ادعای تازه OpenAI درباره حل یک معمای ریاضی ۸۰ ساله؛ پیشرفت واقعی یا جنجال تبلیغاتی؟

از سال ۱۹۴۶ میلادی تاکنون، ریاضیدانان در تلاش برای پاسخ دادن به پرسشی بوده‌اند که در ظاهر بسیار ساده بهنظر می‌رسد: چگونه میتوان تعداد دلخواهی از نقاط را روی یک صفحه دوبعدی چید تا بیشترین تعداد جفتنقاط با فاصله دقیقاً یک واحد حاصل شود؟ رویکردهای سنتی همواره بر چیدمان‌های شبکه‌ای تمرکز داشتند، اما شرکت OpenAI ادعا کرده است که یکی از مدل‌های استدلال عمومی این شرکت توانسته فرضیاتی را که به مدت ۸۰ سال بر این مسئله حاکم بود رد کند.

پیش از این، بسیاری از ریاضیدانان از جمله طراح اصلی این مسئله، یعنی «پال اردوش» (Paul Erdős)، بر این باور بودند که ایجاد شبکه‌ای از نقاط با فواصل حسابشده بهترین راهبرد ممکن است. چالش اصلی اینجا بود که تعداد جفت‌ها همواره به ابعاد خود شبکه محدود میشد. به بیانی ساده، مدل هوش مصنوعی OpenAI با بهره‌گیری از نظریه پیشرفته جبری اعداد، راهی برای چینش نقاط پیدا کرد که به ایجاد تعداد بهمراتب بیشتری از جفت‌های دارای فاصله واحد منجر شد. با این حال، باید توجه داشت که این مسئله هنوز به‌طور قطعی «حل نشده» به‌شمار می‌رود، چراکه در حال حاضر هیچ روش قطعی برای تعیین حداکثر تعداد جفت‌ها برای هر تعداد نقطه دلخواه وجود ندارد.

واکنش کارشناسان به این دستاورد عموماً مثبت و امیدوارکننده بوده است. «ملانی ماچت وود» (Melanie Matchett Wood)، استاد ریاضیات در دانشگاه هاروارد، خاطرنشان کرد که صرف ارائه این اثبات جدید می‌تواند توجه جامعه علمی را بیش از پیش به این مسئله جلب کند؛ رویدادی که شاید در نهایت راه را برای پیشرفت‌های علمی بزرگ‌تر هموار سازد.

پیشرفت واقعی در ریاضیات یا هیاهوی تبلیغاتی؟

پیشتر ثابت شده است که سیستم‌های هوش مصنوعی پتانسیل فوقالعادهای برای خدمت به بشریت دارند؛ برای نمونه میتوان به نقش آنها در تشخیص و شناسایی زودهنگام سرطان اشاره کرد. از همین رو، کاملاً محتمل است که هوش مصنوعی بتواند به یک پیشرفت چشمگیر و اصیل در دنیای ریاضیات کمک کند. با وجود این، تا زمانی که دانشمندان و کارشناسان برجسته فرصت کافی برای به چالش کشیدن و راستیآزمایی دقیق این اثبات را نداشته باشند، باید به این موضوع و تمام ادعاهای مشابه شرکت‌های فعال در این حوزه با دیدهای محتاطانه و توأم با تردید منطقی نگریست.

علت این احتیاط کاملاً روشن است؛ اداره یک شرکت پیشرو در حوزه هوش مصنوعی هزینه‌های سرسامآوری دارد و از این رو، OpenAI انگیزه مالی فراوانی دارد تا کاربران و سرمایه‌گذاران را متقاعد کند مدلهایش قادر به انجام کارهای خارقالعاده هستند. به‌عنوان مثال، این شرکت پیش از این نیز ادعا کرده بود ۱۰ مسئله دیگر از مسائل مطرحشده توسط «اردوش» را حل کرده است، در حالی که در واقعیت، مدل تنها راهحل‌های موجود در مقالات و دستاوردهای پیشین سایر پژوهشگران را بازخوانی و کشف کرده بود.

اگرچه این توانایی بازخوانی همچنان جالب توجه است، اما فاصله بسیار زیادی با ادعای اولیه حل مسئله دارد و نشان می‌دهد مدل‌های زبانی بزرگ گاه با گردآوری و ترکیب زحمات پژوهشگران در مقیاس صنعتی به درآمدزایی می‌رسند. این موضوع هم‌چنین به‌خوبی روشن می‌کند که چرا حتی کارشناسان ارشد این حوزه نیز به چت‌باتها اعتماد کامل ندارند؛ زیرا این سیستم‌ها معنای کلماتی را که بیان می‌کنند واقعاً درک نمی‌کنند. در نتیجه، اگر به این ابزارها اعتماد کورکورانه شود یا در مسائل حیاتی اختیارات بیش از حد به آنها واگذار شود، پیامدهای ناگواری بهدنبال خواهد داشت. ارتش ایالات متحده اخیراً این درس را به سختی آموخت؛ زمانی که توهمات یک چت‌بات درباره محموله یک کشتی، نظامیان این کشور را تا آستانه آغاز یک درگیری تمامعیار پیش برد.