استاندارد دوگانه اوراکل؛ ورود کدهای تولیدشده با هوش مصنوعی به پروژه متن‌باز جاوا ممنوع شد

شرکت اوراکل به مشارکت‌کنندگان پروژه OpenJDK (نسخه متن‌باز جاوا که تحت نظارت و هدایت این شرکت توسعه می‌یابد) دستور داده است که از ارسال هرگونه کد یا محتوای تولیدشده با هوش مصنوعی خودداری کنند.

اوراکل در پستی با برچسب «حقوقی» اعلام کرد که در حال تدوین سیاست‌نامه‌ای جامع پیرامون هوش مصنوعی مولد است، اما تا زمان تکمیل آن، یک سری قوانین موقت وضع کرده است. این شرکت به خطرات ناشی از سنگین شدن حجم بازبینی کدها، مسائل مربوط به ایمنی و امنیت، و همچنین چالش‌های مالکیت فکری اشاره کرده است.

در این اطلاعیه آمده است: «مشارکت‌ها در جامعه OpenJDK نباید شامل محتوایی باشند که به‌صورت کامل یا جزئی توسط مدل‌های زبانی بزرگ، مدل‌های انتشار یا سیستم‌های یادگیری عمیق مشابه تولید شده‌اند. در این چارچوب، محتوا شامل مواردی نظیر سورس‌کد، متن و تصاویر موجود در مخازن گیت OpenJDK، پول‌ریکوئست‌های گیت‌هاب، پیام‌های ایمیل، صفحات ویکی و گزارش باگ‌های ثبت‌شده در سامانه Java Bug System می‌شود، اما به این موارد محدود نیست.»

این غول نرم‌افزاری اعلام کرده است که توسعه‌دهندگان همچنان می‌توانند در خلوت خود و به‌صورت خصوصی از ابزارهای مبتنی بر مدل‌های زبانی بزرگ برای «کمک به درک بهتر، دیباگ و بازبینی کدهای OpenJDK و سایر محتواها و نیز انجام پژوهش‌های مرتبط با پروژه‌های OpenJDK» بهره ببرند؛ البته به این شرط اکید که هیچ‌یک از خروجی‌های تولیدشده با این ابزارها را به پروژه ارسال نکنند.

در ادامه این بیانیه، به بار کاری طاقت‌فرسایی که این کدها بر دوش بازبین‌ها تحمیل می‌کنند و همچنین دغدغه‌های ایمنی، امنیت و مخاطرات حقوقی مالکیت فکری پیرامون مشارکت‌های هوش مصنوعی اشاره شده است.

اوراکل خاطرنشان کرد که OpenJDK پیاده‌سازی اصلی و ستون فقرات جاوا برای سازمان‌های بی‌شماری در سراسر جهان است و زیرساخت سیستم‌های بسیار حساس و حیاتی را مدیریت می‌کند: «ایمنی و امنیت برای ما بالاترین اولویت هستند. کدهایی که به‌ظاهر منطقی اما در باطن نادرست و معیوب هستند (توهم هوش مصنوعی)، این ویژگی‌های حیاتی را به خطر می‌اندازند.»

این حجم از احتیاط و سخت‌گیری، در تضاد آشکار با اشتیاق بی‌حدوحصر اوراکل برای استفاده از کدهای تولیدشده توسط هوش مصنوعی در ساختار داخلی این شرکت قرار دارد.

لری الیسون، هم‌بنیان‌گذار و مدیر ارشد فناوری اوراکل، در رویداد Oracle AI World 2025 با هیجان اظهار داشت: «کدی که در اوراکل نوشته می‌شود، دیگر کار دست ما نیست؛ بلکه مدل‌های هوش مصنوعی اختصاصی‌مان آن را می‌نویسند. ما فقط به مدل اعلام می‌کنیم که می‌خواهیم برنامه چه کاری انجام دهد و سپس هوش مصنوعی یک فرآیند گام‌به‌گام را برای اجرای واقعی آن خلق می‌کند. ما دیگر دستورالعمل‌ها را کدنویسی نمی‌کنیم؛ ما مقصودمان را می‌گوییم و مدل فرآیند گام‌به‌گام را می‌نویسد؛ یعنی همان چیزی که به‌طور معمول آن را یک برنامه کامپیوتری می‌دانیم.»

اوایل سال جاری میلادی نیز مایک سیسیلیا، یکی از مدیران ارشد اجرایی اوراکل، اعلام کرد: «ابزارهای هوش مصنوعی و توانمندی‌های آن‌ها در کدنویسی، اگر به کار گرفته نمی‌شدند، تهدیدی جدی برای ما به شمار می‌رفتند؛ اما ما استفاده از آن‌ها را با سرعت سرسام‌آوری آغاز کرده‌ایم. بهره‌گیری از ابزارهای کدنویسی هوش مصنوعی درون اوراکل به تیم‌های مهندسی کوچک‌تر این توان را می‌دهد که راهکارهای جامع‌تری را بسیار سریع‌تر در اختیار مشتریان قرار دهند.»

هوش مصنوعی حتی در بیانیه رسمی اوراکل برای تعدیل ۲۱ هزار نفر از نیروهای این شرکت در ماه ژوئن نیز نقش پررنگی داشت. اوراکل در آن زمان اعلام کرد: «استقرار فناوری‌های هوش مصنوعی در سراسر فرآیندهای عملیاتی، به کاهش نیروی کار منجر شده است و ممکن است این روند کاهشی باز هم ادامه یابد.»

علاوه بر این، اوراکل مدعی است ایجنت‌های تعبیه‌شده در نرم‌افزارهای سازمانی‌اش توانایی استدلال دارند، می‌توانند تصمیمات تجاری بگیرند و به نمایندگی از کاربران دست به اقدام بزنند.

با این تفاصیل، اینکه چرا کدهای تولیدشده با هوش مصنوعی برای نرم‌افزارهای تجاری خود اوراکل کاملاً مناسب و بی‌خطر ارزیابی می‌شوند، اما برای مشارکت در پروژه OpenJDK ورودشان قدغن است، جای تأمل فراوان دارد. ظاهراً اوراکل تصور می‌کند به راهکاری نفوذناپذیر برای ایمن‌سازی کدهای هوش مصنوعی در پروژه‌های داخلی خود دست یافته، هرچند تاکنون جزئیاتی از این فرمول اختصاصی ارائه نکرده است.

علنی شدن تردیدها پیرامون قابلیت اطمینان هوش مصنوعی و ناتوانی آن در انجام وظایف حساس بدون خطا، می‌تواند در شرایط فعلی موقعیتی ناخوشایند و تناقض‌آمیز برای اوراکل رقم بزند.

این غول نرم‌افزارهای پایگاه داده ماه گذشته اعلام کرد که در سال آینده ۷۰ میلیارد دلار برای توسعه و تجهیز دیتاسنترهای خود سرمایه‌گذاری خواهد کرد؛ رقمی که جهش بزرگی را نسبت به ۵۵٫۷ میلیارد دلار در سال مالی ۲۰۲۶ (که در ماه مه پایان یافت) نشان می‌دهد. در پاسخ به این تصمیم پرریسک، آژانس رتبه‌بندی اس‌اندپی (S&P) رتبه اعتباری اوراکل را کاهش داد و آن را به BBB- رساند که تنها یک پله بالاتر از وضعیت «بی‌ارزش» (اوراق بنجل) است. اس‌اندپی معتقد است مسیر بازگشت سرمایه و درآمدزایی از این مخارج سرسام‌آور در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

اوراکل برای تأمین مالی این پروژه‌های بلندپروازانه مبالغ هنگفتی وام می‌گیرد و حتی تن به جریان نقدینگی منفی داده است. در همین حال، افزایش اخیر در نرخ اسپرد سواپ نکول اعتباری (CDS) اوراکل نشان می‌دهد که هزینه بیمه دارایی‌ها در برابر عدم بازپرداخت دیون این شرکت توسط بازار، گران‌تر از گذشته شده است.