پروژه یک میلیارد دلاری اروپا و امارات برای دیتاسنتر فضایی؛ ارسال مدل‌های هوش مصنوعی میسترال به مدار زمین!

• شرکت‌های Marlan Space و Loft Orbital از برنامه‌ای یک میلیارد دلاری برای توسعه منظومه رصد زمین آلتایر (Altair) از ۱۰ ماهواره به ۵۰ ماهواره خبر دادند.
• این ناوگان ماهواره‌ای با سرمایه شرکت اماراتی Marlan Space تأمین مالی می‌شود و از مدل‌های استارتاپ فرانسوی Mistral AI مستقیماً روی پردازنده‌های داخلی خود استفاده خواهد کرد.
• هنوز هیچ‌کدام از ۱۰ ماهواره ابتدایی (که در حال ساخت هستند) به فضا پرتاب نشده‌اند و جدول زمانی اعلام‌شده برای استقرار کامل پروژه، پنج سال برآورد شده است.

امانوئل مکرون، رئیس‌جمهور فرانسه، در اجلاس اخیر بین‌المللی فضا در پاریس روی صحنه رفت تا از یک برنامه جاه‌طلبانه یک میلیارد دلاری به رهبری شرکت اماراتی Marlan Space و Loft Orbital رونمایی کند.

با این تزریق سرمایه سنگین، ناوگان ماهواره‌های رصد زمین آلتایر از ۱۰ فروند به ۵۰ فروند افزایش پیدا می‌کند و استارتاپ هوش مصنوعی فرانسوی Mistral تأمین‌کننده مدل‌های زبانی و پردازشی خواهد بود که قرار است درست در دل مدار زمین و روی خود ماهواره‌ها اجرا شوند.

این ماهواره‌ها به رادارها، حسگرهای اپتیکال و انواع سنسورها مجهزند و طوری برنامه‌ریزی شده‌اند که تصاویر و اطلاعات ثبت‌شده را قبل از ارسال به زمین تحلیل کنند؛ در نتیجه به‌جای دانلود گیگابایت‌ها تصویر خام که ساعت‌ها زمان برای پردازش روی زمین می‌برد، هشدارها و تحلیل‌های آماده ظرف چند ثانیه مخابره می‌شوند.

شبکه‌ای از حسگرها که در فضا درجا فکر می‌کنند!

معماری این پروژه کاملاً جدی است و دقیقاً دست روی یکی از گلوگاه‌های اصلی مخابرات فضایی گذاشته است: ساختار پیشنهادی اساساً مثل یک دیتاسنتر مداری با ۵۰ «واحد پردازشی» متصل به هم عمل می‌کند که یک اپ‌استور مرکزی دارد تا مشتریان بتوانند انتخاب کنند کدام مدل زبانی روی داده‌های سنسورها اجرا شود.

کاربران نه‌تنها از طریق این فروشگاه برنامه‌های هوش مصنوعی دسترسی کاملی به امکانات دارند، بلکه می‌توانند مدل دلخواه‌شان را انتخاب کنند، آن را روی فضاپیماهای اشتراکی اجرا کنند و در صورت نیاز، خروجی داده‌ها را به مدل‌های بیرونی انتقال دهند.

الکس گرینبرگ، هم‌بنیان‌گذار و مدیر ارشد عملیات Loft، در این رابطه اعلام کرد: «شرکت‌های Loft Orbital و Marlan Space با همکاری یکدیگر کنسرسیوم قدرتمندی برای ساخت این منظومه ۵۰ ماهواره‌ای چندحالته و مجهز به هوش مصنوعی تشکیل داده‌اند.»

او در ادامه افزود: «این ماهواره‌ها توسط کمپانی Orbitworks در تأسیسات ابوظبی ساخته می‌شوند؛ مرکزی که بزرگ‌ترین خط تولید پرتیراژ منظومه‌های تجاری در منطقه به شمار می‌رود. میسترال هم برای تأمین مدل‌های پردازشی به کنسرسیوم پیوسته تا قابلیت استدلال و دستوردهی با زبان طبیعی را در مدار ایجاد کند و قدرت‌بخش خدمات این فروشگاه هوش مصنوعی باشد. به‌مرور زمان شرکای بیشتری برای این کنسرسیوم معرفی خواهند شد.»

این توافق بزرگ را می‌توان در همان دسته‌بندی پروژه‌های دیتاسنتر فضایی شرکت‌هایی مثل اسپیس‌ایکس و بلو اوریجین دانست؛ ایده‌هایی که هسته اصلی‌شان میزبانی پردازش‌های عمومی در مدار و اجاره دادن این ظرفیت به متقاضیان است.

این برنامه که در بیانیه رسمی Marlan با نام Altair-Next Gen معرفی شده، تمام داده‌های گردآوری‌شده توسط سنسورهای خود را پردازش می‌کند و تأکید دارد که این ۵۰ ماهواره نوعی «توانمندی همیشگی و دائمی» ایجاد می‌کنند؛ برعکس روش‌های سنتی که ارسال داده به زمین ساعت‌ها طول می‌کشد و تمام مراحل پردازش باید روی ایستگاه‌های زمینی انجام شود.

اما بخش جذاب‌تر ماجرا، همان اپ‌استور هوش مصنوعی است که ایده واقعاً نوآورانه‌ای به حساب می‌آید. این بازارچه به مشتریان اجازه می‌دهد خودشان انتخاب کنند چه مدلی کار تحلیل را دست بگیرد. البته هنوز مشخص نیست که آیا این فروشگاه فقط به مدل‌های متن‌باز یا با وزن باز محدود خواهد بود یا مدل‌های انحصاری را هم پوشش می‌دهد.

در شرایطی که Mistral یکی از مهره‌های اصلی اکوسیستم هوش مصنوعی اروپا محسوب می‌شود و تنها پشت سر غول‌های پیشتاز آمریکایی و چینی حرکت می‌کند، این قرارداد گامی بسیار مهم برای اتحادیه اروپا و حامیان اماراتی آن است تا مسیر مستقلی خلق کنند؛ به‌ویژه در روزهایی که برخی آزمایشگاه‌های آمریکایی با ابراز نگرانی درباره ریسک‌های هوش مصنوعی به‌دنبال کاهش سرعت توسعه هستند؛ رویکردی که حتی انتقاد شرکت‌هایی مثل پالانتیر و مقامات رسمی را نیز به‌دنبال داشته است.