ماجرای عجیب سیگاری شدن پژوهشگران هوش مصنوعی: «سیگار می‌کشیم چون هوش مصنوعی درمانش می‌کنه!»

به نظر می‌رسد خوره‌های هوش مصنوعی در سیلیکون‌ولی روش جدید و عجیبی پیدا کرده‌اند تا به اطرافیانشان نشان دهند چقدر به صنعت خود متعهدند: کشیدن سیگار با وجود آگاهی از خطرات سرطان، به این امید که مدل‌های هوش مصنوعی همین روز‌ها درمان قطعی آن را کشف خواهند کرد!

دست‌کم این ادعایی است که شیام سانکار (Shyam Sankar)، مدیر ارشد فناوری شرکت پالانتیر (Palantir)، در مصاحبه اخیر خود با برنامه Face the Nation در شبکه CBS مطرح کرده است. سانکار در تشریح آن‌چه «فرقه آخرالزمانی ایثار مؤثر» نامید — جریانی که طرفدارانش معتقدند فناوری می‌تواند مدینه فاضله بسازد — گفت سیگار کشیدن حالا به ابزاری برای نمایش ایمان محققان به هوش مصنوعی تبدیل شده است.

سانکار در میان تعجب مارگارت برنان (Margaret Brennan)، مجری برنامه، توضیح داد: «بسیاری از پژوهشگران هوش مصنوعی برای نشان دادن عمق باورشان به دیگران، سیگاری شده‌اند؛ آن‌ها می‌گویند آن‌قدر به هوش مصنوعی ایمان دارند که معتقدند سرطان را ریشه‌کن خواهد کرد و با این کار می‌خواهند نشان دهند تمام سرمایه‌شان را روی این فناوری شرط بسته‌اند!»

او تصمیم به سیگار کشیدن به امید درمان بیماری‌ها توسط هوش مصنوعی را یک «روان‌پریشی جمعی» و «توهم اجتماعی» خواند که مانع شکل‌گیری بحث‌های جدی پیرامون وضعیت واقعی این فناوری می‌شود؛ توهمی که سانکار فلسفه محبوب سیلیکون‌ولی یعنی «ایثار مؤثر» (Effective Altruism) را مسبب اصلی آن می‌داند.

سانکار ادامه داد: «نیروی پنهانی پشت روایت‌های ایمنی هوش مصنوعی وجود دارد که حاصل پیوند یک فرقه آخرالزمانی با عقده خودبزرگ‌بینی موعودباورانه تحت عنوان ایثار مؤثر است.» این فلسفه بر بهینه‌ترین تصمیم‌ها برای بیش‌ترین نفع بشریت تمرکز دارد — درست مانند فایده‌گرایی افراطی — و نگاهی بلندمدت دارد؛ به همین دلیل طرفدارانش ادعا می‌کنند تمرکزشان ساخت سیستم‌های هوش مصنوعی در جهت بیش‌ترین خیر عمومی است.

همین رویکرد دلیل اصلی موج هشدارهای آخرالزمانی در سیلیکون‌ولی بوده است: حامیان ایثار مؤثر مدعی‌اند برای توسعه هوش مصنوعی ایمن، باید تمام خطرات احتمالی و سناریوهای فاجعه‌بار را پیش‌بینی کرد.

مدیر فناوری پالانتیر با اشاره به این‌که تنها حدود ۲۰۰۰ محقق هوش مصنوعی در آمریکا فعال هستند و بیش‌تر آن‌ها از این جهان‌بینی پیروی می‌کنند، گفت سناریوهای وحشتناک و آخرالزمانی مطرح‌شده بیش‌تر از آن‌که فنی باشند، ماهیتی الاهیاتی و شبیه به اعتقادات مذهبی دارند.

او افزود: «فکر می‌کنم در سخن معروف پاسکال حقیقت عمیقی وجود دارد که می‌گوید در قلب هر انسانی حفره‌ای به شکل خدا هست؛ و باید درک کرد که بسیاری از توسعه‌دهندگان فناوری در سیلیکون‌ولی، این حفره را با خدای ماشینی هوش مصنوعی جامع (AGI) پر کرده‌اند.»

بنابراین سیگار کشیدن به امید نجات توسط خدای ماشینی، دقیقاً مانند ریاضت کشیدن زاهدانی است که درد و زخم را تحمل می‌کنند به این امید که پروردگار نجاتشان دهد.

اما از منظر عملی و پزشکی، این شرط‌بندی اصلاً ایده هوشمندانه‌ای نیست؛ نکته‌ای که یکی از پژوهشگران باسابقه سرطان در گفت‌وگو با کارشناسان رسانه‌ای بر آن دست گذاشت.

این متخصص که خواست نامش فاش نشود، گفت: «با این فرمان برایشان آرزوی موفقیت می‌کنم! البته بیش‌تر از آن برای خانواده و اطرافیانشان که باید دود دست‌دوم سیگار آن‌ها را تحمل کنند آرزوی شانس دارم.»

روی آوردن به سیگار با امید درمان معجزه‌آسا، با توجه به زمان‌بر بودن فرایند کشف و آزمایش داروهای سرطان اصلاً منطقی نیست.

این محقق توضیح داد: «حتی با کمک هوش مصنوعی، ساخت و معرفی یک داروی تازه به سیستم درمانی جهان سال‌ها زمان می‌برد؛ تازه بعد از آن هم مشخص نیست که تومورها به این دارو مقاومت پیدا کنند یا نه.»

ادعاهای مربوط به توانایی هوش مصنوعی در پزشکی با هیجان زیادی همراه بوده است؛ تا جایی که دمیس هاسابیس (مدیر دیپ‌مایند) سال گذشته پیش‌بینی کرد در سال ۲۰۲۵ انسان‌ها مصرف قرص‌های ساخته هوش مصنوعی را آغاز می‌کنند؛ اتفاقی که رخ نداده و نشانه‌ای از تحقق زودهنگام آن هم دیده نمی‌شود.

به بیان دیگر، این ادعا که هوش مصنوعی نسل بشر را نابود خواهد کرد اغراق‌آمیز است؛ در عوض به نظر می‌رسد قربانیان واقعی هوش مصنوعی پژوهشگرانی باشند که برای اثبات ایمان به خدای ماشینی، سلامتی خود را فدا می‌کنند!