چالش جدید در روابط عاطفی؛ دردسرهای خواندن چت‌های محرمانه با هوش مصنوعی

لینزی هال در حالی که شریک زندگی‌اش روی شانه‌اش به خواب رفته بود، به‌طور اتفاقی متوجه شد که او در گفتگوهایش با ChatGPT چه حرف‌هایی درباره‌اش زده است.

باتری گوشی لینزی تمام شده بود؛ به همین دلیل گوشی نامزدش را برداشت تا موضوعی کاری را جستجو کند. در همان لحظه چتی با عنوان «مشکلات و تردیدها در رابطه عاطفی» توجهش را جلب کرد. به گفته او، داخل این چت پر از گلایه درباره ظاهرش، تردید در مورد جذابیت او و جمله‌ای بود که هنوز واژه‌به‌واژه‌اش را به یاد دارد: «من اصلاً به او افتخار نمی‌کنم.»

در حالی که شریک زندگی‌اش با آرامش کنارش خوابیده بود، لینزی متوجه شد که چت‌بات ChatGPT درباره وضعیت رابطه‌شان حکمی قاطع صادر کرده است: او باید به این رابطه پایان دهد.

هال وقتی برای اولین‌بار عنوان چت را دید، تصور کرد ماجرا به یک اختلاف‌نظر قدیمی مربوط است؛ او عاشق سه گربه‌اش بود و نامزدش چندان به حیوانات علاقه نداشت. او با خود فکر کرده بود: «احتمالاً پای گربه‌ها در میان است.» او به هیچ وجه انتظار فهرستی از شکایت‌ها درباره خودش را نداشت. او می‌گوید: «هیچ نکته مثبتی در آن چت نبود؛ حتی یک مورد.»

هال از جا بلند شد، مسواک و شارژرش را جمع کرد و بی‌صدا از در خارج شد. او می‌گوید: «در آن لحظه هیچ حرفی برای گفتن نداشتم و تمام وجودم را خشم فرا گرفته بود.»

زوج‌ها از دیرباز راه‌های مختلفی برای سرک کشیدن به رازهای یکدیگر داشته‌اند؛ از ورق زدن دفتر خاطرات و دزدکی نگاه کردن به پیامک‌ها گرفته تا کنجکاوی در دایرکت‌های اینستاگرام یا اسنپ‌چت. اکنون اما فضای تازه‌ای برای جستجو پدید آمده که پر از مواردی است که آرزو می‌کردید کاش هرگز آن‌ها را نمی‌دیدید. درمانگران خانواده می‌گویند با زوج‌هایی سر و کار دارند که متوجه شده‌اند طرف مقابل از هوش مصنوعی می‌پرسد آیا باید از هم جدا شوند یا نه، فانتزی‌های جنسی خود را با آن در میان می‌گذارد یا در این فکر است که چگونه موضوعی حساس را که از بیان رو در روی آن واهمه دارد، مطرح کند.

چرا خواندن چت‌های هوش مصنوعیِ همسر حس خیانت می‌دهد؟

خواندن این چت‌ها لزوماً نیت واقعی فرد را روشن نمی‌کند. آیا شریک زندگی‌تان پس از یک مشاجره صرفاً مشغول دردودل و تخلیه هیجان بوده یا واقعاً به جدایی فکر می‌کرده است؟ آیا او به دنبال راهکاری برای گفتگو با شما بود یا می‌خواست راهی برای فرار از روبرو شدن پیدا کند؟ در این میان چه کسی باید از دیگری عذرخواهی کند؛ فردی که مخفیانه چت‌ها را خوانده یا کسی که جزئیات صمیمانه رابطه‌اش را با یک چت‌بات در میان گذاشته است؟

ایلانا گرینز، روان‌درمانگر رسمی ازدواج و خانواده در لس‌آنجلس، هنگام مشاوره با زوج‌ها اکنون اولین پرسش خود را این‌گونه مطرح می‌کند: «به هوش مصنوعی چه گفته‌اید؟» او می‌خواهد بداند که آیا هر دو نفر از این فناوری استفاده می‌کنند، چه موضوعاتی را با آن در میان می‌گذارند و آیا در این باره با یکدیگر صحبتی کرده‌اند یا خیر. به گفته او، بیشتر زوج‌ها هرگز در این زمینه با هم گفتگو نکرده‌اند.

گرینز می‌گوید: «ما هنوز ادبیات و چارچوب مشخصی برای گفتگوهایمان با هوش مصنوعی تعریف نکرده‌ایم.» زوج‌ها شاید حریم خصوصی یک دفترچه خاطرات را به رسمیت بشناسند، اما درباره اینکه آیا مکالمه با یک چت‌بات هم‌چنین حریمی دارد یا نه، توافقی نکرده‌اند. به گفته گرینز، وقتی فردی متوجه چت‌های شریک زندگی‌اش می‌شود، «شکافی عمیق ایجاد می‌شود که در آن یک نفر به تاریخچه حریم دیگری دست یافته و نتیجه آن می‌تواند مثل یک انفجار ویرانگر باشد.»

به گفته گرینز، یکی از زوج‌هایی که به او مراجعه کرده بودند، یک اشتراک مشترک هوش مصنوعی خریده بودند. همسر که معلم بود، برای تصحیح برگه‌های امتحانی از آن استفاده می‌کرد؛ در حالی که شوهر بدون اطلاع از اینکه تاریخچه چت‌های کامپیوترش در حساب مشترک برای همسرش نیز قابل مشاهده است، فانتزی‌های جنسی خود را در آن مطرح می‌کرد. همسر او در نهایت عناوین این گفتگوها را در نوار کناری برنامه مشاهده کرد.

گرینز اشاره می‌کند: «همه ما درباره پیامدهای ورود یک فرد سوم به رابطه آگاهی داریم، اما هنوز متوجه این فضای سوم و جدیدی که در حال ساختن آن هستیم، نشده‌ایم.»

گاهی اوقات یکی از طرفین اصلاً نمی‌داند چنین فضایی شکل گرفته است. او ممکن است بداند همسرش برای امور کاری یا برنامه‌ریزی سفر از هوش مصنوعی کمک می‌گیرد، اما تصورش را هم نمی‌کند که مسائل خصوصی یا تردید در ادامه زندگی مشترک را با چت‌بات در میان بگذارد. هال خودش هم از چت‌بات‌ها استفاده می‌کرد، اما هرگز به ذهنش خطور نکرده بود که مسائل عاطفی‌اش را با آن مطرح کند. او می‌گوید: «اصلاً به این ابزار به چشم جایی برای چنین حرف‌هایی نگاه نمی‌کردم.»

شمیا دریک، درمانگر روابط عاطفی در شیکاگو، می‌گوید بخشی از این تلخی ناشی از پی بردن به این واقعیت است که شریک زندگی‌تان موضوعی را که نتوانسته با شما در میان بگذارد، با یک چت‌بات مطرح کرده است. همچنین ممکن است این پرسش ذهنتان را درگیر کند که او چه مدت چنین حسی داشته و اگر چت‌ها را نمی‌خواندید، آیا اصلاً از این ماجرا باخبر می‌شدید؟

دریک شاهد مواردی بوده که در آن‌ها زوج‌ها بالاخره بر سر مشکلی گفتگو کرده‌اند، اما با اعتراف یک نفر به اینکه جملاتش را به کمک هوش مصنوعی تنظیم کرده، دعوای تازه‌ای آغاز شده است. واکنش طرف مقابل معمولاً این بوده است: «برای حرف زدن با من هم باید از چت‌بات کمک می‌گرفتی؟»

در چنین شرایطی، دریک یادآور می‌شود که فرد به این دلیل سراغ هوش مصنوعی رفته که روش‌های همیشگی‌اش برای طرح موضوع کارساز نبوده است. او صرفاً می‌خواسته بدون تکرار مشاجره‌های گذشته، از این گفتگوی دشوار عبور کند؛ او می‌گوید: «آن‌ها فقط قصد داشتند رویکرد متفاوتی را امتحان کنند.»

چت‌های هوش مصنوعی چه حقایقی را درباره رابطه برملا می‌کنند؟

جولیا پی. دیویس، مشاور رسمی خانواده در سان‌فرانسیسکو، تجربه کار با زوجی را یادآوری می‌کند که در آن یکی از طرفین بدون اجازه، چت‌های هوش مصنوعی همسرش را خوانده و با موجی از گلایه‌ها و تردیدها درباره رابطه‌شان روبرو شده بود. فردی که آن پیام‌ها را نوشته بود، هنوز در حال کندوکاو احساسات خود بود؛ اما شریک زندگی‌اش تصور می‌کرد او تصمیم نهایی‌اش را برای پایان رابطه گرفته است.

دیویس می‌گوید: «طرف مقابل با یک اعتراف صریح یا نقشه‌ای مشخص برای ترک رابطه مواجه نشده بود.»

دیویس به آن‌ها کمک کرد تا میان «آنچه واقعاً فکر می‌کنی» و «آنچه صرفاً به ذهنت خطور می‌کند» تمایز قائل شوند. به‌عنوان مثال، ممکن است فردی پس از یک دعوا به چت‌بات شکایت ببرد یا بپرسد اگر جدا شود چه رخ می‌دهد، اما پس از فروکش کردن عصبانیت، دیگر چنین باوری نداشته باشد.

دیویس پیشنهاد می‌کند که در صورت مواجهه با چنین پیام‌هایی، بهتر است مستقیماً از شریک زندگی خود بپرسید چه احساسی دارد؛ نه اینکه تصور کنید هر آنچه تایپ کرده رازهای پنهانی علیه شما بوده است. او می‌گوید: «انسان می‌تواند افکار خصوصی داشته باشد بدون اینکه قصد فریبکاری در میان باشد. زوج‌ها همان‌طور که برای دفترچه خاطرات، جلسات روان‌درمانی یا گفتگو با دوستان صمیمی حریم قائل می‌شوند، به مرزبندی در فضاهای دیجیتال خصوصی نیز نیاز دارند.»

یک چت‌بات کاری را انجام می‌دهد که از عهده دفتر خاطرات برنمی‌آید: پاسخ دادن. اما به گفته شیس جانستون، مشاور سلامت روان و بنیان‌گذار مؤسسه Human AI Dynamics که پیوندهای عاطفی انسان با هوش مصنوعی را بررسی می‌کند، باید به یاد داشت که هوش مصنوعی تنها یک طرف ماجرا را می‌شنود. اگر شریک زندگی شما از رفتارتان گلایه کند و چت‌بات حق را به او بدهد، این احساس در او شکل می‌گیرد که مرجعی بیرونی خطاکار بودن شما را تأیید کرده است. جانستون این واکنش را این‌گونه توصیف می‌کند: «آن‌ها با خود می‌گویند حتی هوش مصنوعی هم با من موافق است؛ در حالی که این موضوع اصلاً دلیلی بر درستی ادعا نیست.»

چگونه برای استفاده از هوش مصنوعی در رابطه مرز تعیین کنیم؟

تامی نلسون، روان‌درمانگر و نویسنده کتاب توافق‌های روابط عاطفی، تأکید می‌کند که نباید تصور کنید شما و شریک زندگی‌تان بر سر موارد محرمانه دیدگاه یکسانی دارید. ممکن است باز کردن حساب کاربری ChatGPT همسرتان از نظر شما مسئله خاصی نباشد، اما او این کار را درست معادل خواندن دفتر خاطرات شخصی‌اش بداند. پیش از آنکه با چیزی روبرو شوید که از دیدنش پشیمان شوید، درباره این حدود گفتگو کنید.

نلسون می‌پرسد: «کدام بخش‌ها باید خصوصی بمانند؟» به‌عنوان نمونه، داشتن یک رمز عبور شخصی لزوماً به این معنا نیست که در حال پنهان کردن موضوعی آسیب‌زننده از شریک زندگی‌تان هستید. او می‌گوید: «معتقدم بسیار اهمیت دارد که این گفتگو را در فواصل زمانی منظم بازبینی کنید.»

خواندن چت‌ها تنها نیمی از مشکل است؛ نیمه دیگر این است که چه مطالبی مجاز است در چت‌بات مطرح شود؟ جانستون با زوج‌هایی روبرو است که در آن‌ها یکی با شور و شوق از هوش مصنوعی استفاده می‌کند و دیگری نگرانی‌های جدی درباره حریم خصوصی، اخلاق یا مسائل محیط‌زیستی دارد. ممکن است شریک زندگی شما با ایده گرفتن از چت‌بات برای برنامه‌ریزی یک شب رمانتیک مشکلی نداشته باشد، اما از اینکه متن پیام‌هایش را در آن کپی کنید یا درباره روابط جنسی‌تان بنویسید، عمیقاً آزرده‌خاطر شود.

گرینز پیشنهاد می‌کند بحث را با یک پرسش آغاز کنید: «می‌توانی به من بگویی چه چیزهایی درباره رابطه‌مان از هوش مصنوعی پرسیده‌ای؟» همچنین می‌توانید بپرسید آیا موضوعاتی وجود دارد که مطرح کردنشان با یک چت‌بات برایش راحت‌تر از گفتگو با شما باشد؟ پاسخ به این پرسش‌ها کمک می‌کند تا خطوط قرمز و موارد پذیرفته‌شده را برای هر دو طرف شفاف کنید؛ مواردی مانند استفاده از هوش مصنوعی برای آماده‌شدن قبل از یک گفتگوی دشوار یا تحلیل یک اختلاف‌نظر پس از فروکش کردن ماجرا. با هم صحبت کنید که آیا این مکالمات باید کاملاً محرمانه بمانند یا تمایل دارید نتایج آن را با یکدیگر به اشتراک بگذارید.

اگر وسوسه شده‌اید که از گفتگو صرف‌نظر کنید و مخفیانه تاریخچه چت‌های شریک زندگی‌تان را بخوانید، نلسون پیشنهاد می‌کند از خود بپرسید دلیل این کار چیست؟ آیا اتفاقی رخ داده که اعتمادتان را خدشه‌دار کرده است یا دچار اضطراب شده‌اید و امید دارید با بررسی چت‌ها به آرامش برسید؟

به بیان دیویس: «چه مانعی وجود دارد که موضوع را مستقیماً از خود او نمی‌پرسید؟»

پس از خواندن چت‌های هوش مصنوعی شریک زندگی‌تان چه باید بکنید؟

اگر پیامی ناراحت‌کننده دیده‌اید، پیش از آنکه دست به قضاوت بزنید، از شریک زندگی‌تان بخواهید منظورش را توضیح دهد. دیویس به زوج‌ها توصیه می‌کند تا زمان برقراری آرامش کامل صبر کنند. در فضایی آرام، فردی که از هوش مصنوعی استفاده کرده می‌تواند درباره دغدغه‌های ذهنی‌اش توضیح دهد و طرفی که چت‌ها را خوانده می‌تواند احساسات جریحه‌دارشده‌اش را بیان کند.

جانستون از زوج‌ها می‌خواهد که تاریخچه چت‌ها را به‌عنوان حکم قطعی درباره پایان یا وضعیت رابطه‌شان قلمداد نکنند. او به مراجعان خود کمک می‌کند تا ریشه ماجرا را بیابند: «اینکه چه نیازی وجود داشته، ترس اصلی چه بوده و چه فاصله‌ای میان زوج‌ها افتاده که کار را به چنین گفتگویی کشانده است.» این کار به معنای به رسمیت شناختن احساسات هر دو طرف است؛ شما حق دارید از خواندن آن نوشته‌ها آزرده شوید و طرف مقابل نیز حق دارد از اینکه حریم خصوصی‌اش بدون اجازه نقض شده، دلخور باشد.

هوش مصنوعی هنوز هم می‌تواند نقش مفیدی در روابط ایفا کند. برای مثال، گرینز با زوج‌هایی کار کرده که با وارد کردن یادداشت‌های جلسات مشاوره خود به چت‌بات، پرسش‌هایی دریافت می‌کنند تا در خانه با هم به گفتگو بپردازند. جانستون نیز گاهی مراجعانش را تشویق می‌کند که پیش از آغاز یک گفتگوی دشوار و پرتنش با همسر، آن را ابتدا با هوش مصنوعی تمرین کنند.

گرینز می‌گوید: «به عقیده من هوش مصنوعی ذاتاً تهدیدی برای روابط نیست.» اما او از زوج‌ها می‌خواهد بررسی کنند که آیا این ابزار به بهبود گفتگوی آن‌ها کمک می‌کند یا به تنها جایی تبدیل شده که در آن با خود صادق هستند؛ او تأکید می‌کند: «هوش مصنوعی می‌تواند پلی به سوی ارتباط بهتر باشد، یا به نقطه‌ای تبدیل شود که گفتگو در آن به پایان می‌رسد.»

برای هال، پی بردن به نحوه استفاده نامزدش از هوش مصنوعی باعث شد حتی نسبت به گفتگوهای خوشایند گذشته نیز دچار تردید شود. پیش از آشنایی حضوری، آن‌ها ماه‌ها با پیامک با یکدیگر در ارتباط بودند. به گفته هال، لحن او در پیام‌ها بسیار گرم بود اما در دیدارهای حضوری رفتاری سردتر داشت؛ تا جایی که هال مدام از خود می‌پرسید: «من کجای کار اشتباه کرده‌ام؟»

تاریخچه چت‌های او پاسخی برای این معما داشت. هال متوجه شد نامزدش هنگام گفتگو درباره موضوعات احساسی یا جدی، پیام‌های او را داخل ChatGPT کپی می‌کرده و از چت‌بات می‌خواسته در پاسخ‌دهی به او کمک کند. هال دستوری را که او به چت‌بات داده بود هنوز در ذهن دارد: «آرامَش کن.»

او اکنون می‌گوید: «این اتفاق واقعاً وحشتناک است.»

او هنوز با این پرسش دست‌به‌گریبان است که آیا نامزدش در گفتگو با یک انسان واقعی هم این‌قدر تند درباره او قضاوت می‌کرد، یا اینکه صحبت با هوش مصنوعی او را به بیان چنین سخنانی ترغیب کرده بود. او می‌پرسد: «آیا واقعاً همین حرف‌ها را پیش یک فرد واقعی هم به این شکل مطرح می‌کردی؟»

پس از ترک خانه، نامزدش شروع به پیام دادن کرد؛ اما هال گوشی‌اش را خاموش کرد. وقتی او بعداً به خانه هال آمد، لینزی به او گفت که تمام چت‌ها را خوانده است. به گفته هال، در آن لحظه احساس می‌کرد دیگر جای صحبتی باقی نمانده است: «من تازه متوجه احساس واقعی تو شدم.»