از اتاق‌های توان‌بخشی تا قدم زدن در خیابان: شرط‌بندی بزرگ استارتاپ RoboCT روی اسکلت‌های بیرونی

یادداشت: شرکت RoboCT اسکلت‌های بیرونی پیشرفته‌ای را برای توان‌بخشی پزشکی و کمک به حرکت توسعه می‌دهد. بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ مؤسسه IDC از بازار اسکلت‌های بیرونی چین در سال ۲۰۲۵، این استارتاپ در میان تأمین‌کنندگان برتر این کشور در سه بخش توان‌بخشی پزشکی، محصولات کمکی مصرف‌کنندگان و کاربردهای صنعتی قرار گرفته است.

خروج از پله‌های شیب‌دار یک ایستگاه، چند طبقه پله تا رسیدن به آپارتمانی بدون آسانسور، یا پیاده‌روی خسته‌کننده به سمت خانه پس از یک روز طولانی کاری؛ بیش‌تر ما سنگینی و زحمت طی کردن همین مسافت‌های کوتاه را احساس می‌کنیم.

اما برای کسی که دوران نقاهت پس از سکته مغزی را پشت سر می‌گذارد، با آسیب نخاعی زندگی می‌کند یا صرفاً اعتمادبه‌نفس خود را در حفظ تعادل از دست داده، همین چند قدم کوتاه می‌تواند به یک محاسبه پیچیده و اضطراب‌آور تبدیل شود.

دقیقاً همین فاصله باریک میان «خواستن برای حرکت» و «توانستن»، همان نقطه‌ای است که سازندگان اسکلت‌های بیرونی می‌کوشند کسب‌وکار خود را روی آن بنا کنند. ابزار‌های اسکلت بیرونی که زمانی فقط به کلینیک‌ها، آزمایشگاه‌ها و کارخانه‌ها محدود بودند، اکنون با شتابی بالا راهی مراکز نگهداری و توان‌بخشی، فضاهای باز شهری و بازار مصرف‌کنندگان عادی می‌شوند.

چین یکی از میدان‌های کلیدی برای محک زدن این بازار است. طبق گزارش سال ۲۰۲۶ مؤسسه IDC، ارزش بازار اسکلت‌های بیرونی این کشور در سال ۲۰۲۵ از ۱.۶ میلیارد یوان (حدود ۲۲۵ میلیون دلار) فراتر رفته و به حدود ۲۶ هزار دستگاه رسیده است. اگرچه بخش توان‌بخشی پزشکی بیش‌ترین سهم ارزش مالی بازار را در دست دارد، اما گجت‌های کمکی مصرف‌کنندگان بیش از ۷۰ درصد از کل محموله‌های سخت‌افزاری ارسالی را به خود اختصاص داده‌اند؛ موضوعی که از یک چرخش معنادار از تجهیزات گران‌قیمت درمانی به سوی ابزار‌های پوشیدنی چندمنظوره حکایت دارد.

استارتاپ RoboCT مستقر در هانگژو یکی از شرکت‌هایی است که برای پر کردن این شکاف تلاش می‌کند؛ مجموعه‌ای که کار خود را با تجهیزات کلینیکی توان‌بخشی آغاز کرد و حالا در حال گسترش فعالیت‌هایش به بازار وسیع‌تر ابزار‌های کمکی حرکت است.

تسلط بر چرخه راه رفتن و الگوریتم‌های حرکتی

شرکت RoboCT که در سال ۲۰۱۷ تأسیس شد، در ابتدا تمرکز خود را بر توان‌بخشی اندام‌های تحتانی معطوف کرد. پشته فناوری اختصاصی این شرکت حوزه‌های متنوعی چون موتورها، کاهنده‌های سرعت، ماژول‌های مفصلی، حسگر‌های دقیق و الگوریتم‌های کنترلی را در بر می‌گیرد و از نخستین شرکت‌هایی بود که مجوزهای سازمان ملی محصولات پزشکی چین (NMPA) را برای ورود به بازار تجهیزات توان‌بخشی دریافت کرد.

اسکلت‌های بیرونی توان‌بخشی بسیار فراتر از بریس‌ها یا آتل‌های موتوردار ساده هستند. این دستگاه‌ها باید کاملاً با ویژگی‌های فیزیکی هر بیمار سازگار شوند و در چارچوب تمرین‌های درمانیِ تحت نظر فیزیوتراپ عمل کنند. این موضوع نشان می‌دهد که اخذ مجوزهای نظارتی هرچند به معنای تضمین نتایج درمانی برتر نیست، اما استانداردی را تعیین می‌کند که گجت‌های مصرفی عمومی الزاماً به آن دست پیدا نمی‌کنند.

در همین راستا، در مناقصه سال ۲۰۲۵ دانشگاه گوانگژو چندین سیستم پیشرفته RoboCT از جمله اسکلت‌های بیرونی اندام تحتانی، مدل‌های نشسته و خوابیده، مدل‌های پژوهشی و یک پلتفرم جامع تحلیل الگوی راه رفتن ثبت شده است. همچنین طبق گزارش سال ۲۰۲۴ انجمن پزشکی توان‌بخشی چین، پنج سری از محصولات توان‌بخشی RoboCT موفق به دریافت تأییدیه‌های رسمی NMPA شده‌اند.

از راهروهای بیمارستان تا مسیرهای پیاده‌روی

با این حال، پرسش تجاری پیچیده‌تر و اساسی‌تر این است که آیا می‌توان این مهندسی دقیق پزشکی را بدون بزرگ‌نمایی و ایجاد انتظارات واهی از توانایی‌های یک ربات پوشیدنی، به ابزاری برای تسهیل جابه‌جایی روزمره تبدیل کرد؟

خیز RoboCT به سمت بازار مصرف‌کنندگان، سرمایه‌گذاران جدیدی را نیز به همراه داشته است. این شرکت در مارس ۲۰۲۶ در جریان دور تأمین مالی سری B+ به رهبری ABC Capital، موفق به جذب بیش از ۱۰۰ میلیون یوان (حدود ۱۴ میلیون دلار) شد که دومین دور تأمین مالی آن طی یک سال به شمار می‌رود. طبق اعلام این شرکت، این سرمایه قرار است صرف گسترش داخلی و بین‌المللی اسکلت‌های بیرونی مصرفی، تحقیق و توسعه، ثبت رسمی محصولات مبتنی بر رابط مغز و کامپیوتر (BCI) و ایجاد شبکه‌های فروش شود.

تا ژوئیه ۲۰۲۶، شرکت RoboCT در کارخانه جدید خود در شهر ووشی، تولید اسکلت بیرونی کمکی GoGo را کلید زد. این مدل که به طور ویژه برای پیاده‌روی و پیمایش در فضای باز (و نه درمان‌های بالینی گام‌برداری) مهندسی شده، نیازی به باتری‌های حجیم ندارد، تنها حدود ۲.۳ کیلوگرم وزن دارد و از یک موتور مستقر بر روی لگن بهره می‌برد. این خط تولید با دو خط مونتاژ کار خود را آغاز کرده که هر کدام ظرفیت تولید ماهانه حدود ۱۵۰ دستگاه را دارند.

مدل GoGo مسیر طراحی کاملاً متفاوتی نسبت به سیستم‌های توان‌بخشی بیمارستانی RoboCT دارد؛ این وسیله باید سبک، کاربرپسند در پوشیدن و کاملاً قابل اتکا بدون نیاز به نظارت بالینی باشد. این عرضه، سرآغاز ورود مستقیم شرکت به عرصه وسایل کمکی حرکت برای عموم مردم است.

با این وجود، اینکه استفاده از چنین گجت‌هایی به عادتی ماندگار تبدیل شود یا تنها تجربه‌ای کوتاه‌مدت باقی بماند، علاوه بر گشتاور موتور به فاکتورهایی چون راحتی، قیمت تمام‌شده، آموزش صحیح کاربران و پشتیبانی پس از فروش وابسته خواهد بود.

میدان رقابت جهانی و پاسخ‌های متفاوت بازیگران

بررسی عملکرد بازیگران بین‌المللی نشان می‌دهد که چگونه تفاوت در طراحی محصول می‌تواند بازارهای کاملاً متفاوتی را رقم بزند و شرکت‌های فعال در این حوزه چگونه بر اساس محیط‌های هدف اقدام به ساخت محصولات می‌کنند.

در ایالات متحده، شرکت Ekso Bionics سیستم پیشرفته EksoNR خود را روی توان‌بخشی عصبی تحت نظارت کادر درمان متمرکز کرده است. در فرانسه، شرکت Wandercraft با محصول Atalante X بر تمرینات گام‌برداری با قابلیت خودکار حفظ تعادل تمرکز دارد؛ در حالی که شرکت نام‌آشنای Ottobock در آلمان، سیستم مکانیکی Paexo را به منظور کاهش فشار جسمانی کارگران در فعالیت‌های صنعتی که با دست‌های برافراشته انجام می‌شوند توسعه داده است.

استراتژی RoboCT بر این پایه استوار است که هسته اصلی فناوری‌های موتور، حسگر و الگوریتم‌های کنترلی خود را از توان‌بخشی بیمارستانی به بازارهای مجاور منتقل کند؛ منطقی تجاری که هدف آن تنوع‌بخشی به جریان‌های درآمدی است. بر اساس گزارش سال ۲۰۲۶ مؤسسه IDC از بازار چین، اگرچه تجهیزات توان‌بخشی پزشکی بیش‌ترین ارزش ریالی را در این صنعت ایجاد می‌کنند، اما محصولات کمکی مصرف‌کنندگان بخش اعظم آمار فروش دستگاه‌ها را در اختیار دارند و کاربردهای صنعتی نیز بازاری مجزا و مستقل را تشکیل می‌دهند.

پوشش دادن این بخش‌های گوناگون به RoboCT امکان می‌دهد تا همگام با رشد بازار، چند گروه خریدار مختلف را هدف قرار دهد؛ هرچند نقطه چالش‌برانگیز این استراتژی آن است که هر حوزه کاربری همچنان به شبکه‌های فروش اختصاصی، رعایت استانداردهای ایمنی مجزا و مدل خدمات خاص خود نیاز دارد.

صادراتی فراتر از ارسال ساده سخت‌افزار

استراتژی توسعه برون‌مرزی RoboCT نیز از همین منطق بخش‌بندی‌شده پیروی می‌کند. تا سال ۲۰۲۵، اسکلت‌های بیرونی این شرکت به بازارهایی نظیر ژاپن، تایلند و امارات متحده عربی راه یافتند. در سال ۲۰۲۶، شرکت‌های چینی سازنده ربات‌های توان‌بخشی از جمله RoboCT، در حال گذر از مرحله صادرات ساده دستگاه‌ها به سوی ارائه راه‌کارهای یکپارچه و سیستم‌های کامل صنعتی هستند.

یک سیستم توان‌بخشی پزشکی مستلزم ثبت گواهی‌های بالینی، آموزش متخصصان و خدمات پشتیبانی محلی است؛ در حالی که یک دستگاه مصرفی بیش‌تر به تطابق ارگونومیک، شبکه توزیع و خدمات پس از فروش وابسته است. به همین دلیل تولیدکنندگان چینی اسکلت‌های بیرونی که خواهان رشد پایدار در بازارهای بین‌المللی هستند، باید توانمندی‌های خود را در دریافت تأییدیه‌ها، توزیع، خدمات و حفاظت از حقوق مالکیت فکری به طور جدی ارتقا دهند.

در این میان، شرکت RoboCT مسیر فروش مستقیم به مشتری (D2C) را نیز از طریق برند بین‌المللی خود به نام Ascentiz آزمایش کرده است. کمپین کیک‌استارتر این برند موفق شد ۲٬۳۰۱ حامی مالی و بیش از ۲۰.۶ میلیون دلار هنگ‌کنگ (بیش از ۲.۶ میلیون دلار آمریکا) سرمایه جذب کند. با ورود این محصولات به دست مشتریان، مشخص خواهد شد که آیا این میزان استقبال اولیه می‌تواند به استفاده مستمر و شکل‌گیری یک شبکه پشتیبانی پایدار منجر شود یا خیر.