خداحافظی با تاخیر پروازها؟ بزرگ‌ترین ایرلاین اروپا دست‌به‌دامن هوش مصنوعی شد

اگر یک چیز در سراسر دنیا باشد که همه روی آن هم‌نظر باشند، این است که پرواز لغو شده یا تاخیرخورده در بهترین حالت یک سردرد اساسی و کلافه‌کننده است! حالا شرکت هواپیمایی رایان‌ایر (Ryanair) — که از نظر تعداد ناوگان، حجم مسافر و تعداد پرواز بزرگ‌ترین ایرلاین اروپا و دومین ایرلاین بزرگ جهان به حساب می‌آید — دست‌به‌کار شده و مدل‌های هوش مصنوعی پیش‌بینی‌کننده اختصاصی خودش را به میدان آورده تا قبل از این‌که اختلالات به لغو گسترده پروازها یا تغییر مسیر هواپیماها ختم شوند، جلوی فاجعه را بگیرد.

این مدل‌های هوش مصنوعی توسط «آزمایشگاه‌های رایان‌ایر» (Ryanair Labs) توسعه پیدا کرده‌اند؛ مرکز نوآوری فناوری این ایرلاین ایرلندی که از سال ۲۰۱۴ شروع به کار کرده است. هدف این مدل‌ها پیش‌بینی سریع‌تر و دقیق‌تر زمان‌هایی است که تاخیرهای ناشی از شرایط جوی، محدودیت‌های منع تردد فرودگاه‌ها و سقف مجاز ساعت کاری کادر پرواز ممکن است سفر مسافران را مختل کنند.

ادی ویلسون (Eddie Wilson)، مدیرعامل رایان‌ایر، در حاشیه نشست رسانه‌ای پیش از «اجلاس بین‌المللی هوش مصنوعی» در دوبلین درباره نحوه کارکرد این مدل‌ها توضیح داد. ویلسون تاکید کرد هدف آن‌ها اصلا جایگزینی نیروهای انسانی نیست؛ بلکه قرار است ابزاری پیشرفته در اختیار پرسنل قرار گیرد تا پیچیدگی‌های عملیاتی را در ۹۶ پایگاه پروازی و بیش از ۳۸۰۰ پرواز روزانه این شرکت با تسلط کامل مدیریت کنند.

ویلسون در این رابطه می‌گوید: «افزایش بهره‌وری ما در نهایت به کاهش قیمت بلیت و عملکرد عملیاتی بهتر ختم می‌شود؛ همان چرخه مثبت و البته همیشگی صنعت هوانوردی که همه به آن عادت داریم.»

مدل‌های هوش مصنوعی پیش‌بین در عمل

به گفته ویلسون، متغیرهای بی‌شماری وجود دارند که تعیین می‌کنند یک هواپیما در زمان درست، در جای درست حاضر باشد: از وضعیت پیش‌بینی‌نشده آب‌وهوا و نقص فنی ناگهانی هواپیما گرفته تا بسته شدن فرودگاه‌ها به دلیل مقررات منع تردد شبانه و هماهنگی حضور به موقع خلبانان و کادر پرواز.

برای مثال، فرض کنید خدمه یک پرواز به دلیل شرایط جوی با تاخیر مواجه شوند و ساعت کاری مجازشان رو به پایان باشد، طوری که نتوانند به پایگاه اصلی برگردند؛ در حالی که فردا صبح هم برای پرواز دیگری شیفت دارند. مدل هوش مصنوعی رایان‌ایر دقیقا برای این طراحی شده که چنین اختلالی را بلافاصله شناسایی کند و دست به تصمیم‌گیری مناسب بزند.

ویلسون توضیح می‌دهد: «وقتی از قبل می‌دانید که خدمه به پروازهای فردا نمی‌رسند، چه دلیلی دارد معطل بمانید تا صبح فردا برسد و آنها بگویند ساعت کاری‌مان تمام شده؟ اگر مدل فعال باشد، خیلی سریع وظیفه را به فرد دیگری واگذار می‌کند یا ساعت پرواز آنها را به اواخر روز بعد منتقل می‌سازد و کادر پرواز را به شکل جدیدی بازآرایی می‌کند؛ به همین سادگی.»

هوش مصنوعی آرام‌آرام در حال فتح بخش‌های بزرگ‌تری از فرودگاه‌ها و شرکت‌های هواپیمایی است. در ماه سپتامبر، اداره هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) طرحی آزمایشی برای سامانه‌ای نوآورانه جهت مدیریت استراتژیک مسیرهای هوایی در فرودگاه‌های واشینگتن راه‌اندازی کرد تا با کمک هوش مصنوعی، تاخیرها و ترافیک ناشی از کمبود کنترلرهای ترافیک هوایی را کاهش دهد. برخی خطوط هوایی مثل امریکن ایرلاینز در حال حاضر از هوش مصنوعی برای رزرو مجدد خودکار پروازها بهره می‌برند؛ در حالی که شرکت‌های دیگری مثل یونایتد، دلتا و جت‌بلو با سرویس‌های پیش‌بینی هواشناسی شخص ثالث نظیر Tomorrow.io همکاری می‌کنند تا راهکارهای هوشمند برای حل مشکلات مسیر و تاخیرها را فوراً محاسبه کنند.

آینده هوش مصنوعی در مدیریت ایرلاین‌ها

ویلسون با نگاهی به آینده پیش‌بینی می‌کند که تحول بزرگ بعدی هوش مصنوعی در ایرلاین‌ها، در شیوه توزیع و فروش بلیت پروازها رخ خواهد داد. به خصوص با فراگیر شدن «ایجنت‌های هوش مصنوعی شخصی» — مثل Dots اوپن‌ای‌آی یا Muse متا که طی هفته‌های اخیر معرفی شدند — او به این موضوع فکر می‌کند که اگر مسافری به ایجنت خود بگوید «یک پرواز برای من رزرو کن»، چه سناریوهایی رخ می‌دهد؟ یکی از نگرانی‌های او این است که شاید به دلیل پرداخت پول توسط یک ایرلاین برای اولویت‌بندی در مدل، ایجنت هوش مصنوعی بلیت گران‌تری را برای مسافر رزرو کند.

با وجود تمام این‌ها، مدیرعامل رایان‌ایر معتقد نیست که هوش مصنوعی صنعت هوایی را زیرورو خواهد کرد — دست‌کم نه به این زودی‌ها! او می‌گوید: «همه‌چیز تغییر می‌کند و در عین حال هیچ‌چیز عوض نمی‌شود، مگر نه؟»

ویلسون می‌گوید استراتژی رایان‌ایر پیدا کردن «برگ برنده‌ها و کاربردهای طلایی» هوش مصنوعی برای خدمت‌رسانی بهتر به مشتریان و کسب مزیت رقابتی است، اما در واقع این انسان‌ها و پرسنل پرواز هستند که کار‌های اصلی را پیش می‌برند و نبض عملیات بی‌نقص را در دست دارند.

ویلسون می‌گوید: «مبانی و ارکان بنیادین صنعت ما تغییر چندانی نخواهد کرد.»

او در پایان صحبت‌هایش می‌گوید: «در دنیای آینده هوش مصنوعی، ما این فناوری را صرفاً مجموعه‌ای جدید از ابزار‌ها می‌بینیم که برای تنظیم دقیق فرایندهای کاری و افزایش بهره‌وری مدل موفقی که سال‌هاست داریم اجرا می‌کنیم، به کمکمان می‌آید.»