همدلی سم آلتمن با ریاضیدانان؛ احساسات متناقض مدیرعامل OpenAI از حل مسائل بزرگ علمی با هوش مصنوعی

سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، اعلام کرد که درباره حل برخی از بزرگ‌ترین و پیچیده‌ترین مسائل دنیای ریاضیات توسط این شرکت، دچار احساساتی متناقض و دوگانه شده است.

آلتمن در جریان قسمت جدید برنامه ویدیویی «Cheeky Pint» در گفتگو با جان کولیسون (John Collison)، رئیس شرکت Stripe، گفت: «همان‌طور که پیش‌تر هم اشاره کرده‌ام، فکر نمی‌کنم حل این مسائل برای پیشرفت هوش مصنوعی اتفاق بدی بوده باشد. در تحلیل نهایی، جهان شایسته آن است که چگونگی کارکرد کیهان را درک کند، اما من با احساسات جامعه ریاضیدانان و دغدغه‌های آنان نسبت به این شیوه عمیقاً همدلی می‌کنم.»

به‌تازگی گروهی از ریاضیدانان برجسته جهان از شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی به‌دلیل به‌کارگیری مدل‌های پیشرو برای حل پیچیده‌ترین مسائل ریاضی به‌شدت انتقاد کرده‌اند. به دنبال همین اعتراض‌ها، OpenAI پس از آنکه پژوهشگران فعلی و پیشین مؤسسه فناوری کالیفرنیا (Caltech) اعلام کردند برگزاری یک رویداد رقابتی می‌تواند «آثار مخربی بر جامعه ریاضیات بگذارد»، از یک «هکاتون ریاضی» در دانشگاه Caltech کناره‌گیری کرد.

علاوه بر این، ۲۸ نفر از برندگان معتبرترین جایزه جهان در ریاضیات، یعنی «مدال فیلدز» (Fields Medal)، با انتشار نامه‌ای سرگشاده هشدار دادند که «تلاش شرکت‌های هوش مصنوعی برای حل مسائل ریاضی صرفاً به‌عنوان یک بنچمارک و ابزار سنجش، هم به علم ریاضیات و هم به جامعه پژوهشگران این حوزه آسیب می‌زند.»

شرکت OpenAI زمانی در کانون توجه محافل علمی جهان قرار گرفت که اعلام کرد مدل‌های هوش مصنوعی این مجموعه توانسته‌اند معمایی ۹۰ ساله و لاینحل در ارتباط با «معادلات ناویر استوکس» (Navier-Stokes) را حل کنند؛ مجموعه‌ای بنیادین از فرمول‌ها که نحوه حرکت مایعات و گازها را مدل‌سازی می‌کنند. مؤسسه ریاضیات کلی (Clay Mathematics Institute) برای هر فردی که بتواند تعیین کند آیا این معادلات همواره در جهان فیزیکی رفتاری مطابق انتظار دارند یا خیر، جایزه‌ای ۱ میلیون دلاری تعیین کرده بود؛ چالشی که یکی از هفت «مسئله هزاره» (Millennium Problems) محسوب می‌شود. شرکت OpenAI اعلام کرد که مدل‌های هوش مصنوعی آن نمونه‌ای نقض پیدا کرده‌اند که نشان می‌دهد این معادلات در شرایطی دچار «تکینگی» (Singularity) می‌شوند و یک گرداب می‌تواند با سرعتی بی‌نهایت شروع به چرخش کند.

آلتمن خاطرنشان کرد که OpenAI در تلاش است تا مسیری بیابد که در آن پژوهش‌های علمی پیش برود و در عین حال اطمینان حاصل شود که متخصصان حوزه‌های بنیادین «به بهترین شکل ممکن از آینده پیش‌رو بهره‌مند می‌شوند.»

او در ادامه افزود: «بسیار مایلم راهکاری پیدا کنیم که حداکثر حساسیت و احترام را نسبت به جوامعی داشته باشد که قرن‌ها این رشته‌های علمی را جلو برده‌اند؛ هرچند این کار به‌راستی دشوار است.»

در این میان، جان کولیسون تلاش کرد تا از بار نگرانی‌های آلتمن بکاهد و با اشاره‌ای به تاریخ به او یادآور شد که «اتحادیه کارگران بارانداز نیز در ابتدا اصلاً از خودکارسازی بنادر راضی نبودند.»

آلتمن توضیح داد که بخشی از احساسات متفاوت او به کانالی داخلی در پیام‌رسان Slack در شرکت OpenAI مربوط می‌شود که بر اساس میم معروف «هنوز کجاشو دیدی!» نام‌گذاری شده بود (او مشخص نکرد که آیا این مدل در قالب محصولی عمومی منتشر شده است یا خیر).

آلتمن گفت: «پژوهشگران ما مدل را دقیقاً در برابر سخت‌ترین مسائلی که می‌توانستند تصور کنند قرار می‌دادند و هیچ‌کس باور نمی‌کرد که این مدل هوش مصنوعی واقعاً بتواند چنین چالش‌هایی را حل کند.»

این مدل هوش مصنوعی حتی به سراغ دشوارترین معماهای پژوهشی رفت که دانشمندان در طول کل دوران آکادمیک خود با آن‌ها دست‌وپنجه نرم کرده بودند. آلتمن یادآور شد که از مشاهده این دستاوردها چنان به وجد آمده بود که شب‌ها خوابش نمی‌برد.

با این حال، او گفت که در کنار این هیجان وصف‌ناپذیر، احساسات دیگری نیز به سراغش آمدند.

آلتمن گفت: «من بیش از آنچه انتظار داشتم، احساس اندوه، دلتنگی و حسی شبیه به پایان یافتن یک دوران باشکوه را تجربه کردم.»

مدیرعامل OpenAI اشاره کرد که این ایده سنتی که هر ریاضیدانی می‌تواند با تلاش و پشتکار کافی سرانجام حتی سرسخت‌ترین مسائل را حل کند، باوری «بسیار زیبا» بوده است، اما هوش مصنوعی در حال دگرگون کردن این معادله است.

او در پایان گفت: «روشن است که اغلب ریاضیدانان هرگز موفق به حل یکی از مسائل جایزه هزاره نمی‌شوند، اما نکته اساسی، همان امید و انگیزه‌ای بود که باور داشتند شاید روزی توان انجام این کار را داشته باشند.»