احضاریه جنجالی کارساز شد؛ موافقت اسپیس‌ایکس برای پاسخگویی درباره خطرات هوش مصنوعی در نیویورک

ایلان ماسک، مدیرعامل اسپیس‌ایکس، در جریان نشست مدیران ارشد فناوری با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، پیرامون موضوع هوش مصنوعی در کاخ سفید (۲۹ سپتامبر ۲۰۲۶).

عکس: کنت نیشیمورا | خبرگزاری فرانسه | گتی ایمیجز

شورای شهر نیویورک اعلام کرد که شرکت اسپیس‌ایکس (SpaceX) سرانجام موافقت کرده تا در جریان تحقیقات قانون‌گذاری پیرامون خطرات و ایمنی هوش مصنوعی، همین هفته در برابر این شورا حاضر شود و شهادت دهد.

بر اساس بیانیه رسمی این شورا، جلسه استماع قرار است روز جمعه ساعت ۱۰ صبح به وقت محلی در برابر کمیته فناوری شورا برگزار شود. ماجرا از این قرار است که جولی منین (سخنگوی شورا) و ان‌واماکا اجبه (مشاور ارشد حقوقی) در تاریخ ۲۸ سپتامبر یک احضاریه رسمی و قانونی برای ایلان ماسک و بخش هوش مصنوعی اسپیس‌ایکس صادر کرده بودند تا آن‌ها را ملزم به حضور در جلسه هفته گذشته کنند.

در جلسه روز ۵ اکتبر، نمایندگان ارشد غول‌های فناوری از جمله آنتروپیک (Anthropic)، اوپن‌ای‌آی (OpenAI)، گوگل و متا همگی پای میز حاضر شدند و شهادت دادند، اما صندلی اسپیس‌ایکس خالی ماند! جولی منین در بیانیه تازه خود توضیح داد که اسپیس‌ایکس تنها دو روز بعد و درست زمانی کوتاه آمد که شورا رسماً اعلام کرد قصد دارد اجرای احضاریه را از طریق حکم قاضی و دادگاه پیگیری کند.

منین در بخشی از این بیانیه گفت: «دوشنبه گذشته یک جلسه بزرگ و چندساعته با حضور افشاگران، بزرگ‌ترین غول‌های فناوری جهان و برجسته‌ترین متخصصان هوش مصنوعی کشور برگزار کردیم. اما غیبت بخش هوش مصنوعی اسپیس‌ایکس (SpaceXAI) کاملاً به چشم می‌آمد؛ رفتاری که به هیچ وجه قابل قبول نیست.»

ایلان ماسک در ماه فوریه، استارتاپ هوش مصنوعی خود یعنی xAI را با اسپیس‌ایکس ادغام کرد و یک هلدینگ غول‌پیکر به وجود آورد. این مجموعه شامل مدل‌های زبانی گراک (Grok) هم می‌شود که هم‌اکنون در برخی آژانس‌های فدرال آمریکا از جمله پنتاگون مورد استفاده قرار می‌گیرند. اسپیس‌ایکس در ماه ژوئن وارد بورس شد و حالا ارزش بازار آن به بیش از ۲ تریلیون دلار می‌رسد. علاوه بر این، اسپیس‌ایکس در ماه اوت خرید ۶۰ میلیارد دلاری استارتاپ کدنویسی هوش مصنوعی Cursor را هم نهایی کرد.

حالا اسپیس‌ایکس در بازار داغ هوش مصنوعی مستقیماً با غول‌هایی مثل آنتروپیک و اوپن‌ای‌آی رقابت می‌کند؛ هرچند مدل‌های گراک هنوز فاصله معناداری با رقبای سرسخت خود دارند. شورای شهر نیویورک این پرونده تحقیقاتی را پس از یک ماه بحث و جدل داغ پیرامون خطرات و پیامدهای مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی به جریان انداخته است.

این شورا در نامه اولیه خود که در آن خواستار ادای شهادت از سوی ایلان ماسک یا یکی دیگر از مدیران ارشد اسپیس‌ایکس شده بود، تأکید کرد که این تحقیقات به این هدف انجام می‌شود تا «بررسی شود آیا خطرات نوظهور هوش مصنوعی در حوزه‌های امنیت عمومی، امنیت سایبری، ثبات اقتصادی، حریم خصوصی، مصرف‌کنندگان و کسب‌وکارها، نیازمند اقدامات فوری قانون‌گذاری برای محافظت از شهروندان نیویورک هست یا خیر».

شورا هشدار داده بود که «عدم تمکین» اسپیس‌ایکس در برابر این احضاریه قانونی، می‌تواند طبق قوانین و مقررات شهر نیویورک، جریمه‌های سنگین یا مجازات‌های حقوقی دیگری را برای این شرکت به همراه داشته باشد.

کارمن دِ لا روزا، رئیس کمیته فناوری شورای شهر نیویورک، در بیانیه‌ای تأکید کرد که شورا انتظار دارد پاسخ‌های شفاف و روشنی از سوی اسپیس‌ایکس بشنود.

او در ادامه افزود: «با نفوذ روزافزون فناوری‌های ایلان ماسک در سطح دولت فدرال، حالا از همیشه مهم‌تر است که آن‌ها با شفافیت کامل درباره حریم خصوصی داده‌ها، تدابیر امنیتی و سازوکارهای محافظت از افشاگران پای میز مذاکره بیایند.»

این ماجرا در حالی رقم می‌خورد که پرونده‌ها و شکایت‌های حقوقی علیه اسپیس‌ایکس هم حسابی بالا گرفته است؛ به‌ویژه پس از آنکه ابزار تولید تصویر مدل گراک امکان ساخت و انتشار انبوه تصاویر غیراخلاقی جعل عمیق (دیپ‌فیک) از افراد واقعی را بدون رضایت آن‌ها فراهم کرد و سر و صدای زیادی به پا شد.

اسپیس‌ایکس هنوز به درخواست‌ها برای اظهار نظر رسمی در این رابطه پاسخی نداده است.