اختلاف نجومی وال‌استریت سر ارزش سهام اسپیس‌ایکس؛ قمار سنگین روی درآمدهای هوش مصنوعی

چهار ماه پس از بزرگ‌ترین عرضه اولیه سهام (IPO) در کل تاریخ، اسپیس‌ایکس همچنان سهمی به‌شدت جنجالی و دودسته در وال‌استریت است؛ سهمی که حالا ۲۶ درصد پایین‌تر از سقف تاریخی ۲۲۵ دلاری خود در ژوئن ۲۰۲۶ معامله می‌شود. البته این رقم، جهش قابل‌توجهی نسبت به کف قیمتی ۱۰۵ دلاری سهم در اوایل ماه اوت به حساب می‌آید.

آیا این سهم با ارزش بازار ۲.۲ تریلیون دلاری یک فرصت طلایی و ارزان برای خرید است؟ بر اساس تحلیل‌های بنیادی کلاسیک، قیمت این شرکت ممکن است بین ۴۰ تا ۶۴ درصد بالا‌تر از ارزش واقعی‌اش باد کرده باشد. با این حال، خیلی از تحلیلگران خوش‌بین بازار — که اغلبشان در بانک‌هایی کار می‌کنند که سرودست می‌شکنند تا در جذب سرمایه به اسپیس‌ایکس کمک کنند — ارزش نجومی و عجیبی برای کسب‌وکار هوش مصنوعی این غول فضایی قائل هستند.

از زمان گزارش‌های پیش از عرضه اولیه در ماه ژوئن، اسپیس‌ایکس گزارش مالی متناقضی برای سه‌ماهه دوم ارائه داده است. طبق داده‌های یاهو فایننس، درآمد شرکت با پشت سر گذاشتن پیش‌بینی‌ها تقریباً دو برابر شد و به ۷.۸۱ میلیارد دلار رسید و تعداد مشترکان استارلینک هم از مرز ۱۲ میلیون نفر گذشت. اما ماجرا به این قشنگی هم نیست؛ چرا که استارلینک تنها بخش سودده شرکت بوده و واحد هوش مصنوعی اسپیس‌ایکس به تنهایی ۱۵.۸ میلیارد دلار صرف مخارج سرمایه‌ای (CapEx) کرده است.

وال‌استریت همچنان درباره مسیر بعدی سهم اسپیس‌ایکس دچار دودستگی عمیقی است؛ عده‌ای منتظر ریزش سهم هستند و در مقابل، تحلیلگران مؤسسه ریموند جیمز (Raymond James) جهش تقریباً ۳.۸ برابری آن تا سقف ۸۰۰ دلار را پیش‌بینی می‌کنند.

چرا برخی تحلیلگران معتقدند قیمت اسپیس‌ایکس بیش از حد باد کرده است؟

به گزارش مؤسسه مورنینگ‌استار (Morningstar)، اسپیس‌ایکس با نسبت قیمت به فروش ۷۹ برابری، در میان گران‌ترین سهام ابرشرکت‌های تاریخ بورس جای گرفته است. نیکلاس اوونز، تحلیلگر این مؤسسه، ارزش واقعی هر سهم را تنها ۶۲ دلار تخمین می‌زند؛ یعنی سهم در حال حاضر تقریباً سه برابر ارزش واقعی‌اش معامله می‌شود! اوونز در گزارش کامل خود، برای سناریوی رؤیایی تسخیر ۲۰ درصد از بازار پردازش هوش مصنوعی توسط واحد هوش مصنوعی اسپیس‌ایکس، شانس ناچیز ۷ درصدی قائل شده است.

آسوات داموداران، استاد دانشگاه نیویورک که به «پدر ارزش‌گذاری سهام» معروف است، ارزش کل دارایی اسپیس‌ایکس را حدود ۱.۳ تریلیون دلار برآورد کرده است؛ رقمی که حدود ۴۴ درصد کم‌تر از ارزش بازار فعلی شرکت و معادل حدود ۱۰۰ دلار به ازای هر سهم است.

داموداران به ادعای امیدنامه عرضه اولیه درباره بازار بالقوه ۲۶ تریلیون دلاری هوش مصنوعی تاخته و آن را کاملاً دور از ذهن دانسته است. با این حال او هشدار می‌دهد که چون معامله‌گران موج‌سوار و تکانه‌ای بازار سهام اسپیس‌ایکس را هدایت می‌کنند، محاسبه درست ارزش ذاتی سهم لزوماً به این معنی نیست که قیمت بلافاصله سقوط خواهد کرد.

چرا خریداران و طرفداران صعودی فکر می‌کنند سهم پرواز خواهد کرد؟

طبق داده‌های وبسایت TipRanks، میانگین تارگت قیمتی تحلیلگران برای اسپیس‌ایکس ۲۳۵ دلار است که نشان می‌دهد این سهم حدود ۴۰ درصد پایین‌تر از ارزش واقعی خود در حال معامله است.

آدام جوناس از مؤسسه مورگان استنلی معتقد است درآمد این غول فضایی تا سال ۲۰۳۰ به ۳۱۹ میلیارد دلار خواهد رسید. او برای سهم یک تارگت پایه ۳۰۰ دلاری و تارگت صعودی ۶۰۰ دلاری تعیین کرده است. جوناس، اسپیس‌ایکس را «ماشین سود مرکب نسل حاضر» نامیده و بیش از نیمی از ارزش هدف خود را به ادغام اسپیس‌ایکس با استارتاپ xAI اختصاص داده و مابقی را بین خدمات پرتاب موشک و اینترنت ماهواره‌ای استارلینک تقسیم کرده است.

خوش‌بین‌های وال‌استریت روی درآمدهای قطعی و قراردادی حوزه هوش مصنوعی مانور می‌دهند. به عنوان نمونه به گزارش CNBC، پیش‌بینی شده شرکت آنتروپیک (Anthropic) تا مه ۲۰۲۹ ماهانه ۱.۲۵ میلیارد دلار به اسپیس‌ایکس پرداخت کند و گوگل هم متعهد شده از اکتبر ۲۰۲۶ ماهانه ۹۲۰ میلیون دلار بابت خدمات هوش مصنوعی بپردازد.

علاوه بر این‌ها طبق گزارش رویترز، اسپیس‌ایکس برنده یک قرارداد ۴.۱۶ میلیارد دلاری از نیروی فضایی آمریکا برای ماهواره‌های ردیابی گنبد طلایی (Golden Dome) و یک قرارداد شبکه‌ای ۲.۲۹ میلیارد دلاری دیگر هم شده است.

بانک‌های گلدمن ساکس، مورگان استنلی و بنک آو آمریکا همگی چشم‌اندازهای به‌شدت صعودی ارائه کرده‌اند؛ بانک‌هایی که البته خودشان به عنوان متعهد پذیره‌نویسی عرضه اولیه سهام اسپیس‌ایکس سودهای کلانی به جیب زده‌اند.

چرا بدبین‌های بازار روایت هوش مصنوعی اسپیس‌ایکس را زیر سؤال می‌برند؟

برخلاف ادعاهای پر زرق‌وبرق، قراردادهای هوش مصنوعی آن‌قدرها هم سفت‌وسخت و تضمین‌شده نیستند. یاهو فایننس گزارش داده که اگر اسپیس‌ایکس نتواند ظرفیت پردازشی وعده‌داده‌شده را تا پایان سپتامبر ۲۰۲۶ تحویل دهد، گوگل می‌تواند پس از یک دوره تنفس یک‌ماهه بلافاصله قرارداد را فسخ کند یا هزینه‌ها را کاهش دهد. جالب اینجاست که تا تاریخ ۷ اکتبر، هیچ تأییدیه رسمی مبنی بر تحویل این ظرفیت محاسباتی از سوی اسپیس‌ایکس منتشر نشده است.

نگرانی‌ها به همین‌جا ختم نمی‌شود؛ اسناد عرضه اولیه نشان می‌دهد ایلان ماسک با در اختیار داشتن ۸۵.۱ درصد از حق رأی، عملاً کنترل کامل و بلامنازع تمام تصمیمات سهامداران را در مشت خود دارد.

از سوی دیگر، بازرس کل ناسا نگرانی‌های جدی درباره زمان‌بندی و ایمنی ماه‌نشین استارشیپ مطرح کرده است. شرکت آمازون هم بی‌کار ننشسته و پس از کسب مجوز FCC، در حال توسعه رقیب مستقیم استارلینک است. علاوه‌بر این‌ها، اسپیس‌ایکس دست‌کم تا قبل از ژوئن ۲۰۲۷ نمی‌تواند وارد شاخص S&P 500 شود و زیان‌های سنگین بر مبنای استانداردهای حسابداری (GAAP) می‌تواند این ورود را حتی به تعویق بیشتری بیندازد.

محرک‌های کلیدی که معامله‌گران باید زیر نظر بگیرند

در کوتاه‌مدت، چند شاخص کلیدی وجود دارد که جهت حرکت قیمت را تعیین خواهند کرد:

• پرواز شماره ۱۵ استارشیپ: این پرواز آزمایشی برای تاریخی زودتر از ۱۹ اکتبر برنامه‌ریزی نشده است. موفقیت این پرتاب یک پالس مثبت قوی خواهد بود، اما هرگونه شکست یا تأخیر طولانی‌مدت به افت سهم دامن می‌زند.
• گزارش مالی سه‌ماهه سوم: اگرچه هنوز تاریخ دقیق انتشار گزارش مشخص نیست، اما بازار به دقت درآمدهای هوش مصنوعی، قیمت‌گذاری خدمات استارلینک و مخارج سرمایه‌ای را زیر ذره‌بین خواهد برد.
• آزادسازی سهام وثیقه (Lockup Expiration): به گزارش CNBC، اولین دوره آزادسازی سهام فشار سنگینی روی قیمت وارد کرد. حالا دو روز کاری بعد از گزارش مالی بعدی، تا ۱.۳ میلیارد سهم (معادل ۲۸ درصد از کل سهام قفل‌شده) آزاد خواهد شد و حدود ۷۹۷.۶ میلیون سهم دیگر نیز در حوالی ۸ دسامبر آزاد می‌شود.
• موقعیت‌های شورت و نوسانات شدید: حجم بالای پوزیشن‌های شورت (Short Interest) در کنار بتای بسیار بالای سهم نشان می‌دهد که جو کلی پیرامون هوش مصنوعی و نوسانات نرخ بهره می‌تواند تکانه‌های شدیدی به سهم وارد کند.

قیمت فعلی سهام بازتابی مستقیم از خوش‌بینی بازار به درآمدهای پردازش هوش مصنوعی است. اگر قراردادهای اسپیس‌ایکس با آنتروپیک و گوگل به سودهایی بادوام و با حاشیه سود بالا ختم شوند، اهداف قیمتی بلندپروازانه وال‌استریت دور از دسترس نخواهند بود و تارگت ۳۰۰ دلاری مورگان استنلی کاملاً منطقی به نظر می‌رسد.

اما اگر این جریان‌های درآمدی محقق نشوند، تکیه‌گاه‌های تحلیل بنیادی روی ارقام ۶۲ تا ۱۰۰ دلار نشان می‌دهند که سهم تا چه عمقی می‌تواند سقوط کند. این شکاف عمیق، حقیقت واقعی ماجراست؛ حقیقتی که به جای شرط‌بندی‌های چشم‌بسته و احساسی، مدیریت هوشمندانه حجم معاملات را طلب می‌کند.