جنگ تمام‌عیار ترامپ با واژه‌ها؛ از جایگزینی «هوش مصنوعی» با «ابرهوش» تا جنجال‌های انتخاباتی

دونالد ترامپ از قدیم عادت داشت برای رقبای سیاسی خود لقب‌های عجیب بگذارد، اما حالا با نزدیک شدن به انتخابات نوامبر، پا را فراتر گذاشته و حتی تلاش می‌کند ادبیات و واژگان پیرامون مسائل کلیدی را هم خودش به دیگران دیکته کند.

تصویر کلی: تلاش تازه ترامپ برای دستکاری ادبیات سیاسی، در ادامه استراتژی دیرینه او در میدان سیاست است: اگر بتوانی واژه‌ها و اصطلاحات یک مناظره را تعریف کنی، کنترل و قدرت کل آن مناظره را در دست گرفته‌ای.

• اما از آنجا که نتایج نظرسنجی‌ها پیرامون این موضوعات همچنان به کابوسی برای حزب جمهوری‌خواه تبدیل شده، بعید است این واژه‌سازی‌های تازه ترامپ به تنهایی بتواند نظر رأی‌دهندگان را تغییر دهد.

یک نمونه بارز: مردم آمریکا به شدت نگران خطرات هوش مصنوعی (AI) هستند؛ اما از نگاه ترامپ، این کلمه دیگر وجود خارجی ندارد و از حالا باید به آن «ابرهوشمندی» (Super Intelligence) گفت!

• رأی‌دهندگان نگران هزینه‌های معیشتی و قدرت خرید (affordability) هم هستند، اما ترامپ ادعا می‌کند این هم یک «کلمه ساختگی» و «فریب بزرگ» است.
• درباره جنگ با ایران چطور؟ ترامپ گاهی آن را جنگ می‌نامد — واژه‌ای که تبعات حقوقی بسیار سنگینی دارد — و گاهی دیگر آن را یک «گشت‌زنی»، «عملیات نظامی» یا صرفاً یک «درگیری مختصر» توصیف می‌کند.

نکته جالب ماجرا: با اینکه این موضوعات کاملاً با یکدیگر متفاوت‌اند، اما خط مشترک همه آن‌ها شیوه ترامپ در چیدن آجرهای زبانی و شکل دادن به چارچوب بحث‌های سیاسی است.

• کاتلین هال جیمیسون، استاد ارتباطات دانشگاه پنسیلوانیا و رئیس پیشین مرکز سیاست‌گذاری عمومی آننبرگ، در این باره می‌گوید: «اگر واقعاً بتوانید تمام افرادی را که روی درک زبانی جامعه تأثیر می‌گذارند متقاعد کنید از ادبیات شما استفاده کنند، به اهرم قدرت فوق‌العاده‌ای دست پیدا کرده‌اید.»

مواضع کاخ سفید: دیویس اینگل، سخنگوی کاخ سفید، در بیانیه‌ای رسمی تأکید کرده است: «رئیس‌جمهور ترامپ رهبر بلامنازع، بهترین پیام‌رسان و انگیزه‌بخش بی‌نظیر حزب جمهوری‌خواه است و تمام تعهد خود را برای حفظ اکثریت این حزب در کنگره به کار بسته است.»

تازه‌ترین تحولات: در شرایطی که نگرانی‌ها درباره خطرات احتمالی هوش مصنوعی برای بشریت (که ترامپ آن را صرفاً یک «حقه» می‌داند) به اوج خود رسیده، رئیس‌جمهور آمریکا — که همواره طرفدار مقررات‌زدایی و کاهش نظارت بر این حوزه بوده — با امضای یک فرمان اجرایی دستور داد تا کلمه «مصنوعی» (Artificial) با واژه دیگری جایگزین شود: «ابر» یا «فوق‌العاده» (Super).

• جیمیسون اشاره می‌کند: «این موضوع در حال حاضر به شدت جنجالی است و به ضرر او تمام می‌شود، چرا که موضع ترامپ در افکار عمومی محبوبیتی ندارد.»
• او در ادامه اضافه می‌کند: «اما بحث هوش مصنوعی آن‌قدر در فضای خبری و دغدغه‌های فرهنگی فراگیر شده که اگر بتوانید به جای بار منفی، حسی مثبت به آن پیوند بزنید، به یک دستاورد بزرگ رسیده‌اید.»
• واکنش چهره‌های دنیای فناوری هم به این تصمیم یکدست نبوده است؛ ایلان ماسک اعلام کرده نام استارتاپ SpaceXAI را به SpaceXSI تغییر می‌دهد، اما سم آلتمن در گفت‌وگو با پولیتیکو صراحتاً گفت حاضر نیست نام اوپن‌ای‌آی (OpenAI) را عوض کند، چرا که «برندها در ذهن مردم ماندگار می‌شوند.»

نگاه دقیق‌تر: ترامپ علاوه بر این، درگیر نبردی دشوار با کلمه «قدرت خرید و معیشت» (affordability) شده است؛ اصطلاحی ساده برای فشارهای پیچیده اقتصادی که دموکرات‌ها در انتخابات‌های کلیدی از آن استفاده کرده و در طول دوره‌های میان‌دوره‌ای حسابی روی آن مانور داده‌اند.

• او بارها ادعا کرده این کلمه ساخته و پرداخته رسانه‌هاست؛ یک «واژه جعلی» و یک «کلاهبرداری سیاسی» از سوی دموکرات‌ها. البته او برعکس ماجرای ابرهوشمندی، هیچ واژه جایگزینی برای آن پیشنهاد نداده است.
• با این حال، ترامپ ترجیح داده روی کلیدواژه‌های محبوب خودش در انتخابات تکیه کند که واژه «کمونیسم» نمونه بارز آن است.

پشت پرده ماجرا: جنیفر مرسیکا، استاد دانشگاه تگزاس A&M و نویسنده کتاب «عوام‌فریب برای ریاست جمهوری: نبوغ بلاغی دونالد ترامپ»، توضیح می‌دهد: «اگر بتوانید تعیین کنید که چه کلماتی در یک مناظره سیاسی به کار بروند و آن کلمات چطور تعریف شوند، بازی را حتی قبل از شروع برده‌اید.»

• او با اشاره به فراگیر شدن اصطلاح «اخبار جعلی» (fake news) توسط ترامپ می‌نویسد: «مسلماً رئیس‌جمهور ترامپ به خوبی از این موضوع آگاه است و در بازتعریف یا تغییر چارچوب مسائل بسیار موفق عمل کرده است.» به گفته او، این «جنگ چارچوب‌ها» از سوی ترامپ اصلاً عجیب نیست، چرا که «بخش حیاتی و جدایی‌ناپذیر سازوکار سیاست مدرن به شمار می‌رود.»
• دولت ترامپ این نبرد زبانی را فراتر برده و حتی به دنبال تغییر نام خلیج مکزیک، دریاچه انتاریو و وزارت دفاع آمریکا بوده است؛ از سوی دیگر، کلیدواژه‌های مربوط به تنوع و جنسیت نیز بارها به لغو بودجه‌ها منجر شده‌اند.
• جیمیسون با اشاره به برخوردهای تنبیهی ترامپ با کسانی که از ادبیات دلخواه او پیروی نمی‌کنند، می‌گوید: «با این روند، شاید باید یک وظیفه جنجالی جدید هم به اختیارات ریاست جمهوری اضافه کنیم: نام‌گذار اعظم!»

کلام آخر: قدرت زبان می‌تواند برداشت و درک ما از واقعیت را تغییر دهد، اما سؤال کلیدی در آستانه انتخابات نوامبر این است که آیا این بازی‌های کلامی می‌توانند نتیجه صندوق‌های رأی را هم جابه‌جا کنند؟

بیش‌تر بخوانید: پشت پرده دردسرهای ترامپ در تغییر نام «هوش مصنوعی» به «ابرهوشمندی»