رعایت ادب در گفتگو با هوش مصنوعی؛ چرا ۷۰ درصد کاربران از چت‌بات‌ها تشکر و عذرخواهی می‌کنند؟

• پژوهش‌های تازه نشان می‌دهند که افراد رفتار محترمانه‌تری با هوش مصنوعی در پیش گرفته‌اند.
• برخی کاربران حتی در برابر دستیارهای هوشمند به‌دلیل اشتباهات خود عذرخواهی می‌کنند.
• آیا این رفتار مؤدبانه در صورت شورش احتمالی ربات‌ها در آینده کمکی خواهد کرد؟

در شرایطی که نگرانی‌ها پیرامون احتمال سلطه هوش مصنوعی بر جهان همچنان در محافل عمومی مطرح می‌شود، تحقیقات جدید نشان می‌دهند که اغلب ما روزبه‌روز در برقراری ارتباط با دستیارهای هوشمند احساس راحتی و صمیمیت بیشتری می‌کنیم.

نظرسنجی تازه‌ای از سوی پلتفرم fonio.ai نشان می‌دهد که شهروندان بریتانیایی رفتاری بسیار مبادی آداب با هوش مصنوعی در پیش گرفته‌اند و این نزاکت کلامی را فراتر از تعارفات معمول روزمره گسترش داده‌اند.

بر اساس یافته‌های این بررسی، علاوه بر سلام و تشکر، شمار رو به افزایشی از افراد درست مانند برخورد با یک انسان واقعی، جویای احوال هوش مصنوعی می‌شوند و حتی در صورت بروز اشتباه در بیان منظور خود، از دستیار هوشمند عذرخواهی می‌کنند.

رعایت آداب معاشرت در تعامل با ماشین‌ها

پیش از این مباحث متعددی درباره پیامدهای استفاده از تعارفات کلامی مطرح شده بود؛ از جمله اینکه گفتن واژه‌ای مانند «متشکرم» با تحمیل بار پردازشی اضافه می‌تواند مصرف انرژی را بیهوده افزایش دهد؛ تا جایی که سم آلتمن، مدیرعامل OpenAI، پیش‌تر اعلام کرده بود پاسخ دادن سرورها به این عبارات سالانه ده‌ها میلیون دلار هزینه برق به این شرکت‌ها تحمیل می‌کند.

با وجود این، مطالعه مذکور نشان داد که در ۷ مکالمه از هر ۱۰ تماس صوتی با هوش مصنوعی، عبارت‌های «لطفاً» یا «متشکرم» به کار رفته است و ۵۵ درصد از کاربران دست‌کم یک‌بار در طول گفتگو تشکر می‌کنند.

علاوه بر این، بیش از نیمی از کاربران (۵۲ درصد) تعامل خود را با واژگانی چون «سلام» یا «صبح‌بخیر» آغاز می‌کنند؛ موضوعی که نشان می‌دهد آداب سنتی مکالمه به‌سرعت به تعامل با فناوری‌های مدرن منتقل شده است.

یافته‌های این مطالعه هم‌چنین نشان می‌دهد که حدود یک نفر از هر هشت کاربر (۱۲ درصد) از دستیار هوش مصنوعی عذرخواهی می‌کنند، ۱۳ درصد پیش از قطع ارتباط خداحافظی کرده و ۷ درصد نیز آرزوهای صمیمانه‌تری نظیر «روز خوبی داشته باشید» یا «مراقب خودت باش» را به کار می‌برند.

نکته عجیب‌تر و جالب‌توجه این است که ۲ درصد از شرکت‌کنندگان اعتراف کرده‌اند که حتی از دستیار هوش مصنوعی می‌پرسند «حالت چطور است؟»؛ رفتاری که نشان می‌دهد این افراد تعامل با الگوریتم‌ها را کاملاً مشابه گفتگو با یک انسان واقعی می‌دانند.

دنیل کینراث (Daniel Keinrath)، هم‌بنیان‌گذار پلتفرم fonio.ai، در این باره می‌گوید: «تشکر از یک ماشین به‌دلیل کمکی که ارائه داده، ویژگی رفتاری بسیار جالبی است. مردم حتی وقتی کاملاً آگاهند که با یک سیستم هوش مصنوعی صحبت می‌کنند، باز هم همان ادب و احترامی را به کار می‌گیرند که در تعامل با یک شخص واقعی رعایت می‌کنند.»

او در ادامه خاطرنشان می‌کند: «چه گفتن لطفاً باشد، چه عذرخواهی یا آرزوی روزی خوش برای دستیار صوتی، این عادت‌های کوچک نشان می‌دهند فناوری‌های صوتی چقدر طبیعی به بخشی از زندگی روزمره ما تبدیل شده‌اند. هوش مصنوعی شاید نیازی به رعایت نزاکت کلامی نداشته باشد، اما این بدان معنا نیست که انسان‌ها دست از رعایت این آداب برمی‌دارند.»

علاوه بر این، یک نظرسنجی در فوریه ۲۰۲۶ با حضور بیش از هزار نفر توسط مجموعه رسانه‌ای Future PLC نشان داد که حدود ۷۰ درصد از کاربران در برخورد با هوش مصنوعی محترمانه رفتار می‌کنند و جالب اینکه ۱۲ درصد از آن‌ها اعلام کرده‌اند این احترام را از سر احتیاط و برای در امان ماندن در صورت شورش احتمالی ربات‌ها در آینده لحاظ می‌کنند!