چرا زنان دل خوشی از هوش مصنوعی ندارند؟ پشت پرده بدبینی معنادار به دنیای AI

به نظر می‌رسد هوش مصنوعی با یک چالش جدی در جلب اعتماد زنان روبرو شده است؛ تازه‌ترین گواه این ماجرا، نظرسنجی جدید بانک سرمایه‌گذاری مورگان استنلی (Morgan Stanley) است که نشان می‌دهد زنان نگاه به مراتب منفی‌تری نسبت به مردان به این فناوری نوظهور دارند.

چرا این موضوع اهمیت دارد؟ به نظر نمی‌رسد زنان چندان سودی از تب داغ هوش مصنوعی برده باشند، به‌ویژه در بازار کار. این نظرسنجی فاش می‌کند که زنان بسیار بیش‌تر از مردان نگران خطرات ایمنی، ریسک‌های احتمالی و ساخت بی‌رویه دیتاسنترها در نزدیکی محل سکونتشان هستند.

نگاهی به آمار و ارقام: مورگان استنلی در اواخر ماه سپتامبر نظر ۲ هزار مصرف‌کننده را درباره دیدگاه کلی‌شان به هوش مصنوعی (مثبت یا منفی) جویا شد و شاخص خالص احساسات عمومی را با کسر نظرات منفی از مثبت محاسبه کرد.

• مردان به طور قابل توجهی دیدگاه مثبت‌تری داشتند (مثبت ۳۰ درصد)؛ در حالی که این عدد برای زنان به منفی ۱ درصد رسید.
• این شکاف جنسیتی از زمان آغاز نظرسنجی‌های این بانک وال‌استریت در ماه آوریل همچنان ادامه داشته است. در آن زمان، نگاه مثبت زنان روی مثبت ۶ درصد قرار داشت، در حالی که احساسات مردان تقریباً در همان سطح قبلی ثابت مانده است.

زیر ذره‌بین: در میان افرادی که نگاه منفی به هوش مصنوعی داشتند، درصد تقریباً برابری از زنان و مردان دلایلی مثل استفاده از AI برای «کلاهبرداری» یا «گسترش اطلاعات نادرست» را مطرح کردند.

• با این حال، تفاوت‌های کلیدی و چشمگیری هم دیده می‌شد: ۴۴ درصد از زنان گفتند: «نمی‌خواهم یک دیتاسنتر نزدیک خانه‌ام ساخته شود»، در حالی که این رقم برای مردان ۳۶ درصد بود.
• درصد بیشتری از زنان (۵۷ درصد) در مقایسه با مردان (۵۴ درصد) اعلام کردند به این دلیل از هوش مصنوعی دل خوشی ندارند که «این فناوری خیلی سریع و بدون سازوکارهای ایمنی کافی در حال پیشرفت است».
• در نقطه مقابل، مردان بیش‌تر نگران حفظ حریم خصوصی داده‌ها بودند (۴۹ درصد مردان در برابر ۳۹ درصد زنان).

تصویر بزرگ‌تر ماجرا: تیترهای پیاپی رسانه‌ها درباره خطرات ایمنی هوش مصنوعی و خشم فزاینده شهروندان از توسعه مراکز داده غول‌پیکر، موجی از واکنش‌های منفی و پس‌زدگی اجتماعی را در پی داشته است.

وضعیت در لایه‌های مختلف جامعه: گرچه نظرسنجی این بانک نشان می‌دهد که در مجموع احساسات عمومی نسبت به هوش مصنوعی در آمریکا مثبت است، اما در میان برخی اقشار جامعه، این چشم‌انداز به هیچ وجه گل‌وبلبل نیست:

• سالمندان و افراد مسن‌تر: شاخص خالص رضایت در میان افراد ۵۵ سال به بالا روی منفی ۱۴ درصد قرار دارد، در حالی که این شاخص برای افراد زیر ۵۵ سال حدود مثبت ۲۵ درصد است.
• قشرهای با درآمد پایین‌تر: دیدگاه مثبت در میان کسانی که درآمد سالانه ۱۰۰ هزار دلار یا بیش‌تر دارند به مثبت ۲۷ درصد می‌رسد، در حالی که این عدد برای افراد با درآمد کم‌تر از ۵۰ هزار دلار تنها مثبت ۷ درصد است.
• لیبرال‌ها: شاخص خالص رضایت در میان لیبرال‌ها دقیقاً روی صفر متوقف شده، در حالی که در بین محافظه‌کاران به مثبت ۳۱ درصد می‌رسد.

پشت پرده چه خبر است؟ افزایش بدبینی در میان این گروه‌ها باعث شکل‌گیری مخالفت‌های محلی شده و با نزدیک شدن به انتخابات میان‌دوره‌ای، توجه قانون‌گذاران هم حسابی به این ماجرا جلب شده است.

• در برخی مناطق، این اعتراضات باعث توقف یا دست‌کم کند شدن روند ساخت دیتاسنترها شده است.
• میشل ویور (Michelle Weaver)، مدیر تحقیقات موضوعی در مورگان استنلی، در این باره می‌گوید: «این مسئله گلوگاه تازه‌ای سر راه توسعه سراسری زیرساخت‌های هوش مصنوعی ایجاد کرده است.»
• طبق یافته‌های این نظرسنجی، اگر یک مرکز داده درست بیخ گوش محله شما در حال ساخت باشد، میزان نارضایتی حتی چند برابر می‌شود.

دید کلان‌تر: صنعت فناوری مدت‌هاست که با عدم تعادل جنسیتی دست‌وپنجه نرم می‌کند، اما به نظر می‌رسد این معضل در دوران هوش مصنوعی وارد فاز حادتری شده است.

• اگرچه این بانک بازار کار را مستقیماً ارزیابی نکرده، اما داده‌های اخیر لینکدین (LinkedIn) نشان می‌دهد زنان تنها یک‌چهارم یا حتی کم‌تر از فرصت‌های شغلی پردرآمد جدید در حوزه هوش مصنوعی را به دست می‌آورند. در پست‌های مدیریتی و ارشد، این سهم حتی از این هم کم‌تر است.
• از سوی دیگر، پیشرفت‌های شتابان هوش مصنوعی تهدیدی جدی برای مشاغلی به حساب می‌آید که اکثریت آن‌ها را زنان تشکیل می‌دهند؛ به‌ویژه در بخش مشاغل اداری و دفتری و خدمات پشتیبانی مشتریان.
• این تفاوت‌های آشکار می‌تواند شکاف دستمزد جنسیتی قدیمی را حتی عمیق‌تر و نگران‌کننده‌تر کند.

«نباید اجازه دهیم شکاف جنسیتی هوش مصنوعی به یک دره عمیق و جبران‌ناپذیر تبدیل شود»؛ این هشداری است که بریجیت گریسوالد (Bridget Griswold)، مدیرعامل سازمان حمایت از زنان LeanIn، بر آن تأکید دارد.

• این گروه حامی زنان دریافته است که در محیط‌های کاری، زنان اغلب به خاطر استفاده از هوش مصنوعی مورد انتقاد و قضاوت قرار می‌گیرند در حالی که مردان تشویق می‌شوند؛ علاوه بر این، بررسی‌ها نشان داده که خود ابزار‌های هوش مصنوعی نیز در مواردی سوگیری‌ها و تبعیض‌هایی علیه زنان نشان می‌دهند.

فلش‌بک: پیش‌تر نیز در نظرسنجی مؤسسه پیو (Pew) که اوایل امسال منتشر شد، زنان تردید و بدبینی بیشتری نسبت به هوش مصنوعی نشان داده بودند؛ جالب اینکه آمار‌ها نشان می‌داد مردان به مراتب بیش‌تر و مداوم‌تر از این ابزار‌ها استفاده می‌کنند.