پیشرفت سریع هوش مصنوعی در ریاضیات؛ ریاضیدانان جوان به فکر ترک این رشته افتاده‌اند

مدل‌های پیشگام هوش مصنوعی اکنون می‌توانند مسائل ریاضی را بهتر از دانشجویان مقاطع تحصیلات تکمیلی حل کنند؛ خبری که جامعه دانشگاهی و پژوهشگران جوان را به‌شدت نگران کرده است.

پژوهشگران مؤسسه فناوری ماساچوست (MIT) در مقاله‌ای که به‌تازگی منتشر شده است، دریافتند که اکثریت قاطع دانشجویان تحصیلات تکمیلی و پژوهشگران پسادکتری احساس می‌کنند آینده شغلی آنها با دگرگونی این رشته توسط هوش مصنوعی، به‌سرعت در حال تاریک شدن است.

بر اساس یافته‌های این بررسی، نزدیک به ۷۶ درصد از شرکت‌کنندگان اعلام کرده‌اند که احتمال ماندن آنها در فضای آکادمیک ریاضی پس از فارغ‌التحصیلی بسیار پایین است. هم‌چنین ۷۶ درصد از پاسخ‌دهندگان اظهار داشته‌اند که «به‌دلیل پیشرفت‌های هوش مصنوعی» انگیزه بسیار کمتری برای انجام کارهای پژوهشی دارند.

دانشجویان در بخش پاسخ‌های تشریحی این نظرسنجی، احساسات واقعی و فروخورده خود را درباره وضعیت کنونی این رشته بدون تعارف به اشتراک گذاشتند.

شاید تکان‌دهنده‌ترین بخش این گزارش، سرخوردگی عمیق شرکت‌کنندگان از مدیران جامعه آکادمیک باشد؛ مدیرانی که از دید این پژوهشگران سردرگم، بی‌فایده، منفعل، ساکت و ناکارآمد توصیف شده‌اند.

یکی از پاسخ‌دهندگان در این نظرسنجی نوشت: «بسیار عالی می‌شد اگر مؤسسات علمی به‌جای سخنان کلیشه‌ای، راهنمایی‌های عملی در این زمینه ارائه می‌کردند.» یکی دیگر از محققان جوان نیز گفت: «ما در کل جامعه علمی با فقدان رهبری هوشمندانه در سطوح بالا روبه‌رو هستیم.»

این نظرسنجی توسط سه دانشجوی ریاضی وابسته به MIT و از طریق فرم‌های آنلاین گوگل با مشارکت ۲۶۸ ریاضیدان در مراحل آغازین کار حرفه‌ای انجام شد. پرسش‌ها شامل سؤالات چندگزینه‌ای و پاسخ‌کوتاه بودند که همگی بر گسترش روزافزون توانایی‌های هوش مصنوعی در حل مسائلی تمرکز داشتند که پژوهشگران سال‌ها از عمر خود را صرف مطالعه آنها کرده‌اند.

نکته قابل توجه این است که مهلت پاسخ‌دهی به نظرسنجی، درست پس از آن به پایان رسید که OpenAI در تاریخ ۶ اکتبر صدها راه‌حل برای مسائل قدیمی ریاضی منتشر کرد. البته نویسندگان مقاله یادآور شده‌اند که نتایج این نظرسنجی تنها بازتاب‌دهنده دیدگاه محققان در «یک بازه زمانی کوتاه» است.

پژوهشگران در مقاله خود نوشتند: «چند ماه گذشته فوق‌العاده فرساینده بود؛ ما در حالی که با آینده‌ای کاملاً نامطمئن برای زندگی خود روبه‌رو هستیم، ناچاریم با پرسش‌هایی بنیادین درباره رشته‌ای که عاشقش هستیم دست‌وپنجه نرم کنیم.»

از زمان ورود جدی OpenAI به عرصه ریاضیات در ماه سپتامبر، یعنی زمانی که راه‌حل‌هایی برای یکی از مسائل جایزه هزاره (معادلات ناویر استوکس) منتشر کرد، ارائه راه‌حل‌های تولیدشده با هوش مصنوعی بدون وقفه ادامه داشته است.

ریاضیدانان می‌گویند مراحلی از ناباوری، شوک، انکار، خشم و در نهایت برای برخی، پذیرش واقعیت را تجربه کرده‌اند.

اگرچه برخی از شوراهای عالی ریاضی برای تعیین چارچوب‌های استفاده از هوش مصنوعی تشکیل جلسه داده‌اند، اما دلیلی وجود ندارد که شرکتی مانند OpenAI الزامی برای تبعیت از این دستورالعمل‌ها داشته باشد.

با این حال، شرکت‌های OpenAI و Anthropic امتیازاتی برای جامعه ریاضیات در نظر گرفته‌اند. این دو غول فناوری متعهد شدند در مجموع ۱۵ میلیون دلار به بنیادی برای حمایت از ریاضیدانان کمک مالی کنند و علاوه بر آن، OpenAI یک «گروه مشورتی» برای ارزیابی پروژه‌های ریاضی خود تشکیل داده است.

با وجود این، اگر نظر دانشجویان را جویا شوید، این امتیازات تغییر چندانی در نگرانی‌ها و چشم‌انداز آنها ایجاد نکرده است.

یکی از پاسخ‌دهندگان در پایان نوشت: «وقتی احساس می‌کنی هیچ‌کدام از کارهای پژوهشی فردی در آینده ارزش و اهمیتی نخواهند داشت، تحقیق کردن و شرکت در سمینارها فوق‌العاده دشوار می‌شود.»