رونق نامتوازن صنعت آمریکا؛ جهش سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی چگونه کارخانه‌های سنتی را جا گذاشت؟

بخش تولید در ایالات متحده نشانه‌هایی از احیا و بازگشت به روزهای پررونق را به نمایش گذاشته است؛ با این حال، موتور محرک این بازگشت تنها صنایعی هستند که در نوک پیکان جهش سرمایه‌گذاری‌های هوش مصنوعی و انرژی قرار دارند، درحالی‌که کارخانه‌های سنتی عملاً از این موج جا مانده‌اند.

چرا این موضوع اهمیت دارد: کاخ سفید احیای بخش تولید را سندی محکم بر کارآمدی برنامه‌های اقتصادی خود می‌داند؛

• اما رونق نامتوازن این بخش تردیدهای جدی ایجاد کرده که چه میزان از کارخانه‌ها واقعاً از این وضعیت منتفع می‌شوند؛ به‌ویژه در شرایطی که افزایش هزینه‌های دریافت وام بار دیگر کارخانه‌ها را تحت فشار قرار داده است.

نگاه دقیق‌تر: تولید کارخانه‌ای در ماه سپتامبر با وجود افت ۳ درصدی در صنعت خودروسازی، رشد ۰٫۳ درصدی را ثبت کرد؛ آماری که نشان می‌دهد این بخشِ دیرپا پس از مدت‌ها رخوت دوباره در حال شتاب گرفتن است.

• شاخص مدیران خرید (ISM) برای بخش تولید، نهمین ماه پیاپی رشد را ثبت کرد؛ دوره‌ای که در آن سفارش‌های جدید با سرعتی بالاتر افزایش یافت و حجم سفارش‌های معوق نیز انباشته شد.

اما ماجرا به این سادگی نیست: این بهبود در شاخص‌های کلی لزوماً به معنای افزایش استخدام در سراسر بخش تولید نیست.

• طبق گزارش مؤسسه ISM، ماه گذشته از میان ۶ صنعت بزرگ تولیدی، ۵ صنعت از افزایش سفارش‌های جدید خبر دادند، اما تنها ۲ بخش—یعنی «رایانه و الکترونیک» و «تجهیزات حمل‌ونقل»—شاهد رشد آمار استخدام بودند.

شکاف چشمگیر در آمارهای رسمی اشتغال نیز به‌وضوح دیده می‌شود؛ موضوعی که در تحلیلی جامع توسط گَد لوانون، اقتصاددان ارشد مؤسسه برنینگ گلس (Burning Glass)، بررسی شده است.

• تولیدکنندگان آمریکایی در بازه ۱۲ ماهه منتهی به سپتامبر، در مجموع ۴۰ هزار فرصت شغلی جدید ایجاد کردند. اما لوانون تأکید می‌کند که تمام این رشد منحصراً در بخش تولید پیشرفته رخ داده است، آن هم درحالی‌که این حوزه تنها ۳۸ درصد از کل نیروی کار کارخانه‌ای را تشکیل می‌دهد.
• این صنایع پیشرفته—شامل مواد شیمیایی، ماشین‌آلات، تجهیزات الکترونیکی و رایانه‌ای و صنایع حمل‌ونقل—در این بازه ۵۶ هزار شغل تازه ایجاد کردند. در مقابل، سایر بخش‌های سنتی تولید روی‌هم‌رفته ۱۶ هزار شغل را از دست دادند و بخشی از این رشد را خنثی کردند.
• آمار اشتغال در بخش‌های غیرپیشرفته کارخانه‌ای اکنون به‌سختی بالاتر از سطح سال ۲۰۱۶ قرار دارد که نشان‌دهنده سال‌ها رکود مزمن در بدنه سنتی این بخش است.

کارشناسان چه می‌گویند: لوانون در تحلیل خود می‌نویسد: «بنابراین، بهبود بخش تولید واقعی است، اما دامنه‌ای بسیار محدود دارد.»

• او در ادامه توضیح می‌دهد: «این رونق تنها در صنایعی جریان دارد که تجهیزات لازم برای توسعه هوش مصنوعی و زیرساخت‌های انرژی را می‌سازند، و همچنین صنایعی که بیشترین تأثیر را از بازگرداندن خطوط تولید به داخل خاک آمریکا پذیرفته‌اند. سایر کارخانه‌ها استخدامی ندارند و انتظار ندارم این روند به‌زودی تغییر کند.»

آنچه باید زیر نظر داشت: تازه‌ترین چرخه انقباضی و افزایش نرخ بهره توسط فدرال رزرو می‌تواند پیش از آنکه اصل روند احیا را تهدید کند، شکاف میان تولیدکنندگان را عمیق‌تر سازد؛ دیدگاهی که جیمز نایتلی، اقتصاددان ارشد بین‌المللی در بانک ING، بر آن تأکید دارد.

• تولیدکنندگان سنتی و متکی به نیروی کار انسانی، در حال حاضر نیز با هزینه‌های سرسام‌آور و رقابت فشرده خارجی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. در سوی مقابل، تولیدکنندگان پیشرفته از موج سرمایه‌گذاری عظیم در هوش مصنوعی و انرژی سود می‌برند؛ رشدی که می‌تواند به آنها کمک کند تا با وجود بالا رفتن هزینه‌های استقراض، مسیر توسعه خود را ادامه دهند.
• با این حال، اگر نرخ بهره و هزینه‌های تأمین مالی همچنان بالا بماند و سرمایه‌گذاران نیز نسبت به ارزش‌گذاری شرکت‌های فناوری دچار تردید شوند، حتی صنایع پیشرو که موتور محرک این بازگشت بوده‌اند، تحت فشار قرار خواهند گرفت.
• نایتلی خاطرنشان می‌کند: «نیاز مبرم به تأمین مالی خارجی نوعی آسیب‌پذیری ساختاری ایجاد می‌کند که می‌تواند در نهایت به کُند شدن رشد این بخش منجر شود.»