سم آلتمن: جامعه ریاضیات پس از شوک اولیه، ناچار به پذیرش هوش مصنوعی شده است

سم آلتمن، مدیرعامل اوپنای‌آی (OpenAI)، می‌گوید ریاضی‌دانان پس از ورود پرشتاب و چشمگیر این شرکت به دنیای ریاضیات، مراحلی شبیه به مراحل یک فرد سوگوار را سپری کرده‌اند.

به گفته او، این مسیر ابتدا با ناباوری و انکار آغاز شد و سپس نوبت به درد و تلخی رسید.

مدیرعامل اوپنای‌آی توضیح داد: «واکنش جامعه ریاضی در روز نخست این بود که می‌گفتند: کارمان تمام است و رشته ما به آخر خط رسیده؛ ما حتی به دانشجویان تحصیلات تکمیلی خود توصیه می‌کنیم رشته تحصیلی‌شان را تغییر دهند.»

اما پس از این مرحله، نوبت به خشم و عصبانیت رسید.

آلتمن در سخنرانی اخیر خود در دانشگاه استنفورد، در حضور صدها دانشجویی که نگران آینده شغلی و ماندگاری حرفه خود بودند، گفت: «واکنش روز سوم تقریباً شبیه به این بود که می‌گفتند: واقعاً فاجعه‌بار است که اوپنای‌آی دست به چنین کاری زده است.»

با این حال، به روایت آلتمن، در روز پنجم ریاضی‌دانان کم‌کم با واقعیت روبه‌رو شدند و نقش تفکیک‌ناپذیر هوش مصنوعی را در بررسی اعداد و اثبات قضایای ریاضی پذیرفتند.

آلتمن در ادامه افزود: «اکنون شاهدیم که افراد زیادی می‌گویند در حقیقت، من بهعنوان یک ریاضی‌دان مسیر شغلی متفاوتی را در پیش خواهم گرفت که امیدوارم حتی بهتر و پربارتر باشد.»

این ارزیابی خوش‌بینانه و پرشور آلتمن در تضاد آشکار با نگاه شماری از اعضای جامعه ریاضیات قرار دارد؛ کسانی که این تحول را یک بحران و دگرگونی بنیادین در ماهیت رشته خود می‌دانند.

در ماه سپتامبر، زمانی که اوپنای‌آی ناگهان وارد حریم اختصاصی این علم شد و اعلام کرد مدل‌هایش معادلات ناویه-استوکس (Navier-Stokes equations) — معمای ریاضی فوق‌العاده چالش‌برانگیزی که از قرن نوزدهم تاکنون ذهن برجسته‌ترین نخبگان جهان را به خود مشغول کرده بود — را حل کرده‌اند، خشم ریاضی‌دانان نامدار برانگیخته شد.

دو چهره دانشگاهی، یکی از دانشگاه نیویورک و دیگری از شرکت آنتروپیک (Anthropic)، اوپنای‌آی را متهم کردند که برای گشودن این گره علمی، از داده‌های چت‌لاگ‌های آن‌ها استفاده کرده است. علاوه بر این، ریاضی‌دانان گلایه داشتند که هرچند مدل هوش مصنوعی ادعای حل مسئله را دارد، اما روند و جزییات گام‌به‌گام کار خود را نشان نداده و تنها وظیفه ناخوشایند و کسالت‌بار اعتبارسنجی و بررسی صحت پاسخ را به آن‌ها واگذار کرده است.

اما در پی این تنش‌ها، جنجال‌های بیشتری نیز پدیدار شد.

جمعی از دانشجویان کارشناسی در دانشگاه کلتک (Caltech) که از سرعت سرسام‌آور دگرگونی رشته خود به دست هوش مصنوعی نگران بودند و می‌خواستند جایگاه علمی‌شان را حفظ کنند، فراخوان رویدادی به نام «ماتاتون» (Mathathon) را منتشر ساختند و در آن شرکت‌کنندگان را به استفاده از هوش مصنوعی برای حل مسائل حل‌نشده و دیرینه ریاضی تشویق کردند.

اوپنای‌آی پس از آنکه بیش از ۷۰۰ چهره دانشگاهی نامه‌ای سرگشاده را در محکومیت این رقابت بهدلیل ترویج «محتوای بی‌کیفیت و سرهم‌بندی‌شده هوش مصنوعی» (AI slop) امضا کردند، از حمایت مالی این رویداد کنار کشید. برگزارکنندگان البته پس از آن تغییراتی در قوانین مسابقه ایجاد کردند و این رویداد برای ماه نوامبر برنامه‌ریزی شده است.

به تازگی، ترنس تائو (Terence Tao)، نابغه نامدار ریاضی در دانشگاه UCLA که در ۲۰ سالگی مدرک دکترای خود را دریافت کرده بود، اظهار داشت که «دوران رمانتیک» ریاضیات به سر آمده است؛ چراکه حتی استادان تراز اولی همچون او نیز ناچارند به‌جای حل انفرادی مسائل، وقت خود را صرف اعتبارسنجی کارهای هوش مصنوعی کنند.

تائو پس از آنکه اوپنای‌آی در این ماه مدعی حل بیش از ۷۰۰ مسئله ریاضی دیگر شد، گفت: «بخشی از ارزش‌ها و زیبایی‌های این رشته در حال از دست رفتن است.»

در این میان، آلتمن که در سوی دیگر این مناقشه قرار دارد، رویکرد خوش‌بینانه همیشگی رهبران جریان‌ساز فناوری را برگزیده است.

آلتمن درباره بازآرایی ساختار نیروی کار در شرکت‌ها بر اثر گسترش هوش مصنوعی گفت: «تصور نمی‌کنم با یک آخرالزمان شغلی روبه‌رو شویم.» با این حال، او اذعان کرد که شوک‌های وارده به حوزه ریاضیات، بسیار سریع‌تر از سایر رشته‌ها و صنایع از راه رسیده است.

او در پایان تأکید کرد: «به باور من، این سریع‌ترین چرخه‌ای بود که همه ما نظاره‌گر تجربه آن توسط یک رشته علمی بوده‌ایم.»