سناریوهای وحشتناک ترکیدن حباب هوش مصنوعی؛ کدام سهام‌ها بدترین ضربه را می‌خورند؟

گزارش‌های وال‌استریت ژورنال نشان می‌دهد موج تب‌وتاب هوش مصنوعی دیر یا زود به بن‌بست خواهد رسید. اما پرسش اصلی این است که چه جرقه‌ای این حباب را می‌ترکاند، احتمال وقوع هر سناریو چقدر است و در صورت ریزش، کدام سهام‌ها و به چه میزان سقوط خواهند کرد؟

بررسی‌ها نشان می‌دهد ترکیب نرخ‌های بهره بالاتر و چرخش ناگهانی ذهنیت سرمایه‌گذاران—از ترس جا ماندن از بازار (FOMO) به ترس از پس نگرفتن اصل پول—مهم‌ترین عاملی خواهد بود که می‌تواند حباب هوش مصنوعی را بترکاند.

اگر چنین اتفاقی بیفتد، بازار برنده‌ها و بازنده‌های مشخصی خواهد داشت. بزرگ‌ترین بازنده‌ها، شرکت‌های ابری نسل جدید (نئوکلاودها) و سازندگان پرخرج دیتاسنترهای هوش مصنوعی از جمله CoreWeave، اوراکل (Oracle) و سافت‌بانک (SoftBank) خواهند بود. انویدیا و سازندگان تراشه‌های حافظه نیز ممکن است آسیب ببینند؛ هرچند شرکت‌هایی با بدهی ناچیز، ضربه بسیار سبک‌تری خواهند خورد. در طرف مقابل، تأمین‌کنندگان تجهیزات برق مانند GE Vernova و شرکت‌های امنیت سایبری می‌توانند از این بحران نفع ببرند.

در ادامه نگاهی به ریسک‌های کلیدی ترکیدن حباب هوش مصنوعی و میزان آسیب احتمالی به سهام شرکت‌ها می‌اندازیم.

وقتی جریان پول ناگهان قطع می‌شود

تجربه تاریخی حباب دات‌کام نشان می‌دهد تصمیم بازار برای توقف تزریق سرمایه به شرکت‌های زیان‌ده، فوق‌العاده سریع و بی‌رحمانه اتفاق می‌افتد. وقتی شرکت‌ها درآمدی برای پرداخت صورت‌حساب‌های سنگین خود نداشته باشند، ایستگاه بعدی آن‌ها دادگاه ورشکستگی خواهد بود.

از آنجا که سازندگان تراشه و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، استارتاپ‌ها و آزمایشگاه‌های هوش مصنوعی را تأمین مالی می‌کنند و این آزمایشگاه‌ها پول را به سازندگان دیتاسنترها می‌دهند تا آن‌ها دوباره برای خرید پردازنده‌ها وام بگیرند، کمبود سرمایه حتی در یک آزمایشگاه بزرگ می‌تواند دومینووار کل زنجیره تأمین را بلرزاند.

چراغ‌های هشدار از همین حالا چشمک می‌زنند: مؤسسه اعتبارسنجی S&P رتبه اعتباری اوراکل را تا BBB- (یک پله بالاتر از سطح پرریسک و اوراق بنجل) پایین آورده و شرکت CoreWeave برای نهایی کردن وام ۲.۶ میلیارد دلاری خود مجبور به افزایش نرخ سود شد. با وجود این، توافق‌ها فعلاً ادامه دارند؛ وام CoreWeave بسته شد و آزمایشگاه‌های برتر هنوز راندهای سرمایه‌گذاری عظیمی جذب می‌کنند.

پلتفرم پیش‌بینی پُلی‌مارکت (Polymarket) شانس ترکیدن حباب هوش مصنوعی تا پایان سال را ۱۰ درصد و تا اواسط سال ۲۰۲۷ حدود ۲۴ درصد برآورد کرده است. اگر این اتفاق رخ دهد، تخمین زده می‌شود سهام CoreWeave بین ۴۰ تا ۶۰ درصد، سهام اوراکل ۲۵ تا ۳۵ درصد و ارزش سهام سافت‌بانک ۲۵ تا ۴۰ درصد ریزش کند.

وقتی پول گران‌تر می‌شود

زیرساخت‌های هوش مصنوعی به دلیل عمر طولانی تجهیزات، نیاز شدید به استقراض برای ساخت‌وساز و دوره انتظار طولانی برای رسیدن به سودآوری، به‌شدت در برابر افزایش نرخ بهره حساس هستند. فدرال رزرو نرخ بهره را به محدوده ۳.۷۵ تا ۴ درصد رسانده و تحلیل‌گران انتظار افزایش‌های بیشتری را دارند.

شرکت CoreWeave تخمین زده که هر یک درصد افزایش نرخ بهره، سالانه ۳۰ میلیون دلار هزینه بهره به بدهی‌های با نرخ شناور این شرکت اضافه می‌کند. این مسئله فعلاً برای ابرشرکت‌های فناوری (Hyperscalers) که جریان نقدینگی مثبت و رتبه اعتباری درخشانی دارند بحرانی نیست.

با این حال، ادامه روند صعودی نرخ بهره می‌تواند معادلات را به هم بریزد. شانس ۲۰ درصدی وجود دارد که هزینه‌های استقراض تا اواسط سال ۲۰۲۷ واقعاً کمرشکن شود. در چنین شرایطی، ارزش سهام ارائه‌دهندگان خدمات ابری دارای بدهی سنگین تضعیف خواهد شد؛ برای نمونه، CoreWeave ممکن است ۲۰ تا ۳۵ درصد، اوراکل ۱۰ تا ۲۰ درصد و شرکت پربدهی Vistra حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد افت کنند.

وقتی شبکه برق زیر بار تاب نمی‌آورد

یک دیتاسنتر هوش مصنوعی تا زمانی که کلید برق آن روشن نشود حتی یک سنت هم درآمد ایجاد نمی‌کند، اما وام‌هایی که برای ساخت آن گرفته شده مهلت بازپرداخت دارند. آژانس بین‌المللی انرژی (IEA) پیش‌بینی می‌کند مصرف برق دیتاسنترها در جهان تا سال ۲۰۳۰ به بیش از ۹۴۵ تراوات‌ساعت برسد و دیتاسنترها عامل ۵۰ درصد از رشد تقاضای برق در آمریکا باشند.

فشار بر شبکه از همین حالا محسوس است؛ پس از مخالفت با صدور مجوز کلیدی انرژی و به مشکل خوردن خط لوله گاز، شرکت اوراکل برای پروژه ۲.۴۵ گیگاواتی Jupiter در نیومکزیکو اعلام وضعیت فورس‌ماژور کرد و به دنبال آن ارزش سهامش افت داشت.

البته این موضوع یک بعد دیگر هم دارد. کمبود برق هرچند درآمد پروژه‌ها را به تعویق می‌اندازد، اما آژانس بین‌المللی انرژی انتظار دارد گاز و انرژی‌های تجدیدپذیر این خلأ را پر کنند. این یعنی نایاب بودن برق، ارزش نیروگاه‌ها و تجهیزات انرژی را تا زمانی که تقاضا بالا باشد به‌شدت بالا می‌برد.

در حالی که احتمال ۷۰ درصدی وجود دارد که کمبود برق سرعت توسعه زیرساخت‌ها را کاهش دهد، احتمال اینکه مسئله انرژی به‌تنهایی کل تب‌وتاب هوش مصنوعی را متوقف کند حدود ۱۰ درصد برآورد می‌شود. دو نماد GE Vernova و Vistra می‌توانند بین ۱۰ تا ۲۰ درصد سود ببرند، در حالی که تأخیر پروژه‌ها می‌تواند ارزش سهام CoreWeave را به دلیل بدهی سنگین، ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش دهد.

وقتی مشتریان دست‌به‌جیب ظاهر نمی‌شوند

اگر توسعه‌دهندگان مدل‌های زبانی به سودآوری نرسند یا سرمایه جدید جذب نکنند، پول آن‌ها برای اجاره توان پردازشی از ابرشرکت‌ها تمام خواهد شد. چنانچه درآمد غول‌های ابری از مخارجشان عقب بماند، جریان نقدینگی آزاد آن‌ها منفی می‌شود، پیش‌بینی‌های درآمدی کاهش می‌یابد و سفارش خرید پردازنده‌ها متوقف خواهد شد.

البته بازار هنوز به این نقطه نرسیده است. چهار غول بزرگ فناوری برای سال ۲۰۲۶ مخارج سرمایه‌ای حدود ۷۰۰ میلیارد دلاری در نظر گرفته‌اند؛ با این حال، طبق گزارش مؤسسه مکنزی، تنها ۳۷ درصد از شرکت‌های استفاده‌کننده از هوش مصنوعی اعلام کرده‌اند که این فناوری اثر ملموسی روی درآمدهایشان گذاشته است.

برای نمونه، ثبت درآمدهایی پایین‌تر از اهداف تعیین‌شده توسط OpenAI در گذشته باعث افت سهام شرکت‌های همکار و تراشه‌سازان شد؛ اما از سوی دیگر، جهش درآمدهای سالانه شرکتی مانند آنتروپیک (Anthropic) به فراتر از ۶۵ میلیارد دلار نشان می‌دهد تقاضای واقعی در بازار همچنان قدرتمند است.

با این همه، به گزارش رویترز، شانس ۲۵ تا ۳۰ درصدی وجود دارد که حداقل یکی از غول‌های حوزه فناوری تا اواسط سال ۲۰۲۷ مخارج سرمایه‌ای خود را ۲۰ درصد یا بیشتر کاهش دهد. چنین تصمیمی می‌تواند سهام انویدیا را بین ۲۵ تا ۳۵ درصد پایین بکشد، اوراکل را به دلیل اتکای بالا به قراردادهای OpenAI با ریزش ۳۰ تا ۴۰ درصدی روبه‌رو کند و سهام CoreWeave را با سقوطی آزاد بین ۴۰ تا ۶۰ درصد مواجه سازد.

سیگنال‌هایی که سرمایه‌گذاران باید زیر نظر بگیرند

سرمایه‌گذاران باهوش برای رصد سلامت بازار هوش مصنوعی، چند شاخص کلیدی را به‌دقت دنبال می‌کنند:

• آیا نرخ سواپ نکول اعتباری (CDS) شرکت اوراکل رو به افزایش است؟
• آیا CoreWeave موفق به دریافت وام‌های تازه با سود منطقی می‌شود؟
• آیا عرضه اولیه سهام (IPO) آنتروپیک طبق پیش‌بینی‌ها انجام خواهد شد؟
• آیا ابرشرکت‌های ابری در گزارش‌های مالی پیش‌رو، چشم‌اندازی قدرتمند از سودآوری ارائه خواهند داد؟

اگر پاسخ بازار به این پرسش‌ها منفی باشد، سازندگان تجهیزات نیروگاهی و غول‌های امنیت سایبری جزو معدود برنده‌های این شرایط بحرانی خواهند بود؛ هرچند ارزش‌گذاری سهام آن‌ها از همین حالا در اوج قرار دارد.