چشم‌انداز تاریک شغلی برای فارغ‌التحصیلان کامپیوتر؛ سایه سنگین هوش مصنوعی بر بازار کار

به لطف هوش مصنوعی، فارغ‌التحصیلان علوم کامپیوتر در وضعیت دشوارتری نسبت به آنچه انتظار داشتند قرار گرفته‌اند. یافتن شغل سخت‌تر شده و تعداد بیشتری از فارغ‌التحصیلان سر از بخش‌های کم‌درآمدی مانند خرده‌فروشی و خدمات غذایی درمی‌آورند.

این موضوع بر اساس مقاله کاری جدیدی است که توسط سه اقتصاددان اداره سرشماری آمریکا منتشر شده است. آن‌ها بررسی کرده‌اند که چگونه فارغ‌التحصیلان دانشگاهی از رشته‌هایی که بیشترین تماس را با هوش مصنوعی دارند، از زمان ظهور ChatGPT در اواخر سال ۲۰۲۲ و آغاز رونق هوش مصنوعی مولد، چه وضعیتی داشته‌اند. نتایج برای افراد حاضر در آسیب‌پذیرترین حوزه‌ها چندان خوشایند نیست؛ چشم‌انداز شغلی و درآمدی برای دهک بالای این فهرست (یعنی ده درصد از رشته‌هایی که بیشترین تأثیر را از هوش مصنوعی می‌گیرند) به بدی وضعیت متولدین دهه‌های پیشین است که در دوران رکود بزرگ فارغ‌التحصیل شدند.

این سه اقتصاددان اداره سرشماری در مقاله خود نوشته‌اند: «دهکی از رشته‌های دانشگاهی که بیشترین تماس را با هوش مصنوعی داشته‌اند، شاهد کاهش پنج درصدی احتمال استخدام اولیه خود بوده‌اند، در حالی که درآمدهای اولیه سه ماهه کامل ۱۳ درصد کاهش یافته است. این افت درآمد از نظر بزرگی با ضررهای درآمدی مرتبط با فارغ‌التحصیلی در یک رکود بزرگ قابل مقایسه است.»

دلیل این افت درآمدها چیست؟ بخشی از پاسخ به این برمی‌گردد که فارغ‌التحصیلان تحت تأثیر هوش مصنوعی به کجا می‌روند: با بدتر شدن چشم‌اندازهای شغلی، تعداد بیشتری از آن‌ها به بخش‌های با دستمزد پایین‌تر مانند رستوران‌ها و خرده‌فروشی‌ها روی می‌آورند و محققان دریافته‌اند که جابه‌جایی به صنایع کم‌درآمدتر حدود نیمی از افت درآمد را توضیح می‌دهد.

اقتصاددانان توضیح می‌دهند که یک تفاوت بزرگ بین رکود معمول و آنچه اکنون در حال رخ دادن است وجود دارد و آن اینکه اثرات به طور مساوی در همه صنایع توزیع نمی‌شود. فارغ‌التحصیلان رشته‌هایی با تماس کمتر با هوش مصنوعی، از جمله پرستاری و بسیاری از زمینه‌های آموزشی، وخامت استخدام در اوایل کار را که در میان آسیب‌پذیرترین رشته‌ها دیده می‌شود، تجربه نکرده‌اند.

کسانی که با مشکل مواجه هستند عمدتاً همان‌هایی هستند که انتظار می‌رود: فارغ‌التحصیلان علوم کامپیوتر، ریاضیات، آمار، برخی رشته‌های مهندسی، شبکه‌سازی و حتی روزنامه‌نگاران در زمره آسیب‌پذیرترین رشته‌ها در برابر هوش مصنوعی قرار دارند.

تأثیراتی که فارغ‌التحصیلان جوان احساس می‌کنند معمولاً با دور شدن از زمان فارغ‌التحصیلی کاهش می‌یابد، اما تحقیقات قبلی در مورد کسانی که در حوالی رکود بزرگ وارد بازار کار شدند نشان می‌دهد که سال‌ها چشم‌انداز شغلی نامناسب می‌تواند فارغ‌التحصیلان را در زمینه درآمد عقب نگه دارد.

محققان اذعان دارند که عوامل دیگری نیز ممکن است در این امر دخیل باشند، اما مقاله نشان می‌دهد که چندین توضیح جایگزین، این الگو را به طور کامل توجیه نمی‌کنند. آیا با توجه به محبوبیت این رشته‌ها، عرضه بیش از حد فارغ‌التحصیلان جدید در آن‌ها وجود دارد؟ محققان در پاسخ به این پرسش توضیح می‌دهند که احتمالاً چنین نیست.

نویسندگان این پژوهش در توضیحاتی اشاره کرده‌اند: «آسیب‌پذیرترین رشته‌ها در برابر هوش مصنوعی، در سال‌های منتهی به انتشار ChatGPT شاهد رشد سریع فارغ‌التحصیلان بودند. پس از انتشار آن، تعداد فارغ‌التحصیلان جدید در این رشته‌ها به سرعت شروع به تثبیت کرد. داده‌های نظرسنجی در دپارتمان‌های علمی و مهندسی نیز نشان می‌دهد که ثبت‌نام در برخی از برنامه‌های تحصیلی بسیار در معرض خطر شروع به کاهش کرده است.»

با این حال، آن‌ها افزودند که تعداد آن دسته از فارغ‌التحصیلانی که در رشته خود شغلی پیدا کرده‌اند با سرعت بیشتری کاهش یافته است.

در مورد خوداشتغالی یا ادامه تحصیل در مقاطع بالاتر چطور؟ بر اساس نتیجه‌گیری این مقاله، تغییرات در این فعالیت‌ها در مجموع می‌تواند تا نیمی از کاهش پنج درصدی اشتغال را به خود اختصاص دهد. به عبارت دیگر، به نظر می‌رسد هوش مصنوعی تأثیری بر بازار کار جوانان دارد، به ویژه کسانی که در آسیب‌پذیرترین رشته‌ها هستند، هرچند عوامل دیگری نیز در این زمینه نقش دارند.

تیم تحقیقاتی خاطرنشان کردند: «راه‌های محتمل بسیاری وجود دارد که هوش مصنوعی ممکن است از طریق آن‌ها بر نیروی کار تازه‌کار تأثیر بگذارد. شرکت‌ها ممکن است به دلایلی که با وجود هوش مصنوعی مرتبط است، اما به استفاده خود شرکت‌ها از این فناوری ربطی ندارد، فارغ‌التحصیلان جدید کمتری را استخدام کنند.»

به گفته اقتصاددانان، شرکت‌هایی که از هوش مصنوعی در کسب‌وکار خود استقبال نمی‌کنند، ممکن است نسبت به آینده نامطمئن‌تر باشند، یا نگران باشند که هوش مصنوعی یافتن نامزدهای مناسب را دشوارتر می‌کند که هر دو این موارد می‌تواند چشم‌انداز شغلی فارغ‌التحصیلان تازه‌کار را بدتر کند.

نتیجه‌گیری کل مقاله اساساً این است که بله، هوش مصنوعی در حال تغییر شکل بازار کار است و تأثیر نامتناسبی بر جوانانی دارد که برای انجام مشاغلی که تحت تأثیر هوش مصنوعی قرار می‌گیرند (مانند توسعه نرم‌افزار و نویسندگی) به دانشگاه رفته‌اند.

محققان تأکید کردند: «ما باید نگران بزرگی این نتایج باشیم.» اما افزودند که در تعمیم این روند کوتاه‌مدت به یک پیش‌بینی آخرالزمانی بلندمدت برای آینده بازار کار تردید دارند.

نویسندگان همچنین افزودند: «شواهد تاریخی نشان می‌دهد که بسیاری از مشاغلی که امروزه انجام می‌شوند در دهه‌های گذشته وجود نداشتند و پیش‌بینی اینکه مشاغل آینده چه ممکن است باشند یا چه مهارت‌هایی را نیاز داشته باشند آسان نیست. ما باید در گمانه‌زنی در مورد اینکه هوش مصنوعی چگونه بر کل اقتصاد تأثیر می‌گذارد، تنها بر اساس اثرات کوتاه‌مدت روی بخشی از نیروی کار، بسیار محتاط باشیم.»

با این وجود، شواهد تا به امروز نشان می‌دهد که فارغ‌التحصیلان جدید علوم کامپیوتر در پاسخ به سؤالات والدینشان در مورد اینکه چرا هنوز در حال سرو قهوه یا کار در رستوران هستند، پاسخی آماده دارند: همه‌چیز تقصیر هوش مصنوعی است.