موج هوش مصنوعی هفته آب‌وهوا را تسخیر کرد؛ چرا همه از تب دیتاسنترها راضی نیستند؟

«بهترین روزگار بود، بدترین روزگار بود...» شاید این جمله معروف چارلز دیکنز کمی کلیشه‌ای به نظر برسد، اما حال‌وهوای رویداد امسال «هفته آب‌وهوای نیویورک» (New York Climate Week) را به دقیق‌ترین شکل ممکن خلاصه می‌کند.

بخش بزرگی از جامعه فناوری‌های اقلیم (Climate Tech) درست مثل سایر بخش‌های اقتصاد آمریکا، با تمام قوا سوار بر موج هوش مصنوعی شده‌اند. اگرچه عده‌ای نسبت به ساخت انبوه نیروگاه‌های گاز طبیعی برای تأمین برق دیتاسنترهای هوش مصنوعی بدبین و نگران‌اند، اما از آنجا که تمرکز بیشتر این استارتاپ‌ها روی انرژی یا زیرساخت‌های وابسته به آن است، این توسعه غول‌پیکر را فرصتی طلایی دیده‌اند تا کسب‌وکارشان را از بحران مالی و «دره مرگ» استارتاپی عبور دهند.

با این وجود، تمرکز افراطی روی این تب تازه یک ریسک بزرگ دارد: نادیده گرفته شدن حوزه‌های امیدبخش و حیاتی دیگر.

این ماجرا در حقیقت ادامه روندی است که در طول یک سال گذشته شدت گرفته است. زمانی که شرکت‌های محیط‌زیستی به دلیل لغو بودجه‌های دولتی یا تردید سرمایه‌گذاران با چالش‌های شدید مالی دست‌وپنجه نرم می‌کردند، هر تیمی که توانست پیچ و ارائه‌اش به سرمایه‌گذاران را به تب‌وتاب هوش مصنوعی گره بزند، درنگ نکرد و مسیرش را تغییر داد.

این چرخش استراتژیک حسابی جواب داد و به استارتاپ‌های حوزه اقلیم کمک کرد چک‌های سرمایه‌گذاری جدیدی دریافت کنند. آمارهای منتشرشده از سوی PitchBook نشان می‌دهد که ارزش کل معاملات سرمایه‌گذاری خطرپذیر طی چهار فصل متوالی صعودی بوده و در سه‌ماهه نخست سال جاری از مرز ۱۴ میلیارد دلار عبور کرده است. این بهترین شرایط جذب سرمایه برای فناوری‌های اقلیم در چند سال اخیر محسوب می‌شود که بخش اصلی آن به حوزه‌های تقویت‌شده توسط دیتاسنترها اختصاص یافته است؛ از جمله زیرساخت‌های شبکه برق و انرژی‌های انعطاف‌پذیری که در لحظه نیاز وارد مدار می‌شوند.

فرصتی فوق‌العاده وسوسه‌کننده که کمتر شرکتی دلش می‌آمد آن را نادیده بگیرد.

یک گفت‌وگوی جالب در یکی از پنل‌های هفته آب‌وهوا این جو حاکم را به زیبایی نشان داد: وقتی از دو بنیان‌گذار پرسیده شد ترجیح می‌دهند سرعت پیشرفت زیرساخت‌های هوش مصنوعی با همین سرعت سرسام‌آور پیش برود یا سرعتی کنترل‌شده‌تر و دوستدار محیط زیست داشته باشد، هر دو بدون لحظه‌ای تردید گفتند: «هرچه سریع‌تر، بهتر!» که البته اصلاً جای تعجب نداشت، چون استارتاپ‌های هر دوی آن‌ها در حوزه انرژی فعال بودند.

اما با همه این‌ها، همه با این جو همراه نیستند.

صحبت با چند تن از بنیان‌گذاران استارتاپ‌ها حکایت از آن دارد که انفجار دیتاسنترها حواس‌ها را از بخش‌های نویدبخش دیگر اقلیم پرت کرده است؛ حوزه‌هایی که حتی بدون اتکا به تب داغ هوش مصنوعی هم به تارگت‌ها و پیشرفت‌های خود دست پیدا می‌کردند.

یکی از بنیان‌گذاران در این باره می‌گوید: «غول‌های تجاری همچنان به نجات اقلیم علاقه دارند؛ تنها تفاوتش این است که امروز دیگر تمایلی به تبلیغ پر سر و صدا درباره آن ندارند تا مبادا خشم دولت ترامپ را به جان بخرند.»

همچنین نشانه‌هایی به چشم می‌خورد که نشان می‌دهد جذابیت کاذب این موج هوش مصنوعی برای برخی دارد رنگ می‌بازد. سه سال قبل، پیدا کردن پول برای بزرگ کردن کسب‌وکار حتی برای استارتاپ‌هایی با دستاوردهای شگفت‌انگیز محال بود؛ در حالی که امروز مشتریان برای گرفتن دمو سر و دست می‌شکنند. وقتی از چند نفر پرسیده شد: «این همه سرمایه سه سال پیش کجا بود؟»، تنها با لبخندهای تلخ و کنایه‌آمیز پاسخ دادند.

آن‌ها خوب می‌دانند دنیای تجاری امروز همین است و کارآفرینان تیزبین همیشه راهی پیدا می‌کنند تا خود را به جایی برسانند که مشتریان ایستاده‌اند.

در نهایت، صدای زیرپوستی هفته آب‌وهوای نیویورک این بود: مهمانی پرسود دیتاسنترها تا ابد پایدار نخواهد بود، اما شاید آن‌قدر طول بکشد که استارتاپ‌ها بتوانند بیزینس‌های مقاوم و پایداری بسازند؛ و بعد از آن، دوباره با خیالی آسوده‌تر روی مأموریت اصلی‌شان یعنی کاهش گازهای گلخانه‌ای و نجات زمین تمرکز کنند.