سرنوشت مراکز داده هوش مصنوعی در پای صندوق‌های رأی آمریکا؛ نگرانی شهروندان از افزایش هزینه برق

مراکز داده هوش مصنوعی نیروی محرکه همه فناوری‌های نوین، از ChatGPT گرفته تا Gemini گوگل هستند؛ اما این تأسیسات غولپیکر که امکان فعالیت چنین ابزارهایی را فراهم می‌کنند، اکنون با موج فزایندهای از مخالفت‌ها در سراسر آمریکا روبهرو شده‌اند.

بر اساس گزارش پایگاه داده Ballotpedia، در روز سهشنبه ۳ نوامبر، رأیدهندگان در ۱۰ ایالت آمریکا درباره ۴۱ طرح و همپرسی محلی مرتبط با مراکز داده تصمیم‌گیری خواهند کرد. در صورت تصویب، ۲۸ طرح به محدودسازی ساختوساز این مراکز می‌انجامد و ۱۳ طرح دیگر مسیر پیشبرد پروژه‌ها را هموارتر می‌کند.

این رأیگیری‌ها در شرایطی برگزار می‌شوند که شهروندان آمریکایی با افزایش هزینه‌های برق روبهرو هستند و سؤالات مهمی پیرامون میزان مصرف انرژی زیرساخت‌های هوش مصنوعی مطرح است؛ اینکه چه کسی باید هزینه‌های نوسازی شبکه انرژی را بپردازد و آیا حضور این تأسیسات غولپیکر در نزدیکی محله‌ها، سود کافی برای جوامع محلی به‌همراه دارد یا خیر.

برای خانواده‌هایی که در حال حاضر نیز با قبوض سنگین برق دستوپنجه نرم می‌کنند، این مناقشه فراتر از محل احداث مزارع سرور بعدی شرکت‌های فناوری رفته و به دغدغ‌های معیشتی تبدیل شده است.

چرا مراکز داده به مسئله روز انتخابات تبدیل شده‌اند؟

مراکز داده بخش حیاتی و جداییناپذیر رونق هوش مصنوعی به‌شمار می‌روند. این مراکز افزون بر ذخیره‌سازی ابری، خدمات استریم و نرم‌افزارهای اینترنتی، توان پردازشی مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی را تأمین می‌کنند که روزانه میلیون‌ها کاربر با آنها سروکار دارند.

با این حال، فعالیت شبانهروزی سرورها و سیستم‌های خنککننده به حجم عظیمی از برق نیاز دارد. گزارش ژوئن ۲۰۲۶ آزمایشگاه ملی لارنس برکلی برآورد می‌کند که مراکز داده تا سال ۲۰۳۰ می‌توانند ۱۱٫۸ درصد از کل برق مصرفی ایالات متحده را به خود اختصاص دهند؛ برآوردی که دامنه پیش‌بینی آن بین ۹٫۵ تا ۱۵٫۳ درصد متغیر است.

این تقاضای روزافزون فشار سنگینی بر شرکت‌های برق وارد می‌کند تا ظرفیت تولید نیروگاه‌ها، خطوط انتقال و سایر بخش‌های زیرساختی شبکه را گسترش دهند.

همین موضوع باعث نگرانی فزاینده مصرفکنندگان شده است، زیرا بیم آن دارند که هزینه ارتقای شبکه برق بر دوش آنها گذاشته شود.

طبق گزارش رویترز، تعرفه برق خانگی در سراسر آمریکا از سال ۲۰۲۴ تاکنون بیش از ۱۰ درصد رشد داشته و این رقم در ایالت اوهایو حتی از ۲۰ درصد نیز فراتر رفته است.

البته نمیتوان تمام این افزایش قیمت را به مراکز داده نسبت داد؛ افزایش قیمت سوخت، فرسودگی زیرساخت‌ها و عوامل دیگر نیز در این امر نقش دارند. با وجود این، رشد جهشی مصرف برق این پرسش بنیادین را به وجود آورده است که شرکت‌های برق چگونه هزینه‌های توسعه شبکه را میان مصرفکنندگان بزرگ تجاری و مشترکان خانگی تقسیم می‌کنند.

کدام مناطق درباره سرنوشت مراکز داده تصمیم می‌گیرند؟

ایالت اوهایو کانون اصلی این مناقشات به‌شمار می‌رود. به گزارش Ballotpedia، از میان ۴۱ طرحی که در برگ‌های رأی ۳ نوامبر ثبت شده‌اند، ۲۱ مورد منحصراً مربوط به این ایالت است.

چندین منطقه از جمله سانبری، دیفاینس و اورگان، طرح ممنوعیت ساخت مراکزی با مصرف بیش از ۲۵ مگاوات برق را به رأی می‌گذارند.

به گزارش رویترز، تصویب این محدودیت در سانبری می‌تواند پروژه ۲ میلیارد دلاری مرکز داده آمازون را مستقیماً متوقف کند. با این حال، دامنه این چالش بسیار فراتر از اوهایو کشیده شده است؛ در کالیفرنیا، رأیدهندگان شهر الحامبرا درباره ممنوعیت فعالیت مراکز داده در محدوده شهری رأی می‌دهند و در اجواتر فلوریدا نیز شهروندان اصلاحی‌های برای محدود کردن احداث و توسعه مراکز جدید را بررسی خواهند کرد.

چند منطقه در ایالت مین نیز بر سر توقف موقت پروژه‌ها رأیگیری می‌کنند تا در این فاصله، مقامات محلی بتوانند قوانین و ضوابط دقیقی برای ساختوساز وضع کنند.

در ایلینوی، رأیدهندگان به پرسش‌های مشورتی پاسخ خواهند داد تا مشخص شود آیا جامعه محلی خواهان حمایت از ساخت این تأسیسات است یا محدودسازی آن را ترجیح می‌دهد.

در نیوجرسی نیز ساکنان منطقه داون تاونشیپ به یک پرسش سرراست پاسخ می‌دهند: آیا از حضور مراکز داده در منطقه خود حمایت می‌کنند؟ این رأیگیری صرفاً جنبه مشورتی دارد و به‌جای صدور مجوز یا ممنوعیت مستقیم، بازتابدهنده نظر و رویکرد افکار عمومی است.

طرح‌های پیشنهادی در سراسر کشور تفاوت‌های چشمگیری با یکدیگر دارند؛ برخی بهدنبال ممنوعیت کامل هستند، برخی دیگر تنها بزرگ‌ترین تأسیسات را محدود می‌کنند و گروهی نیز شروط سختگیرانهتری برای دریافت مجوز تعیین کرده‌اند. وجه مشترک تمامی این اقدامات این است که جوامع محلی خواهان نقش و اختیارات بیشتری در نحوه توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی هستند.

آیا این آرا می‌توانند هزینه قبض برق شهروندان را کاهش دهند؟

بازارهای انرژی در مقیاس‌های بزرگ منطقه‌ای اداره می‌شوند؛ بدین معنا که افزایش تقاضا در یک منطقه می‌تواند هزینه‌های برق را فراتر از مرزهای جغرافیایی آن تحت تأثیر قرار دهد. برای نمونه، بازار برق منطقه‌ای PJM ایالت‌های نیوجرسی، پنسیلوانیا، اوهایو، ویرجینیا و چند ایالت دیگر را پوشش می‌دهد. بر اساس تحلیل وب‌سایت FactCheck.org، نهاد ناظر بازار مستقل PJM مراکز داده را عامل اصلی افزایش هزینه‌های بازار ظرفیت برق معرفی کرده است.

این نهاد ناظر برآورد می‌کند که تقاضای سنگین مراکز داده، میلیاردها دلار هزینه اضافی برای ظرفیت شبکه در سال جاری و سال‌های آینده به بار خواهد آورد.

این هزینه‌ها در سراسر بازار منطقه‌ای توزیع می‌شوند، هرچند اثرگذاری آن بر قبض هر مشترک خانگی ممکن است متفاوت باشد. حتی اگر یک منطقه جلوی ساخت تأسیسات جدید را بگیرد، تقاضای شرکت‌های هوش مصنوعی به مکان دیگری منتقل می‌شود و هزینه‌های زیرساختی موجود به‌همراه شرایط کلی بازار برق به قوت خود باقی خواهند ماند.

به همین ترتیب، موافقت با یک پروژه نیز لزوماً بهمعنای گران‌تر شدن فوری قبض‌های خانگی نیست. نتیجه نهایی تا حد زیادی به این بستگی دارد که آیا نهادهای تنظیمگر و شرکت‌های برق، توسعه‌دهندگان را موظف می‌کنند که تمام هزینه‌های تحمیلشده به شبکه انرژی را خودشان متقبل شوند یا خیر.

جمعبندی و چشمنداز پیش رو

شرکت‌های فناوری و حامیان توسعه استدلال می‌کنند که مراکز داده فرصت‌های شغلی در بخش ساختوساز ایجاد کرده، درآمدهای مالیاتی را ارتقا می‌دهند و سرمایه‌های کلان جذب می‌کنند. آمازون که برنامه‌های گستردهای برای توسعه در اوهایو دارد، بارها بر اشتغالزایی، منافع اقتصادی و ارتقای خدمات فناوری حاصل از این پروژه‌ها تأکید کرده است.

حامیان این طرح‌ها هم‌چنین معتقدند مراکز داده برای پایداری خدمات دیجیتالی که زندگی روزمره و کسبوکارها به آنها وابسته است، از جمله ابزارهای هوش مصنوعی، کاملاً حیاتی هستند.

آنها هشدار می‌دهند که اعمال محدودیت‌های سختگیرانه تنها باعث انتقال این سرمایهگذاری‌ها به مناطقی با قوانین منعطفتر خواهد شد.

در مقابل، مخالفان نگران مصرف بیحساب برق، هدررفت منابع آب، آلودگی صوتی، اشغال زمینه‌ای وسیع و تحمیل یارانه‌های پنهان زیرساختی بر دوش خانواده‌ها بهنفع غول‌های فناوری هستند. این موضوع مرزبندی‌های سنتی سیاسی را کنار زده و مقاومت‌های محلی خودجوشی را در سراسر کشور رقم زده است.

نتایج این انتخابات می‌تواند مشخص کند که غول‌های فناوری مراکز داده بعدی خود را در کجا احداث خواهند کرد، دولت‌های محلی چه مقرراتی برای آنها تعیین می‌کنند و سازندگان پیش از آغاز پروژه باید چه پیششرط‌هایی را بپذیرند.

برای مصرفکنندگان، این آرا آزمونی حیاتی خواهد بود تا معلوم شود جوامع و نهادهای قانونگذار چگونه می‌خواهند اشتهای سیریناپذیر هوش مصنوعی به انرژی را بدون تحمیل هزینه‌های اضافی بر مردم مدیریت کنند.