عروسک سرورهای هوش مصنوعی؛ اسباب‌بازی متفاوتی که صدای گوش‌خراش دیتاسنتر را پخش می‌کند

اسباب‌بازی‌های پولیشی هر روز عجیب‌تر و نامتعارف‌تر می‌شوند.

عروسک دست‌ساز خاکستری‌رنگی به نام Bezzy با چشمان گرد، لبخندی گیرا و شکمی شبیه به رک سرور طراحی شده است که با فشرده‌شدن، صدای وزوز گوش‌خراش و سرسام‌آور یک دیتاسنتر واقعی را پخش می‌کند.

این صدا در واقع یک فایل ضبط‌شده واقعی از محوطه بیرونی یکی از دیتاسنترهای فعال در ایالت ویرجینیا است.

راجیو باسو (Rajeev Basu)، هنرمند و طراح پشت این اسباب‌بازی، توضیح داد: «ما صداهای متعددی را از محل‌های مختلف ضبط کردیم و روند بسیار عجیبی را پشت سر گذاشتیم. من ساعت‌ها پای رایانه نشستم و به صداهای سوت‌کشیدن و همهمه‌های مختلف گوش دادم تا در نهایت صدایی را انتخاب کردیم که بیشترین تناسب را با ماهیت این عروسک داشت.»

او در ادامه افزود: «شنیدن مداوم این صدا واقعاً وحشتناک است و چنین تجربه‌ای را برای هیچ‌کس آرزو نمی‌کنم.»

باسو بنیان‌گذار استودیوی خلاقیت Basura در نیویورک است. این استودیو با همکاری پروژه موسیقی Big Data، به سرپرستی آلن ویلکیس (Alan Wilkis)، یک پروژه هنری طنزآمیز به نام «سرپرستی یک دیتاسنتر» (Adopt a Data Center) را راه‌اندازی کرده است؛ پروژه‌ای که واقعیت‌ها و دشواری‌های زندگی در همسایگی این تأسیسات غول‌پیکر را به تصویر می‌کشد.

باسو می‌گوید: «هر دوی ما از پیوند و تعامل پیچیده میان انسان و ماشین الهام گرفته‌ایم.»

پس از آنکه OpenAI در سال ۲۰۲۲ از ChatGPT پرده برداشت، غول‌های دنیای فناوری و استارتاپ‌های نوپا وارد یک رقابت جهانی پرشتاب برای توسعه سیستم‌های هوش مصنوعی پیشرفته شدند. شرکت‌هایی نظیر مایکروسافت، متا، گوگل و Anthropic برای تأمین توان پردازشی محصولات جاه‌طلبانه خود، به دیتاسنترهای عظیم و فوق‌مدرن نیاز دارند.

با این حال، هم‌زمان با گسترش قارچ‌گونه این مراکز در سراسر ایالات متحده، موجی از نارضایتی و اعتراض در میان شهروندانی که در مجاورت آن‌ها زندگی می‌کنند شکل گرفته است.

منتقدان تأکید می‌کنند که مزایای احتمالی این مراکز، نظیر پتانسیل رشد اقتصادی و ایجاد فرصت‌های شغلی جدید، خطرات و زیان‌های سنگین آن‌ها را توجیه نمی‌کند. به باور کارشناسان و ساکنان محلی، دیتاسنترها می‌توانند آسیب‌های جدی به محیط زیست وارد کنند، فشار شدیدی بر شبکه برق سراسری بگذارند، منابع آبی ارزشمند را مصرف کنند و آسایش روزمره زندگی شهروندان را بر هم بزنند. این دغدغه‌ها به اعتراضات سراسری منجر شده و حتی برخی شهرها و مناطق را بر آن داشته است که احداث این مراکز را به‌طور کامل ممنوع کنند.

همسایگان این تأسیسات از صدای وزوز یکنواخت و دائم آن‌ها شکایت دارند؛ صدایی ممتد و آزاردهنده که شباهت زیادی به غرش پهپادهای بزرگ یا موتور هواپیما دارد. باسو اشاره می‌کند که اگرچه اخبار دیتاسنترها این روزها مرتباً در رسانه‌ها بازتاب می‌یابد، اما خواندن چند گزارش خبری فرسنگ‌ها با تجربه واقعی زندگی در کنار یکی از این مجتمع‌ها تفاوت دارد.

باسو در این زمینه هشدار می‌دهد: «شاید امروز در حیاط خلوت خود دیتاسنتری نداشته باشید، اما با توجه به نقشه‌های توسعه و طرح‌های پیشنهادی متعددی که وجود دارد، ممکن است خیلی زودتر از آنچه تصور می‌کنید یکی از آن‌ها درست در همسایگی شما ساخته شود.»

تیم Basura برای به سرانجام رساندن این پروژه که حدود شش ماه زمان برد، با ده‌ها شهروند در سراسر ایالات متحده که در مجاورت دیتاسنترها زندگی می‌کنند مصاحبه کرد.

باسو می‌گوید: «اگرچه زبان پروژه ما طنز و کنایه‌آمیز است، اما می‌خواستیم مطمئن شویم که تمام ابعاد آن ریشه در پژوهش‌های واقعی و مستند دارد.»

هنرمندان این پروژه در کنار عروسک‌های Bezzy، برچسب‌هایی با شعارهایی نظیر «قلب و شبکه برق خود را باز کنید» و «لطفاً مرا به سرپرستی بپذیرید، من عاشق GPU هستم» نیز تولید کرده‌اند. همچنین مجموعه‌ای از برچسب‌های پشت خودرو با پیام‌های کنایه‌آمیزی مانند «اگر زیرساخت‌های محاسباتی را دوست دارید بوق بزنید» عرضه شده است.

به گفته باسو، هدف تیم این بوده است که پروژه «سرپرستی یک دیتاسنتر» جنبه آموزشی و آگاهی‌بخش نیز داشته باشد؛ از همین رو، وب‌سایت این پویش شامل پیوندهایی به گزارش‌های معتبر و پژوهش‌های موشکافانه پیرامون هوش مصنوعی و مراکز داده است.

باسو یادآور شد: «در بسیاری از آثاری که طی این سال‌ها خلق کرده‌ام، شوخ‌طبعی و ساختارشکنی را دست‌مایه‌ای قرار داده‌ام تا مخاطبانی را که شاید هرگز به این موضوعات دقت نمی‌کردند، به تفکر بیشتر و یادگیری ترغیب کنم.»

عرضه این عروسک‌ها در ماه سپتامبر کلید خورد و تمام ۲۰ نسخه دست‌ساز و محدود Bezzy به‌سرعت به فروش رسید.

اگرچه صنعت اسباب‌بازی در سال‌های اخیر با چالش‌های متعددی روبه‌رو بوده است، اما متولدان نسل‌های ایگرگ و زد (Millennials و Zoomers) با خرید عروسک‌های پولیشی، بار این رکود را به‌طور چشمگیری کاهش داده‌اند. بر اساس داده‌های مؤسسه تحقیقات بازار Circana، افراد ۱۸ سال به بالا در سه ماه پایانی سال ۲۰۲۴ سهمی بیش از ۱٫۵ میلیارد دلار از بازار خرید اسباب‌بازی‌ها را به خود اختصاص داده‌اند.

باسو در جمع‌بندی سخنان خود می‌گوید: «این پروژه‌ای کاملاً هماهنگ با تحولات روز است؛ موضوعی سنگین و به‌شدت جدی که تلاش داریم با چنین روش‌هایی افراد بیشتری را متوجه ابعاد پنهان آن کنیم.»