بزرگ‌ترین شرط‌بندی اقتصادی تاریخ آمریکا؛ سرمایه‌گذاری ۱۰٫۳ تریلیون دلاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی

بر اساس مطالعه‌ی جدید مؤسسه Brookings، توسعه‌ی زیرساخت‌های هوش مصنوعی در ایالات متحده در مسیری قرار دارد که سهم بیشتری از تولید ناخالص داخلی را نسبت به هر تحول فناورانه‌ی دیگری در تاریخ آمریکا — از جمله احداث راه‌آهن، شبکه بزرگراه‌های بین‌ایالتی و اینترنت — به خود اختصاص خواهد داد؛ هرچند ساختارهای مالی پشتیبان این پروژه‌ها ریسک‌های سیستماتیک قابل‌توجهی به همراه دارند.

این پژوهش که توسط استاین ون‌نیوربورگ (Stijn van Nieuwerburgh)، استاد امور مالی و املاک در Columbia Business School نگاشته شده، مجموع هزینه‌های احداث مراکز داده و زیرساخت‌های مرتبط با هوش مصنوعی را بین سال‌های ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۲ بالغ بر ۱۰٫۳ تریلیون دلار برآورد می‌کند؛ رقمی که معادل تقریباً ۳٫۶ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) سالانه‌ی آمریکا است. طبق گزارش وال استریت ژورنال، این رقم از رکورد پیشین یعنی سهم ۲٫۲ درصدی رونق راه‌آهن در اواخر قرن نوزدهم فراتر می‌رود و بیش از سه برابر سهم GDP اختصاص‌یافته به احداث شبکه بزرگراه‌های بین‌ایالتی در دهه ۱۹۵۰ یا توسعه مخابرات در اواسط دهه ۱۹۹۰ است.

مقاله ون‌نیوربورگ که در کنفرانس Brookings ارائه شد، هشدار می‌دهد که ابعاد عظیم این توسعه در کنار جریان‌های درآمدی اثبات‌نشده و توافقات بدهی روزافزون و پیچیده، شرایط را برای رکود یا بحرانی احتمالی مهیا کرده است. ون‌نیوربورگ درباره ساختارهای مالی که شرکت‌های هوش مصنوعی، غول‌های فناوری، بانک‌ها، وام‌دهندگان اعتباری خصوصی و شرکت‌های املاک و مستغلات را به یکدیگر پیوند می‌دهد، خاطرنشان کرد: «این ساختار به‌شدت پیچیده و مبهم است.»

میزان سرمایه‌گذاری‌ها هم‌اکنون از توان مالی و جریان‌های نقدینگی خود غول‌های فناوری فراتر رفته است. به گزارش وال استریت ژورنال و بر اساس داده‌های FactSet، مجموع مخارج سرمایه‌ای (CapEx) پنج غول بزرگ فناوری و رایانش ابری شامل Alphabet، Amazon، Meta Platforms، Microsoft و Oracle در بازه چهارساله تا سال ۲۰۲۹ در آستانه رسیدن به ۴٫۲ تریلیون دلار است. بخش فزاینده‌ای از این هزینه‌ها از طریق بدهی و اغلب از مسیر نهادهای خارج از ترازنامه با شفافیت عمومی بسیار محدود تأمین مالی می‌شود.

ون‌نیوربورگ این شرایط را مستقیماً با بحران مالی سال‌های ۲۰۰۷ تا ۲۰۰۹ مقایسه کرد و گفت: «ابهام و عدم شفافیت این نهادهای با اهداف ویژه (SPV) تا حدی یادآور اتفاقاتی است که در بحران وام‌های مسکن بدون پشتوانه (ساب‌پریم) رخ داد.» دستیابی به نرخ بازگشت سرمایه پیش‌بینی‌شده نیازمند آن است که درآمد سالانه صنعت هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۲ به حدود ۳٫۷ تریلیون دلار برسد؛ هدفی که با توجه به پایگاه درآمدی کنونی OpenAI و Anthropic (که در مجموع حدود ۱۰۰ میلیارد دلار برآورد می‌شود)، مستلزم رشد سرسام‌آور سالانه حدود ۸۰ درصدی خواهد بود.

توسعه زیرساخت‌ها اثرات اقتصادی گسترده‌تری نیز به دنبال داشته است. الگوی ساخت مراکز داده همواره ثابت بوده است: فرایند ساخت باعث افزایش چشمگیر اما موقت اشتغال می‌شود، اما خود این مراکز با حداقل نیروی کار دائمی فعالیت می‌کنند. طبق داده‌های LinkedIn که توسط وال استریت ژورنال نقل شده، هوش مصنوعی بین سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۶ بیش از ۷۵۰ هزار فرصت شغلی در ایالات متحده ایجاد کرده است؛ هرچند اقتصاددانان همچنان بر سر پیامدهای کلان این فناوری برای بازار کار در حال بحث و تبادل نظر هستند.

علاوه بر این، توسعه پرشتاب هوش مصنوعی بر افزایش تورم نیز تأثیر گذاشته است. آمارهای قیمت کالاهای وارداتی نشان می‌دهد که قیمت رایانه‌ها، تجهیزات جانبی و نیمه‌هادی‌ها در ماه اوت نسبت به مدت مشابه سال گذشته ۲۰ درصد افزایش یافته است. آستین گولسبی (Austan Goolsbee)، رئیس فدرال رزرو شیکاگو، هشدار داده که سرمایه‌گذاری در مراکز داده دستمزدها را در بخش‌های مرتبط بالا برده است؛ هم‌زمان، مقامات فدرال رزرو استقراض سنگین غول‌های ابری را عاملی در افزایش نرخ‌های بهره بلندمدت می‌دانند؛ روندی که در نهایت به افزایش هزینه‌های وام مسکن برای خریداران عادی خانه انجامیده است.

با این همه، ون‌نیوربورگ تأکید می‌کند که این خطرات لزوماً به معنای یک بحران مالی حتمی و فوری نیستند. او می‌نویسد: «رشد قدرتمند اپلیکیشن‌های هوش مصنوعی، نرخ بهره‌وری بالا و ارتقای پیوسته توانمندی مدل‌ها می‌تواند از این حجم زیرساخت پشتیبانی کرده و جریان‌های نقدی پایداری خلق کند؛ اما ترکیب تقاضای نامطمئن، تغییرات سریع فناوری، گلوگاه‌های اجرایی و اهرم‌های مالی سنگین، ریسک نزولی قابل‌توجهی را در صورت تعدیل انتظارات رقم خواهد زد.»