بزرگنمایی آخرالزمان هوش مصنوعی، توجه را از خطرات فوری و ملموس منحرف کرده است

وسواس فکری و تمرکز افراطی صنعت هوش مصنوعی بر «خطرات وجودی» و احتمال نابودی بشر، توجه عمومی و سیاست‌گذاران را از تهدیدهای بهمراتب فوریتر و ملموستر منحرف کرده است. این هشدار اصلی ایتان مالیک، استاد نامآشنای مدرسه کسبوکار وارتون، در گفتوگویی پیرامون کتاب جدیدش با عنوان «همزیستی (Co-Existence)» است؛ کتابی که راهنمایی جامع و کاربردی برای زندگی در عصر هوش مصنوعی به‌شمار می‌رود.

چرا این موضوع اهمیت دارد: دیدگاه مالیک رویکردی واقعبینانه و میانهرو در میان انبوهی از هیاهوهای آخرالزمانی و تبلیغات اغراقآمیز درباره آینده هوش مصنوعی ارائه می‌دهد.

پرسش: نظر شما درباره پژوهشگران هوش مصنوعی که مداوم زنگ خطر خطرات وجودی و انقراض انسان را به صدا درمیآورند چیست؟

ایتان مالیک: بدیهی است که همه ما باید نگران رخدادهای آخرالزمانی باشیم، اما نگرانی من این است که تمرکز بیش از حد بر خطر انقراض، تمام توجهات رسانه‌ای و عمومی را بلعیده است.

• در حال حاضر بیش از هزار موضوع و چالش حیاتی دیگر وجود دارد که به‌طور جدی نگران آنها هستم و وقوعشان نیز قطعی است.
• تأثیر مستقیم هوش مصنوعی بر بازار کار اجتنابناپذیر خواهد بود؛ بنابراین ما نیازمند پاسخی سیاستگذارانه هستیم تا به‌جای جایگزینی کامل و اتوماسیون نیروی کار، استفاده از هوش مصنوعی را در جهت تقویت و توانمندسازی انسان‌ها هدایت کنیم.
• اگر تمام فضای نگرانی جامعه را به سمت این فرض هدایت کنیم که «هوش مصنوعی قرار است همه ما را بکشد»، دیگر فرصتی برای پرداختن به هیچ مسئله دیگری نخواهیم داشت.

پرسش: حتی اگر خطر انقراض رخ ندهد اما فرصت‌های شغلی بسیاری از بین بروند، آن زمان افسوس خواهیم خورد که چرا پیشتر به این مسائل نپرداخته بودیم.

مالیک: دقیقاً همینطور است. علاوه بر این، چرا نباید از همکنون به این فکر کنیم که چگونه میتوان فناوری را به سمتی هدایت کرد که ابزار بهتری برای جامعه باشد؟

• ما باید بر جنبه‌های مثبت فناوری نیز تمرکز کنیم. ما امروز با پدیده‌ای روبهرو هستیم که هم‌زمان می‌تواند به نظام‌های سنتی آموزشی آسیب بزند و در عین حال به یک معلم خصوصی همگانی برای همه تبدیل شود. ما با فناوری قدرتمندی طرف هستیم که فراتر از ادعاهای کلی مانند درمان سرطان، توانایی واقعی برای ارتقای مثبت بخش مراقبت و سلامت را دارد.
• نگرانی واقعی من این است که به چالش‌های بینمسیر بیپاسخ بمانیم؛ چالش‌هایی مانند اینکه چطور ابزارها را برای ارتقای کیفیت کار توسعه دهیم. فراموش نکنیم که نحوه عملکرد و اثرگذاری این فناوری در نهایت بر اساس تصمیم‌ها و انتخاب‌های خود ما رقم می‌خورد.

پرسش: آیا هدایت فناوری به این مسیر ممکن است، آن هم در شرایطی که مدیران عامل شرکت‌ها زیر فشار سنگین سودآوری در حال پیاده‌سازی هوش مصنوعی هستند؟

مالیک: من به‌طور مداوم با مدیران عامل شرکت‌ها گفتوگو می‌کنم و باور دارم که بسیاری از آنها واقعاً نمیدانند با این ابزارها چه کنند.

• اکثر مدیرانی که با آنها صحبت می‌کنم میدانند که اتوماسیون کامل و مطلق چیزی نیست که واقعاً بهدنبالش باشند؛ زیرا اخراج تمام کارکنان و جایگزینی آنها با هوش مصنوعی، روش پایدار و درستی برای ساخت یک مزیت رقابتی نیست.
• مشاغل همواره در حال دگرگونی و تکامل هستند که این روند بسته به حوزه کاری، می‌تواند هم ترسناک باشد و هم هیجانانگیز؛ اما این تغییرات ناگهانی و یکشبه رخ نمی‌دهند.

پرسش: مهم‌ترین جنبه یا روایت هوش مصنوعی که روزنامهنگاران و رسانه‌ها در حال حاضر از آن غافل مانده‌اند چیست؟

مالیک: دوست دارم گزارش‌های عمیق و میدانی بیشتری درباره آنچه واقعاً در داخل سازمان‌ها و شرکت‌ها میگذرد ببینم.

• بسیار شگفتزده می‌شوم وقتی می‌بینم چقدر دیدگاه کارکنان و مدیران میانی در رسانه‌ها نادیده گرفته می‌شود و تقریباً تمام روایت‌ها به گفتمان مهندسان و افراد حوزه فناوری محدود شده است.

پرسش: شما شخصاً چگونه از هوش مصنوعی استفاده می‌کنید؟ آیا در فرایند نگارش کتابتان هم از آن بهره بردید؟

مالیک: من تقریباً برای انجام هر کاری از هوش مصنوعی استفاده می‌کنم؛ اما این استفاده کاملاً آگاهانه است، چراکه مدتهاست با این ابزارها سر و کار دارم.

• کتاب جدید من نمونه بارز آن است؛ پیش‌نویس تمام فصل‌ها را خودم مینویسم، اما هوش مصنوعی در حال حاضر نقشی فراتر از یک پژوهشگر ماهر ایفا می‌کند. این ابزار نهتن‌ها خطاهای نگارشی من، بلکه خطاهای موجود در منابعی را که به آنها استناد کرده بودم نیز پیدا کرد.
• تا زمانی که انسان را در کانون و محور تصمیم‌گیری قرار دهید، کارهای فوقالعادهای میتوان انجام داد بدون آنکه ماهیت اصلی و ارزش بنیادین کار شما تخریب شود.