افزایش نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی هوش مصنوعی؛ بحران آب و انرژی در کانون توجه

با احداث روزافزون دیتاسنترها در مناطق مختلف، نگرانی‌ها درباره پیامدهای زیست‌محیطی این تاسیسات رو به افزایش است. بر اساس نظرسنجی جدید مرکز تحقیقات روابط عمومی AP-NORC و موسسه سیاست انرژی در دانشگاه شیکاگو، حدود نیمی از افراد (۵۳ درصد) به شدت نگران تاثیرات زیست‌محیطی هوش مصنوعی هستند. این رقم در مقایسه با آمار ۴۱ درصدی سال گذشته، رشد چشمگیری را نشان می‌دهد.

این نگرانی در میان تمامی طیف‌های سیاسی دیده می‌شود. بر اساس گزارش‌های منتشرشده، درصد افرادی که نسبت به سال گذشته نگرانی «بسیار زیادی» در این باره داشته‌اند، با افزایش روبه‌رو بوده است؛ به‌طوری که ۶۵ درصد از دموکرات‌ها، ۴۲ درصد از جمهوری‌خواهان و ۴۹ درصد از افراد مستقل در سال جاری ابراز نگرانی کرده‌اند.

به گزارش موسسه اطلاعات بازار Clearview که توسعه زیرساخت‌های انرژی و دیتاسنترها را رصد می‌کند، در حال حاضر ۱٬۲۸۷ دیتاسنتر در ایالات متحده فعال هستند و بیش از ۲٬۰۰۰ پروژه جدید نیز در دست احداث قرار دارد. در حال حاضر، ایالت‌های ویرجینیا و تگزاس بیشترین تعداد دیتاسنترهای فعال را در اختیار دارند، اما پروژه‌های جدید متعددی برای مناطق در جنوب و غرب میانه نیز برنامه‌ریزی شده است. این رشد سریع، عمدتاً به دلیل گسترش دیتاسنترهای در مقیاس بسیار بزرگ (Hyperscale) است که قدرتمندتر بوده و اغلب برای آموزش و اجرای مدل‌های عظیم هوش مصنوعی استفاده می‌شوند.

با وجود این روند رو به رشد، به نظر می‌رسد که حمایت عمومی از اقدامات نظارتی برای کنترل این گسترش در حال افزایش است. نتایج این نظرسنجی نشان می‌دهد که از هر ۱۰ نفر، حدود ۶ نفر (شامل اکثریت طرفداران هر دو حزب اصلی) از اعمال محدودیت بر تعداد دیتاسنترهای جدید حمایت می‌کنند.

در این میان، دموکرات‌ها بیشترین حساسیت را نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی رشد دیتاسنترها نشان می‌دهند. طبق داده‌های نظرسنجی، حدود دوسوم آن‌ها اعلام کرده‌اند که نسبت به تاثیرات هوش مصنوعی بر محیط زیست «بسیار» نگران هستند؛ این میزان نسبت به آمار حدود ۵۰ درصدی گذشته، افزایش یافته است. در مقابل، حدود نیمی از افراد مستقل و ۴ نفر از هر ۱۰ جمهوری‌خواه نگرانی بالایی در این زمینه دارند.

از سوی دیگر، جمهوری‌خواهان بیشتر تمایل دارند تا مزایای دیتاسنترها را در نظر بگیرند. با این حال، هنوز حدود ۳ نفر از هر ۱۰ جمهوری‌خواه معتقدند که این مراکز تاثیر «چندان زیادی» یا «هیچ تاثیری» در بهبود زیرساخت‌ها و ایجاد شغل ندارند.

مردم بیشتر نگران کدام پیامدهای زیست‌محیطی هوش مصنوعی هستند؟

بر اساس نظرسنجی‌های اخیر، اکثریت پاسخ‌دهندگان (۶۰ درصد) نسبت به تاثیر دیتاسنترها بر قیمت برق یا منابع آب جوامع میزبان به شدت ابراز نگرانی کرده‌اند.

این نگرانی‌ها چندان هم بی‌اساس نیست. در گزارشی که سازمان ملل در ماه ژوئن منتشر کرد، برآورد شده است که مصرف آب توسط فناوری‌های هوش مصنوعی در سال‌های آینده به شدت افزایش خواهد یافت؛ تا حدی که تا سال ۲۰۳۰ معادل نیاز آبی ۱٫۳ میلیارد نفر خواهد بود و منابع طبیعی میلیاردها نفر در سراسر جهان را تهدید خواهد کرد. طبق گزارش سال ۲۰۲۴ آزمایشگاه ملی لارنس برکلی، دیتاسنترها می‌توانند تا سال ۲۰۳۰ به تنهایی ۱۱٫۸ درصد از کل مصرف برق در کشورها را به خود اختصاص دهند.

این نظرسنجی نشان می‌دهد که نگرانی عمومی نسبت به پیامدهای زیست‌محیطی هوش مصنوعی، حتی از صنایع آلاینده دیگری مانند صنعت تولید گوشت یا سفرهای هوایی نیز بیشتر است. حدود دوسوم از بزرگسالان موافق‌اند که دیتاسنترها ملزم به استفاده از منابع انرژی پاک مانند انرژی بادی یا خورشیدی برای تامین برق خود شوند. تقریباً ۸ نفر از هر ۱۰ دموکرات و ۵۶ درصد از جمهوری‌خواهان از این ایده حمایت می‌کنند.

بر اساس گزارش جدید BloombergNEF، در صورت فقدان جایگزین‌های مبتنی بر انرژی پاک، پیش‌بینی می‌شود که دیتاسنترها تا سال ۲۰۳۵ گاز طبیعی بیشتری نسبت به مصرف کل بسیاری از کشورها، استفاده کنند.

در همین حال، دولت ترامپ که در حال لغو برخی قوانین اقلیمی بوده، به شدت از توسعه دیتاسنترها حمایت کرده است. وی به تازگی در شبکه‌های اجتماعی از جوامع خواست تا اجازه دهند «داده‌ها حکمرانی کنند» و نوشت: «تنها دلیلی که جوامع نباید خواهان دیتاسنترها باشند، این است که بخواهند عقب‌مانده و فقیر بمانند. اگر آن‌ها می‌خواهند با مالیات بسیار پایین‌تر و مشاغل فراوان، موفق و ثروتمند شوند، باید اجازه دهند که داده‌ها حکمرانی کنند.»

با این وجود، افکار عمومی کمتر از این موضوع اطمینان دارند. تقریبا یک‌چهارم از بزرگسالان شرکت‌کننده در نظرسنجی معتقدند که دیتاسنترها برای پیشرفت تکنولوژی «بسیار زیاد» سودمند هستند و تنها حدود ۲ نفر از هر ۱۰ نفر چنین نظری را در مورد ایجاد شغل دارند. بسیاری از پاسخ‌دهندگان معتقدند این مراکز «تا حدودی» مفید هستند یا مطمئن نیستند، در حالی که حدود یک‌چهارم آن‌ها دیتاسنترها را برای پیشرفت تکنولوژی «بی‌فایده» می‌دانند و حدود یک‌سوم نیز هیچ فایده‌ای در زمینه اشتغال‌زایی برای آن‌ها متصور نیستند. (برخی تحقیقات نشان داده‌اند که اگرچه ساخت دیتاسنتر می‌تواند تعدادی شغل موقت ایجاد کند، اما این تاسیسات تمایل دارند کارمندان دائمی کمتری استخدام کنند.)

این نظرسنجی در شرایطی منتشر شده است که شهرها و ایالت‌های متعددی در حال وضع قوانینی برای توقف موقت توسعه دیتاسنترها هستند تا پیامدهای آن بهتر ارزیابی شود. به گزارش Urban Institute، صدها قانون توقف موقت در شهرها و شهرستان‌های مختلف به تصویب رسیده است تا از توسعه شتاب‌زده جلوگیری شود.

بسیاری بر این باورند که پیش از گسترش غیرقابل کنترل دیتاسنترها، توقف موقت این روند ضروری است. مایکل گرین‌استون (Michael Greenstone)، مدیر موسسه‌ای در دانشگاه شیکاگو که در این نظرسنجی همکاری داشته، معتقد است: «ما در حال انجام یک آزمایش عظیم و بی‌درنگ هستیم و فکر نمی‌کنم راه برگشتی وجود داشته باشد. تغییرات همیشه ترسناک هستند و تصور می‌کنم بخشی از این نگرانی، در این نتایج منعکس شده است.»