بلعیدن ۱۰ تریلیون دلار سرمایه توسط هوش مصنوعی؛ فشار بی‌سابقه غول‌های فناوری بر بازارهای مالی

تحلیلی تازه از روند توسعه و ساخت زیرساخت‌های هوش مصنوعی، ابعاد سرسام‌آور آن را برملا کرده است: برآوردها نشان می‌دهد که سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌های هوش مصنوعی تا سال ۲۰۳۲ به بیش از ۱۰٫۳ تریلیون دلار خواهد رسید.

• این رقم معادل ۳٫۶ درصد از تولید ناخالص داخلی (GDP) آمریکا در هر سال است و حتی از رونق‌های تاریخی سرمایه‌گذاری که راه‌آهن، بزرگراه‌ها، شبکه برق و شبکه‌های مخابراتی آمریکا را شکل دادند، بسیار فراتر می‌رود.

چرا این موضوع اهمیت دارد: رونق هوش مصنوعی به‌قدری بزرگ و پرهزینه شده که حتی بزرگ‌ترین غول‌های فناوری نیز نمی‌توانند هزینه‌های آن را به‌تنهایی تأمین کنند. بر اساس پژوهش‌های جدید که در رویداد Brookings Papers on Economic Activity ارائه شده، این مسئله به تقاضایی چند تریلیون دلاری برای سرمایه خارجی و خطرات بالقوه ناشی از آن منجر شده است.

• تأمین مالی این ابرپروژه‌ها مستلزم ورود گسترده به بازارهای اوراق قرضه، بانک‌ها و اعتبارات خصوصی در مقیاسی کلان است؛ آن هم در شرایطی که هزینه‌های استقراض و نرخ بهره پیش از این نیز روندی صعودی داشته‌اند.
• تاکنون، هزینه‌های بالاتر استقراض مانعی برای اشتیاق بی‌پایان این صنعت در ساخت‌وساز زیرساخت‌ها نبوده است. پیامد زنجیره‌ای این روند مشخص است: هر چه این ساخت‌وساز سرمایه بیشتری جذب کند، فشار صعودی بر هزینه‌های استقراض در سایر بخش‌های اقتصاد افزایش خواهد یافت.

• در واقع، هر نهاد دیگری که به سرمایه نیاز دارد — از دولت ایالات متحده که در پی تأمین مالی کسری بودجه سالانه ۲ تریلیون دلاری خود است تا فردی عادی که به دنبال دریافت وام مسکن یا خودرو می‌گردد — هم‌اکنون در حال رقابت بر سر جذب نقدینگی با این هایپراسکالرها (ابرشرکت‌های حوزه هوش مصنوعی و کلود) است.

دیدگاه کارشناسان: استاین ون نیووربرگ (Stijn Van Nieuwerburgh)، استاد دانشکده بازرگانی کلمبیا و سرپرست این پژوهش پیرامون نحوه تأمین مالی زیرساخت‌های هوش مصنوعی، می‌گوید اشتهای این صنعت برای سرمایه‌گذاری حتی در برابر نرخ‌های بهره بالاتر به شکلی شگفت‌آور مقاومت نشان می‌دهد.

• ون نیووربرگ به‌تازگی در گفتگو با خبرنگاران اظهار داشت: «آن‌ها چنان شوق وصف‌ناپذیری برای ساخت این زیرساخت‌ها دارند که حتی افزایش‌های اخیر نرخ بهره و بازدهی تاریخی اوراق بلندمدت نیز مانع چشمگیری بر سر راه توسعه آن‌ها ایجاد نخواهد کرد.»
• طبق ارزیابی‌های موسسه Morgan Stanley که در این مقاله آمده، غول‌های فناوری (Big Tech) تا سال ۲۰۲۸ برای گسترش ظرفیت پردازشی خود به حدود ۲٫۹ تریلیون دلار نیاز دارند که بیش از نیمی از این مبلغ باید از سوی سرمایه‌گذاران خارجی تأمین شود.

یک نمونه بارز: شرکت Meta تصمیم گرفت بخش عمده پروژه ۳۰ میلیارد دلاری دیتاسنتر هایپریون (Hyperion) خود را از طریق سرمایه‌گذاران خارجی تأمین مالی کند؛ تصمیمی که به‌معنای پرداخت هزینه استقراض بسیار سنگین‌تر بود.

• بر اساس برآوردهای این مقاله، بدهی این پروژه سودی دارد که حداقل یک واحد درصد بالاتر از نرخی است که Meta احتمالاً برای بدهی‌های مستقل خود می‌پرداخت و این امر در طول مدت قرارداد، بیش از ۵ میلیارد دلار هزینه اضافی به بار می‌آورد.

سطح تهدید و ریسک مالی: هجوم سرمایه‌های خارجی — که بخش بزرگی از آن از طریق اعتبارات خصوصی تأمین می‌شود — امکان مقیاس‌پذیری پیوسته موج هوش مصنوعی را فراهم می‌کند. اما این پدیده ریسک‌های بالقوه را در کل سیستم مالی پخش می‌کند؛ روندی که عمدتاً از طریق ساختارهای مالی پیچیده‌ای صورت می‌گیرد که ردیابی آن‌ها برای سرمایه‌گذاران و نهادهای نظارتی بسیار دشوار است.

• این زیرساخت‌ها باید ظرف شش سال آینده درآمد سالانه‌ای بالغ بر ۳٫۷ تریلیون دلار ایجاد کنند تا به بازدهی ۱۰ درصدی دست یابند؛ رقمی معادل تقریباً ۹ درصد تولید ناخالص داخلی (GDP).
• ون نیووربرگ با اشاره به دست‌اندازی صنعت هوش مصنوعی به منابع صندوق‌های بازنشستگی، صندوق‌های ثروت ملی و اعتبارات خصوصی هشدار داد: «این ریسک‌ها به شکلی فراگیر در سراسر سیستم مالی در حال گسترش هستند.»
• او افزود: «با این گسترش، پیچیدگی و عدم‌شفافیت بیشتری پدید می‌آید و ردیابی کانال‌های توزیع این ریسک‌ها روزبه‌روز دشوارتر می‌شود؛ به بیانی دیگر، این ریسک‌ها در حال نزدیک شدن به صندوق‌های بازنشستگی عمومی هستند.»

آنچه باید زیر نظر داشت: ون نیووربرگ معتقد است ورود سیل‌آسای سرمایه خارجی ممکن است باعث شود سرعت توسعه زیرساخت‌ها بسیار فراتر از تقاضای واقعی بازار پیش برود.

• او تأکید کرد: «دیر یا زود، درست مانند روندی که در چرخه‌های بازار املاک و مستغلات رخ می‌دهد، با مازاد عرضه روبرو خواهیم شد و در پی آن قیمت‌ها سقوط خواهند کرد. دلیلی نمی‌بینم که این بار اوضاع متفاوت باشد.»

جمع‌بندی: موج سرمایه‌گذاری در هوش مصنوعی اکنون به نیرویی اثرگذار در کل اقتصاد تبدیل شده است؛ نیرویی که هم‌زمان با شتاب‌بخشی به رشد اقتصادی، فشارهای مالی نوینی بر بازارهای سرمایه و سیستم‌های مالی تحمیل می‌کند.

• ون نیووربرگ در این باره تصریح کرد: «توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی با اختلاف، بزرگ‌ترین ابرپروژه تاریخ است؛ این پروژه حتی ۵۰ درصد بزرگ‌تر از دومین ابرپروژه تاریخ یعنی ساخت خطوط سراسری راه‌آهن به شمار می‌رود.»