زنگ خطر برای توسعه زیرساخت هوش مصنوعی؛ سقوط ارزش نئوکلاودها و لغو عرضه اولیه سهام سولیدایم

سقوط آزاد ارزش نئوکلاودها، اوج‌گیری شدید هزینه بیمه بدهی‌ها، منفی شدن جریان نقدینگی متا و انصراف ناگهانی واحد سولیدایمِ اس‌کی هاینیکس از عرضه اولیه سهام؛ این‌ها چکیده‌ای از هفته‌ای بسیار پرتلاطم برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی است.

تجارت پرهیاهوی زیرساخت‌های هوش مصنوعی هفته‌ای سخت و پرفشار را پشت سر گذاشت.

شاخص نزدک (Nasdaq) پس از افت سنگین روز پنج‌شنبه، در روز جمعه نیز با کاهش دیگری روبه‌رو شد و در مجموع بازدهی هفتگی خود را با افت ۰٫۷ درصدی به پایان رساند. در میان غول‌های رایانش ابری (هایپراسکِیلرها)، ضعیف‌ترین عملکرد به آلفابت اختصاص داشت؛ شرکتی که ارزش سهام آن در آستانه انتشار گزارش مالی سه‌ماهه سوم ۶ درصد سقوط کرد. ارزش سهام مایکروسافت و آمازون نیز که به‌زودی گزارش‌های مالی خود را منتشر می‌کنند، با افتی کمتر از ۱ درصد همراه شد.

اگرچه بازار کلی فناوری تاکنون توانسته است از موج فروش سراسری و وحشت‌زده بگریزد، اما نشانه‌های روشنی از فشار سنگین بر روند توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی دیده می‌شود.

ارزش سهام شرکت‌های نئوکلاود نظیر کورویو (CoreWeave)، نبیس (Nebius) و آیرن (IREN) در این هفته افتی چشمگیر را تجربه کرد و مجموع افت ارزش آن‌ها در ماه اکتبر از مرز ۳۰ درصد فراتر رفت. شرکت کورویو به‌عنوان پیشتاز این حوزه، شاهد جهش اسپرد سواپ‌های نکول اعتباری (CDS) خود به بالاتر از ۱۱ درصد بود؛ رقمی که در بازارهای مالی نشانه‌ای آشکار از وضعیت بحرانی به‌شمار می‌رود، چراکه سرمایه‌گذاران مجبورند هزینه بسیار گزافی برای بیمه کردن دارایی‌های خود در برابر نکول بپردازند.

در همین حال، بازده اوراق قرضه بدون وثیقه این شرکت با سررسید سال‌های ۲۰۳۱ و ۲۰۳۲ به بیش از ۱۵ درصد رسید.

دیو مازا (Dave Mazza)، مدیرعامل شرکت راوندهیل اینوستمنتس (Roundhill Investments)، با اشاره به این رفتار هیجانی بازار تأکید کرد: «رفتار فعلی سرمایه‌گذاران مانندتر و خشک را با هم سوزاندن است؛ آن‌ها پیش خود فرض کرده‌اند که ارزش هر کسب‌وکاری در حوزه نئوکلاود باید به‌شدت افت کند.»

این نگرانی‌ها تنها به بازار آمریکا محدود نمانده است. ارزش سهام گروه الیس (Elice Group)، ارائه‌دهنده خدمات ابری در کره جنوبی، در نخستین روز عرضه در بورس ۳۰ درصد سقوط کرد و سهام شرکت استرالیایی نکست‌دی‌سی (NextDC) نیز پس از آنکه این اپراتور مراکز داده پیش‌بینی سود سالانه خود را کاهش داد، در روز چهارشنبه با ریزش سنگین ۳۹٫۵ درصدی مواجه شد.

خوش‌بینی به آینده هوش مصنوعی در دو سال گذشته محرک اصلی بازارهای مالی بوده است؛ دوره‌ای که تقاضای مهارنشدنی برای مدل‌ها و خدمات تازه، غول‌های فناوری جهان را وادار کرد مبالغی بی‌سابقه را به توسعه زیرساخت‌ها اختصاص دهند. با این حال، صدای منتقدان و بدبینان روزبه‌روز بلندتر می‌شود؛ کسانی که معتقدند بازده مالی نهایی حاصل از این پروژه‌ها، هزینه‌های سرسام‌آور سرمایه‌ای (Capex) را جبران نخواهد کرد.

تحلیلگران مؤسسه پژوهشی و مشاوره‌ای گارتنر (Gartner) پیش‌بینی می‌کنند که تا سال ۲۰۳۰، حدود ۸۰ درصد از شرکت‌های نئوکلاود یا به‌طور کامل تعطیل می‌شوند یا در دل غول‌های بزرگ‌تر جذب خواهند شد.

با وجود تمام این تردیدها، جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا که از پرچمداران اصلی گسترش هوش مصنوعی است، همچنان نگاهی کاملاً مثبت و صعودی به بازار دارد. او در جریان یک کنفرانس در برلین اعلام کرد که تقاضا برای خدمات نئوکلاودها فراتر از حد تصور است.

هوانگ در گفت‌وگو با رسانه‌ها تأکید کرد: «میزان تقاضا برای سرمایه‌گذاری بسیار بیشتر از سرمایه موجود در بازار است، اما این چالش به‌مرور زمان برطرف خواهد شد.»

توقف عرضه اولیه سهام سولیدایم زیر بار تلاطم بازار

با این حال، فعالان وال‌استریت چندان قانع نشده‌اند. شرکت اس‌کی هاینیکس کره جنوبی، غول صنعت حافظه و یکی از بزرگ‌ترین برندگان تب‌وتاب هوش مصنوعی، اعلام کرد که به‌دلیل تلاطم‌های شدید بازار، برنامه عرضه عمومی اولیه سهام واحد آمریکایی خود یعنی سولیدایم (Solidigm) را لغو کرده است. اس‌کی هاینیکس در سال ۲۰۲۱ واحد سولیدایم را که در زمینه تولید حافظه‌های NAND و SSD برای مراکز داده فعالیت می‌کند، از اینتل خریداری کرده بود.

اس‌کی هاینیکس در بیانیه رسمی خود اعلام کرد: «در حالی که انتظار می‌رفت عرضه اولیه سهام به سبک‌تر شدن بار سرمایه‌گذاری‌ها و افزایش بازدهی برای سهام‌داران کمک کند، اما روند بررسی این تصمیم با توجه به شرایط نامساعد بازار و افت قیمت سهام، متوقف شده است.»

با وجود آشفتگی‌های اخیر، تمام ابرشرکت‌های فناوری حتی در شرایطی که برای تأمین مالی توسعه زیرساخت‌های خود به بدهی‌های سنگین متوسل شده‌اند، موفق شده‌اند رتبه اعتباری درجه سرمایه‌گذاری (Investment-Grade) خود را حفظ کنند. با این همه، حتی برای چنین غول‌های قدرتمندی نیز بازار نشانه‌هایی از اضطراب بروز داده است.

ارزش سهام متا روز پنج‌شنبه ۷ درصد سقوط کرد؛ چراکه این شرکت جریان نقد آزاد منفیِ بیش از ۲ میلیارد دلار را برای سه‌ماهه سوم گزارش داد و هم‌زمان کف هزینه‌های سرمایه‌ای کل سال خود را از ۱۳۰ میلیارد دلار به ۱۳۵ میلیارد دلار افزایش داد. علاوه بر این، متا اعلام کرد قصد دارد در سال‌های آینده حدود ۸۲۵ میلیارد دلار صرف اجاره‌نامه‌ها و قراردادهای مختلف کند که بیش از ۴۵۰ میلیارد دلار از آن مربوط به قراردادهای فسخ‌ناپذیر با تعهد پرداخت قطعی (Take-or-pay) است.

اسپرد سواپ‌های نکول اعتباری پنج‌ساله متا به اوج تاریخی بیش از ۱۲۴ واحد پایه رسید. هزینه بیمه بدهی انویدیا و اوراکل نیز این هفته رکوردهای تازه‌ای ثبت کرد و اسپردهای آن‌ها به‌ترتیب به ۱۲۶ و ۳۴۳ واحد پایه رسید. ارزش سهام اوراکل در سال جاری بیش از یک‌سوم سقوط کرده و اکنون این شرکت در معرض خطر کاهش رتبه اعتباری قرار دارد.

جان ویلیامز (John Williams)، مدیر بخش ابزارهای مشتقه مالی در شرکت حقوقی میلبنک (Milbank LLP)، اشاره می‌کند که سرمایه‌گذاران علاوه بر خرید سواپ‌های اعتباری، به‌دنبال روش‌های متعددی هستند تا ریسک شرط‌بندی‌های سنگین خود در حوزه هوش مصنوعی را پوشش دهند.

ویلیامز می‌گوید: «سرمایه‌گذاری‌های بسیار عظیمی به این بخش سرازیر شده است و فارغ از اینکه به آینده بازار خوش‌بین یا بدبین باشید، جست‌وجو برای ابزارهای مدیریت ریسک کاملاً منطقی است. نادیده گرفتن ابزارهای مناسب برای کنترل این ریسک‌ها در شرایط کنونی، حرکتی غیرمنطقی خواهد بود.»

برایان استاتلند (Brian Stutland)، مدیر سبد دارایی در مؤسسه اکوئیتی آرمور (Equity Armor Investments)، با اشاره به پیوستگی عمیق هوش مصنوعی با کل بدنه بازار سرمایه تأکید کرد که سرنوشت همه این بخش‌ها به یکدیگر گره خورده است.

او با استفاده از یک تمثیل ملموس می‌گوید: «آیا ممکن است یک توپ سنگین بولینگ را در گوشه‌ای از استخر بیندازید و هیچ موجی به دیگر بخش‌های نزدک نرسد؟ بعید می‌دانم؛ این موضوع واقعاً نگران‌کننده است.»