تجدیدنظر بزرگ در تب سرمایه‌گذاری هوش مصنوعی؛ آیا تخلیه حباب بدون فروپاشی بازار ممکن است؟

جهش هوش مصنوعی با وام‌گیری از اصطلاح معروف حباب دات‌کام، اکنون وارد مرحله «سرخوشی عقلانی» شده است؛ دوره‌ای که در آن سرمایه‌گذاران از تزریق بی‌چون‌وچرای سرمایه عقب‌نشینی کرده‌اند و شواهد ملموس‌تری می‌خواهند تا مطمئن شوند سرمایه‌گذاری‌هایشان واقعاً به سودآوری می‌رسد.

چرا این موضوع اهمیت دارد: این وضعیت نوعی بندبازی بسیار حساس است. در حال حاضر، چرخ‌های اقتصاد و بازار سهام با معاملات هوش مصنوعی به حرکت درمی‌آیند. پرسش کلیدی این است: آیا سرمایه‌گذاران می‌توانند باد این حباب را بدون آنکه کل بازار دچار ترکیدگی و فروپاشی شود، خالی کنند؟

تصویر کلی: فعالان بازار همچنان باور دارند که هوش مصنوعی در بلندمدت دستاوردهای چشمگیری در بهره‌وری به‌همراه خواهد داشت؛ موضوعی که رشد چشمگیر شاخص‌های بازار سهام نیز گواه آن است. با این حال، سرمایه‌گذاران در هفته‌های اخیر از شدت جنون و تب‌وتاب هیجانی خود کاسته‌اند.

• نشانه‌های این عقب‌نشینی محتاطانه از تمامی بخش‌های توسعه زیرساخت هوش مصنوعی به چشم می‌خورد:

بیشترین ضربه به نئوکلودها وارد شده است. نئوکلودها بازیگران نوظهوری هستند که با دریافت وام‌های کلان و تکیه بر حمایت غول‌های فناوری، مراکز داده جدید می‌سازند و توان محاسباتی را دوباره به همان غول‌های ابری (هایپراسکِیلرها) می‌فروشند؛ فرآیندی که بسیاری آن را «اقتصاد چرخشی هوش مصنوعی» توصیف می‌کنند.

• خریداران اوراق قرضه برای وام‌دادن به نئوکلودها خواستار سود و بازدهی بالاتری هستند (شرکت CoreWeave نمونه بارز این اتفاق است)، چراکه افزایش نرخ بهره ریسک مالی این مجموعه‌ها را به‌شدت افزایش داده است.

• سهام شرکت کره‌ای Elice در نخستین روز معاملاتی خود در بورس بیش از ۳۰ درصد سقوط کرد. در استرالیا نیز یک نئوکلود تحت حمایت انویدیا به نام Firmus، پس از مقاومت سرمایه‌گذاران در برابر ارزش‌گذاری سنگین آن، برنامه عرضه اولیه عمومی (IPO) خود را لغو کرد.
• جان پیرس، مدیر ارشد سرمایه‌گذاری یکی از بزرگ‌ترین صندوق‌های بازنشستگی استرالیا، در توضیح دلیل عدم مشارکت در این عرضه اولیه گفت: «ما معتقدیم شرکت Firmus داستان جذابی برای تعریف کردن دارد، اما ارزش‌گذاری تعیین‌شده برای آن اصلاً توجیه‌پذیر نیست.»

تازه‌ترین تحولات: طبق گزارش نشریه The Information، شرکت انویدیا ممکن است دست‌به‌کار شود و صدها میلیون دلار به‌صورت مستقیم در Firmus سرمایه‌گذاری کند. این غول تراشه‌سازی ثروتمند پیش از این نیز از سرمایه‌گذاران اصلی و حامیان کلیدی نئوکلودها بوده است.

سازندگان تراشه نیز زیر ذره‌بین قرار گرفته‌اند. از زمانی که شاخص فناوری نزدک در ۶ اکتبر به بالاترین رکورد تاریخی خود رسید، سهام شرکت‌های تولیدکننده تراشه روندی نزولی را تجربه کرده‌اند.

حتی غول‌های بزرگ فناوری دوباره بازنگری می‌شوند. شرکت‌های عظیم ابری نظیر آمازون، متا و آلفابت (شرکت مادر گوگل)، موج توسعه هوش مصنوعی را با تکیه بر ذخایر نقدی عظیم خود برای ساخت مراکز داده آغاز کردند.

• اما اکنون این غول‌ها به استقراض سنگین و گرفتن وام‌های کلان روی آورده‌اند؛ تغییری که سرمایه‌گذاران را به بازنگری واداشته است.
• دیوید لبوویتز، مدیر بخش تحقیقات استراتژیک در مدیریت دارایی جی‌پی مورگان، در همایشی گفت: «آن‌ها در ابتدا هزینه‌ها را از محل جریان وجوه نقد آزاد خود تأمین می‌کردند، اما این منابع تا حد زیادی ته کشید.»
• او افزود: «حالا این شرکت‌ها به سمت بازارهای اعتباری و وام‌گیری آمده‌اند؛ درحالی‌که بازارهای اعتباری دچار نوعی پس‌زدگی و توقف موقت شده‌اند.»

نکته مهم: با وجود همه این هشدارها، وال‌استریت فعلاً این باور بنیادی را حفظ کرده است که هوش مصنوعی در نهایت اقتصاد و بازارهای جهانی را متحول خواهد ساخت.

• برای مثال، بانک جی‌پی مورگان پیش‌بینی خود از بازده سالانه سهام شرکت‌های بزرگ آمریکایی را برای ۱۰ تا ۱۵ سال آینده از ۶٫۷ درصد در سال گذشته به ۷٫۵ درصد افزایش داد؛ رشدی که ناشی از افزایش بهره‌وری به کمک هوش مصنوعی و پایداری حاشیه سود شرکت‌ها است.
• حتی سرسخت‌ترین بدبینان به این جهش نیز اذعان دارند که تحولی عظیم در شرف وقوع است؛ همان‌طور که ترکیدن حباب دات‌کام هرگز به معنای نابودی اینترنت نبود.

نگاه کلان: لبوویتز از جی‌پی مورگان بعداً در توضیحات تکمیلی گفت: «نکته من این بود که تا پیش از این نوعی شیفتگی کورکورانه نسبت به همه‌چیز در حوزه هوش مصنوعی حاکم بود؛ تأمین مالی‌های بی‌پایان، تغییر مدل کسب‌وکار شرکت‌ها و تمرکز بی‌وقفه بر ایجاد بیشترین توان محاسباتی ممکن.»

• «اما آنچه اکنون شاهد آن هستیم، این است که بازارهای مالی تمایز قائل شدن میان بازیگران مختلف، مدل‌های کسب‌وکار و روش‌های تأمین مالی را آغاز کرده‌اند.»

کلام آخر: کم‌کم آشکار می‌شود که دنیای هوش مصنوعی قرار نیست شبیه داستان‌های تخیلی باشد؛ جایی که در آن عملکرد تمام شرکت‌ها بالاتر از میانگین است و همه به موفقیت دست پیدا می‌کنند.