تلاش دوباره آمازون برای ورود به خانه‌ها؛ ساخت ربات هوشمند جدید پس از ناکامی پروژه Astro

جف بزوس در سال ۲۰۱۷ دست به قماری بزرگ زد. بزوس که همواره شیفته دنیای علمی‌تخیلی و رباتیک بود، باور داشت مصرف‌کنندگان در آینده‌ای نه‌چندان دور یک ربات در خانه خود خواهند داشت.

بنیان‌گذار و مدیرعامل وقت آمازون به گروهی از مدیران ارشد بخش سخت‌افزار شرکت دستور داد کار روی ساخت چنین دستگاهی را آغاز کنند؛ تیمی که چند سال بعد با ربات ۱٬۴۵۰ دلاری Astro بازگشت.

نخستین حضور عمومی Astro در پاییز ۲۰۲۱ رقم خورد؛ تبلتی مجهز به دستیار صوتی Alexa سوار بر چرخ‌ها که می‌توانست به‌طور مستقل در خانه حرکت کند، چهره‌ها را تشخیص دهد و به‌عنوان یک نگهبان امنیتی متحرک عمل کند.

با این حال، این ربات هرگز از یک محصول آزمایشی و مبتنی بر دعوت‌نامه فراتر نرفت. ربات Astro تنها به دست چند هزار خریدار رسید که برخی از آن‌ها اکنون معتقدند روزهای پایانی عمر این محصول نزدیک است. آمازون در سال ۲۰۲۳ نسخه‌ای شرکتی از Astro را نیز عرضه کرد، اما کمتر از یک سال بعد پروژه را متوقف ساخت.

با وجود تمام لغزش‌ها در پروژه Astro، آمازون هنوز از رؤیای بزوس برای معرفی ربات‌های خانگی دست نکشیده است.

بررسی آگهی‌های استخدامی نشان می‌دهد که این غول فناوری طی ماه‌های اخیر تیم تازه‌ای را گرد هم آورده تا روی یک «محصول رباتیک کاملاً نوآورانه و بی‌سابقه» کار کنند.

در یکی از آگهی‌های استخدامی اخیر که اکنون برداشته شده، آمده بود: «ربات‌ها به‌زودی از دنیای فیلم‌ها بیرون می‌آیند و وارد خانه‌های ما می‌شوند.» در این آگهی از محصولی سخن به میان آمده که توانایی حرکت در «محیط‌های پویای خانگی» و «فعالیت خودران در کنار اعضای خانواده» را دارد.

آمازون به شرط‌بندی‌های بلندمدت شهرت دارد؛ رویکردی که حتی اگر در کوتاه‌مدت باعث سوءتفاهم یا انتقاد شود، می‌تواند برتری زودهنگامی در بازارهای نوظهور برای این شرکت به‌همراه بیاورد، درست مانند آنچه با دستیار صوتی Alexa یا کتابخوان کیندل (Kindle) رخ داد.

اندی جاسی، مدیرعامل آمازون، در نامه سالانه اخیر خود به سهام‌داران این رویکرد را یادآوری کرد و گفت هوش مصنوعی و رباتیک از جمله «بزرگ‌ترین نقاط عطف دوران زندگی ما» به‌شمار می‌روند.

جاسی نوشت: «ما تلاش می‌کنیم نیازهایی را که زندگی روزمره مشتریان را آسان‌تر و بهتر می‌کند پیش‌بینی کنیم و نقطه عطف بعدی را بیافرینیم.»

تحلیل‌گران نیز پیش‌بینی می‌کنند بازار ربات‌های انسان‌نما در سال‌های آینده رشد چشمگیری را تجربه کند. بانک بارکلیز (Barclays) در گزارشی اعلام کرد ارزش بازار جهانی این حوزه که هم‌اکنون بین ۲ تا ۳ میلیارد دلار برآورد می‌شود، ممکن است تا سال ۲۰۳۵ به حدود ۴۰ میلیارد دلار و «در خوش‌بینانه‌ترین سناریوها» به ۲۰۰ میلیارد دلار برسد.

ربات جدید استارتاپ Fauna Robotics به نام Sprout در جریان کنترل از راه دور، مهارت‌های حرکتی خود را به نمایش می‌گذارد. (عکس: ست ونیگ / آسوشیتد پرس)

داده‌های پروفایل‌های لینکدین نشان می‌دهد که آمازون در اوایل سال جاری میلادی، بخش عمده‌ای از تیم سازنده Astro را بازآرایی کرد و یک متخصص برجسته رباتیک از دانشگاه MIT را برای پیشبرد پروژه ربات خانگی به خدمت گرفت.

این شرکت هم‌چنین با خریدی پرسروصدا، تلاش‌های خود را در این حوزه شتاب بخشید.

در ماه مارس، آمازون استارتاپ نیویورکی Fauna Robotics را تصاحب کرد؛ شرکتی که یک ربات انسان‌نمای کوچک به ارتفاع حدود یک متر به نام Sprout ساخته است. آمازون در آن زمان اعلام کرد که تیم Fauna بخشی از یک واحد تازه با عنوان «گروه رباتیک شخصی» (Personal Robotics Group) خواهد شد.

شماری از کارکنان این گروه تازه پیش‌تر در واحد تحقیق و توسعه Lab126 آمازون فعالیت می‌کردند؛ بخشی که خالق موفق‌ترین محصولات سخت‌افزاری مصرفی شرکت نظیر کتابخوان کیندل، اسپیکرهای هوشمند Echo، گیرنده Fire TV و تبلت‌های Fire Tablet بوده است. البته Lab126 شکست تجاری بزرگ گوشی هوشمند Fire Phone را نیز در کارنامه خود دارد.

هنوز مشخص نیست این گروه چه نوع ربات خانگی را توسعه می‌دهد یا این دستگاه قادر به انجام چه وظایفی خواهد بود، اما آگهی استخدامی ماه ژوئن از تلاش برای «خلق ربات‌هایی نه‌تنها کاربردی، بلکه لذت‌بخش و دوست‌داشتنی» خبر داده است.

ممکن است آمازون در پی سازگار کردن ربات‌های Fauna با محیط خانه یا فضاهای کاری باشد. ربات انسان‌نمای Sprout با ابروهای زردرنگ متحرک و با هدف «صمیمی و کارآمد بودن» طراحی شده بود و تاکنون عمدتاً مورد استفاده توسعه‌دهندگان و پژوهشگران تجاری و دانشگاهی قرار گرفته است.

آگهی استخدامی دیگری از آمازون که در ماه اکتبر منتشر شد، به دنبال مهندسی برای پشتیبانی میدانی و تعمیرات در محل بود؛ هم‌زمان فرصت شغلی دیگری به طراح تجربه کاربری اختصاص داشت تا «حس و حال زندگی در کنار ربات‌های Fauna را تعریف کند».

در این آگهی آمده است: «هدف ما ساده است: ساخت ربات‌هایی که مردم واقعاً بخواهند در فضاهای روزمره انسانی کنار آن‌ها زندگی و تعامل کنند.»

برد گلسر، سخنگوی آمازون، در بیانیه‌ای پیرامون خرید Fauna اعلام کرد این شرکت به حل چالش‌هایی متعهد است که می‌توانند قفل شاخه رباتیک شخصی را باز کنند.

گلسر گفت: «ما به آینده‌ای که در آن ربات‌های شخصی نقشی مؤثر و معنادار در زندگی روزمره ایفا کنند بسیار امیدواریم و مصمم هستیم سهم پررنگی در به واقعیت پیوستن این آینده داشته باشیم.»

او هم‌چنین تأکید کرد که هنوز فاصله معناداری میان آنچه در محیط‌های کنترل‌شده آزمایشگاهی ممکن است با آنچه در اتاق نشیمن یا لابی ساختمان‌ها رخ می‌دهد وجود دارد؛ اما آمازون با همکاری جامعه پژوهشگران رباتیک برای عبور از این موانع تلاش می‌کند.

معرفی ربات خانگی Astro در جریان رویداد پاییزی معرفی محصولات سخت‌افزاری آمازون در سپتامبر ۲۰۲۱. (عکس: جیمی مک‌کارتی / گتی ایمیجز)

امیلی لوگو ولز از سال ۲۰۲۳ همراه با ربات Astro در خانه خود در کارولینای شمالی زندگی می‌کند. او که سال‌ها در حوزه فناوری اطلاعات فعالیت داشته و اکنون یک شرکت مشاوره هوش مصنوعی را مدیریت می‌کند، می‌گوید او و همسرش بدون نگرانی از برچسب قیمتیِ بیش از هزار دلاری این دستگاه، بی‌درنگ در صف انتظار خرید آن ثبت‌نام کردند.

این خریدار ۵۲ ساله می‌گوید: «هزینه بسیار زیادی برای این وسیله پرداختیم. احساس می‌کنم این ربات روی دستمان مانده است و فقط اجازه می‌دهیم در خانه بچرخد تا در نهایت باتری و عمرش تمام شود و آن را به سطل زباله بفرستیم.»

او اشاره می‌کند که هنگام خروج از خانه همچنان از Astro برای بررسی وضعیت حیوانات خانگی و لوازم منزل استفاده می‌کند، اما فراتر از آن، این دستگاه بیشتر به یک اسباب سرگرمی در مهمانی‌ها و مانعی تبدیل شده که زیر دست‌وپای اهالی خانه گیر می‌کند.

او در بیشتر روزها از ربات می‌خواهد که به پایه شارژ خود برگردد و همان‌جا بماند.

به گفته کن واشنگتن، نایب‌رئیس سابق بخش رباتیک مصرفی آمازون تا سال ۲۰۲۳، مدیران این پروژه پیش‌تر بحث‌هایی درباره ارتقای توانایی‌های Astro از طریق افزودن یک بازوی مکانیکی داشتند تا بتواند بدون شکستن اشیا، آن‌ها را بردارد و بررسی کند.

واشنگتن توضیح داد که شخصاً برای ساخت یک ربات دوپا پافشاری می‌کرده است، اما مدیران ارشد شرکت با این پیشنهاد موافقت نکردند.

واشنگتن گفت: «ما جلسات متعددی برای نمایش عملکرد ربات به جف بزوس داشتیم و من واکنش‌های او را زیر نظر داشتم. به گمانم او از محدودیت‌های عملکردی دستگاه ناامید شد، اما در عین حال از توانایی ربات در نقشه‌برداری و حرکت در فضاهای ناشناخته تحت هر شرایط نوری، شگفت‌زده شده بود.»

با وجود تمام ناکامی‌ها پیرامون Astro، آمازون پیشینه بسیار درخشانی در حوزه رباتیک دارد.

این شرکت در سال ۲۰۱۲ با پرداخت ۷۷۵ میلیون دلار، شرکت Kiva Systems را خریداری کرد و بدین ترتیب ربات‌های متحرک را وارد شبکه گسترده انبارهای خود ساخت. از آن زمان تاکنون، اتوماسیون انبارهای آمازون به استقرار بیش از یک میلیون ربات در تأسیسات مختلف گسترش یافته است؛ ربات‌هایی که کالاها را جمع‌آوری، دسته‌بندی و به کارگران منتقل می‌کنند.

با این حال، فضای خانه چالش‌ها و موانع کاملاً متفاوتی برای ربات‌ها به‌همراه دارد.

جف برنستین، رئیس انجمن پیشبرد اتوماسیون که ۴۵ سال تجربه در صنعت رباتیک دارد، در این باره می‌گوید: «محیط خانه فضایی کاملاً متفاوت است؛ حضور کودکان، حیوانات خانگی، افراد سالخورده و پله‌ها شرایط را پیچیده می‌کند. چیدمان خانه هیچ دو نفری کاملاً شبیه به هم نیست و همین موضوع، خانه را به محیطی بسیار چالش‌برانگیزتر برای فعالیت یک ربات، به‌ویژه رباتی که گام برمی‌دارد، تبدیل می‌کند.»

کالین انگل، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل سابق شرکت iRobot (سازنده جاروبرقی هوشمند Roomba)، معتقد است آمازون در تلاش دوم خود شانس بسیار بیشتری خواهد داشت، چراکه ابزارهای توسعه رباتیک طی چند سال اخیر دستخوش جهش‌های شگفت‌انگیزی شده‌اند.

آمازون در سال ۲۰۲۲ برای خرید شرکت iRobot اقدام کرده بود، اما دو سال بعد در پی فشارهای روزافزون نهادهای رگولاتوری و ضدانحصار ناچار شد از این معامله عقب‌نشینی کند.

انگل می‌گوید: «جعبه‌ابزاری که تیم سازنده Astro در گذشته در اختیار داشت، مانند چوبدستی‌های میخداری بود که به‌شدت ابتدایی و خام به‌شمار می‌رفتند؛ در حالی که توصیف بزرگیِ تحولاتی که طی دو سال گذشته در صنعت رباتیک رخ داده، در کلمات نمی‌گنجد.»

پیشرفت در مدل‌های هوش مصنوعی، حسگرها، سامانه‌های باتری و قطعات کلیدی مکانیکی مانند محرک‌ها موج جدیدی از توسعه ربات‌ها را برای کاربردهای صنعتی و مصرفی به راه انداخته است.

شرکت تسلا به رهبری ایلان ماسک از سال ۲۰۲۱ مشغول توسعه ربات‌های انسان‌نمای دوپای Optimus بوده است. استارتاپ‌هایی نظیر Figure، بوستون داینامیکس (Boston Dynamics)، شرکت چینی Unitree، Apptronik و 1X نیز همگی روی ساخت ربات‌های انسان‌نما متمرکز شده‌اند. از سوی دیگر، شرکت Agility Robotics سازنده ربات دوپای Digit که آمازون یکی از حامیان مالی آن محسوب می‌شود، سهام خود را در بورس عرضه کرده است.

بر اساس داده‌های مؤسسه PitchBook، شرکت‌های سرمایه‌گذاری خطرپذیر در نیمه نخست سال جاری میلادی بالغ بر ۳۳٫۴ میلیارد دلار به استارتاپ‌های رباتیک و هوش مصنوعی فیزیکی تزریق کرده‌اند، در حالی که این رقم در تمام طول سال ۲۰۲۵ برابر با ۲۸٫۷ میلیارد دلار بوده است.

اگرچه بیشتر ربات‌های انسان‌نما با هدف به‌کارگیری در صنایع تولیدی، لجستیک و مراقبت‌های بهداشتی ساخته می‌شوند، گروه روبه‌رشدی از شرکت‌ها در پی آوردن این ربات‌ها به محیط خانه هستند.

گزارش‌ها نشان می‌دهد اپل روی چندین پروژه رباتیک خانگی از جمله یک دستگاه رومیزی مشابه چراغ مطالعه مشهور پیکسار کار می‌کند. پلتفرم Hugging Face که انویدیا بر سر خرید حدوداً ۱۳ میلیارد دلاری آن به توافق رسیده است، در ماه اوت ربات ۳۹۹ دلاری Microduck را عرضه کرد. هم‌چنین کالین انگل در ماه مه استارتاپی به نام Familiar Machines & Magic برای ساخت ربات‌های همدم کرکی راه‌اندازی نمود. شرکت‌هایی نظیر Sunday، Tau و Nori نیز مدعی هستند ربات‌هایشان می‌توانند در کارهای روزمره خانه مانند تا کردن لباس‌ها و تمیز کردن میز کمک کنند، هرچند این دستگاه‌ها بیشتر در حد نمونه‌های آزمایشی یا بسیار محدود باقی مانده‌اند.

واشنگتن می‌گوید: «ربات Astro بسیار جلوتر از زمان خود بود؛ جهشی آن‌قدر بزرگ که احساس می‌کردیم این حق را داریم که فضای خانه را در اختیار بگیریم.»

یکی از کارکنان سابق آمازون که روی پروژه Astro کار کرده بود، یادآور شد که قابلیت‌های محدود این دستگاه در کنار قیمت بالای هزار دلار، فروش آن را برای بخش عمده‌ای از مصرف‌کنندگان بسیار دشوار می‌کرد.

این کارمند سابق افزود: «ربات کوچک و مظلوم ما در ابتدای عرضه حدود ۲ هزار دلار قیمت داشت که رقم بسیار بالایی به حساب می‌آید؛ مخاطب در برابر چنین هزینه‌ای، دستگاهی می‌خواهد که کارهای زیادی از عهده‌اش برآید.»

گلسر اظهار داشت که آمازون رویکردی بلندمدت به بازارهای نوظهور مانند رباتیک شخصی دارد و برای دستاوردهای ورود زودهنگام به این عرصه‌ها ارزش فراوانی قائل است.

او توضیح داد ربات Astro به گونه‌ای طراحی شده بود که به آمازون در ایجاد شایستگی‌ها و شکل‌دهی به بلندپروازی‌هایش کمک کند؛ آمازون بخش زیادی از آموخته‌ها، استعدادها و تجربیات به‌دست‌آمده از Astro را در دیگر پروژه‌های رباتیک خود به کار گرفته است.

در گروه‌های فیسبوکی مالکان Astro، کاربران از کاهش کیفیت پشتیبانی مشتریان گلایه دارند و نسبت به اینکه نسخه جدید دستیار هوش مصنوعی Alexa+ روی این ربات پشتیبانی نمی‌شود، ابراز نارضایتی کرده‌اند.

برخی کاربران این اتفاق را نشانه‌ای از توقف کامل پشتیبانی از Astro دانسته‌اند و عده‌ای دیگر در تلاش‌اند دستگاه‌های خود را با تخفیف‌های سنگین در ایبی (eBay) و بازارچه فیسبوک به فروش برسانند.

با این حال، گلسر اعلام کرد آمازون همچنان به پشتیبانی از مشتریان کنونی Astro ادامه می‌دهد.

جو مارتین، یکی از خریداران ربات Astro که در نزدیکی توسکالو در ایالت آریزونا زندگی می‌کند، می‌گوید احساس می‌کند در طول چهار سال گذشته به اندازه پولی که پرداخت کرده از این دستگاه بهره برده است؛ او اضافه کرد که اگر ربات دیگری بتواند کارهای بیشتری مثل کمک در نظافت خانه انجام دهد، با اشتیاق از آن استقبال خواهد کرد.

این شهروند ۶۵ ساله گفت: «ربات Astro هزار دلار قیمت داشت و بسیار محدود بود، اما اگر رباتی بتواند برایم نوشیدنی بیاورد یا مبلمان را گردگیری کند، واقعاً هیجان‌زده خواهم شد؛ و حس می‌کنم این آینده بسیار نزدیک است.»