روایت کارگران آمازون از کار در کنار رباتها؛ اتوماسیون چگونه ماهیت شغلها را دگرگون میکند؟

در گذشته، کارگران انبارهای آمازون بخش عمده روز کاری خود را با پیادهروی و هل دادن چرخ‌دستیها در راهروهای طولانی میگذراندند تا سفارشهای مشتریان را بهصورت دستی از قفسهها جمعآوری کنند.

امروز صدها ربات به نام Hercules این وظیفه را به دوش میکشند و برجهای ذخیرهسازی زردزنگ پر از موجودی کالا را مستقیماً به ایستگاههای کاری کارمندان منتقل می‌کنند.

محمد خان که ۱۲ سال پیش کار خود را بهعنوان کارگر ساده گردآوری کالا آغاز کرد و اکنون به یکی از مدیران ارشد انبار آمازون در شهر تریسی کالیفرنیا تبدیل شده است، می‌گوید: «من بهطور میانگین روزی حدود ۱۶ کیلومتر (۱۰ مایل) پیادهروی میکردم.»

او در جریان بازدید از این مرکز تأکید می‌کند که رباتهای آمازون تمام آن زمان پیادهروی را بهطور کامل حذف کردهاند.

این مرکز نقطه آغازین موج تازهای از اتوماسیون است که بهتدریج سراسر این صنعت را فرا می‌گیرد. از ۳۰ سال پیش که آمازون انقلاب تجارت الکترونیک را به راه انداخت، بخش انبارداری و لجستیک یکی از بزرگ‌ترین پیشرانهای اشتغالزایی و رشد شغلی بوده است.

اگر رباتها بخش زیادی از وظایف انبارداری را خودکار کنند، این موتور قدرتمند اشتغالزایی ممکن است متوقف شود و هزاران موقعیت شغلی و فرصت‌های بیشمار برای کارگران آینده را از میان ببرد.

آمازون اعلام کرده است که نیروهای کاری در حال بازآموزی هستند تا کارهای باارزشتری مانند مدیریت و نگهداری رباتها را انجام دهند. اما آیا این مشاغل جدید برای جبران فرصت‌های ازدسترفته کافی خواهند بود؟ یا در نهایت شاهد پدید آمدن شغلهای بیشتر و باکیفیتتر خواهیم بود؟

برای یافتن پاسخ این پرسش‌ها باید به تماشای سازوکار درونی این مجتمع عظیم در شهر تریسی نشست؛ منطقهای در سنترال ولی کالیفرنیا که بافت مسکونی حومه در آن به زمینهای پهناور کشاورزی پیوند میخورد.

«تا حدی خودکار» اما وابسته به هدایت انسان

در این محوطه وسیع با مساحت ۱٫۴ میلیون فوت مربع (معادل ۲۳ زمین فوتبال)، رباتهایی با نامهای Hercules، Robin، Cardinal، Pegasus و Proteus وظیفه جابهجایی کالاها و مرتبسازی بستهها را بر عهده دارند. با این حال، آنها انبار را بهتنهایی اداره نمیکنند؛ نیروهای انسانی همچنان کالاها را برای سفارشها برمیدارند، بستهبندی میکنند، بار کامیونها میزنند و هنگام بروز نقص فنی در سیستم‌های خودکار وارد عمل می‌شوند.

شغلها از میان نرفتهاند، بلکه دستخوش تغییر شدهاند. ماشینها بیشازپیش کارهایی را بر عهده گرفتهاند که پیشتر مستلزم کیلومترها پیادهروی و بلند کردن جعبههای سنگین بود، درحالی‌که کارگران اکنون به پایش عملکرد و عیبیابی آنها میپردازند. بهگفته سخنگوی آمازون، این مرکز اکنون بیش از ۳ هزار نیرو در استخدام دارد، درحالیکه در زمان افتتاح در سال ۲۰۲۳ حدود هزار نفر در آن مشغول به کار بودند.

محمد خان درباره همکاران رباتیک خود می‌گوید: «آنها تا حدی خودکار هستند؛ اما همچنان به کمک، نگهداری و نظارت انسانی فراوانی نیاز دارند.»

سخنگوی آمازون توضیح می‌دهد که افزایش تقاضای مشتریان عامل اصلی رشد نیروی کار در این مجتمع بوده و رباتها بهجای جایگزینی مستقیم انسانها، به کارگران کمک می‌کنند تا بستههای بیشتری را با ایمنی و بهرهوری بالاتر پردازش کنند.

مراکز توزیع نسل جدید و خودکارتر آمازون حدود ۲۵ درصد بهرهورتر هستند و زمان پردازش سفارشها را تا ۲۵ درصد کاهش می‌دهند. علاوه بر این، چنین مراکزی حدود ۳۰ درصد مشاغل تخصصی بیشتری در حوزههایی مانند تضمین پایداری، نگهداری و مهندسی ایجاد می‌کنند.

نقش «کوارتربک»؛ هدایت عملیات و پایش رباتها

یکی از کارگرانی که اکنون در چنین جایگاه تخصصی فعالیت میکند، بریانا بریگر است.

او حدود دو سال پیش، پس از سال‌ها خانهداری و رسیدگی به امور خانواده، بهعنوان نیروی ساده وارد آمازون شد و پیش از آن هیچ سابقهای در محیطهای کاری مرسوم نداشت.

امروز او بهعنوان دستیار فرایند، بر سامانههای رباتیک انبار نظارت دارد. هنگامی که یک کانال انتقال مسدود می‌شود یا رباتی از کار باز میماند، او اقدامات لازم را برای رفع مشکل و استمرار گردش بستهها هماهنگ می‌کند.

او در این باره می‌گوید: «رباتها کارهای زیادی انجام میدهند، اما این ما هستیم که باید از آنها نگهداری و پشتیبانی کنیم.»

بریگر کار خود را از چیدمان و گردآوری کالا آغاز کرد و سپس به نقشی تخصصی برای پشتیبانی از عملیات رباتیک ارتقا یافت. او دو هفته آموزش فشرده و دورههای کارآموزی عملی را پشت سر گذاشت تا نحوه کار ایمن در مجاورت تجهیزات را بیاموزد؛ او تأکید می‌کند که شغل کنونیاش بسیار کمتر از گذشته فشار جسمانی به‌همراه دارد.

جایگاه شغلی او بهصورت غیررسمی با نام موقعیت «کوارتربک» (طراح و هدایتکننده بازی) شناخته می‌شود. او ناوگان رباتها را زیر نظر دارد و در صورت نیاز به مداخله انسانی، نیروها را به نقاط مورد نظر اعزام می‌کند.

بریگر می‌گوید: «در واقع تصمیم نهایی و هدایت بازی در دستان ما است.»

آشنایی با بازوی رباتیک Robin

در انبار تریسی، انسان‌ها و رباتها در کنار یکدیگر سفارشها را از محل انبارش به سکوی بارگیری منتقل می‌کنند. کارگران اقلام گوناگون را درون قفسههای پارچهای مخصوص میچینند و رباتهای Hercules این قفسهها را به ایستگاههای گردآوری منتقل میکنند؛ در آنجا نیروهای انسانی اقلام را برداشته، بستهبندی و برچسبگذاری می‌کنند.

سپس بازوی رباتیک بزرگ Robin، بستههای آماده را از روی نوار نقاله برداشته و روی رباتهای متحرک کوچک Pegasus قرار می‌دهد. رباتهای Pegasus بستهها را به محل تجمیع سفارشهای هممسیر منتقل میکنند؛ پس از آن، ربات Cardinal سفارشهای مرتبشده را درون چرخ‌دستیها میچیند و در نهایت ربات Proteus این چرخ‌دستیها را بهسمت کامیونهای خروجی هدایت می‌کند.

محمد خان می‌گوید تا همین چند سال پیش، کارگران وظیفه ربات Robin را بهصورت کاملاً دستی انجام میدادند. آنها تکتک بستهها را بررسی میکردند، سلامتشان را میسنجیدند، بارکد آنها را اسکن کرده و وارد سیستم تفکیک میکردند. او تخمین میزند که یک بازوی رباتیک Robin می‌تواند معادل کار دو تا هفت کارگر در فرایند دستی بازدهی داشته باشد.

آمازون اعلام کرده است که با ورود سیستم‌هایی مانند Robin، کارکنان به وظایف دیگری در مجموعه منتقل میشوند؛ از جمله هدایت رباتها، رفع گرفتگی مسیرها، پایش محوطه عملیات رباتیک، کنترل کیفیت و مهندسی تعمیرات.

رباتها حتی چرخ‌دستیها را جابهجا می‌کنند

ربات Proteus نمونه بارزی از چگونگی شکلگیری مشاغل نوین در انبارداری مدرن است؛ رباتی که آمازون سال گذشته پای آن را به این مرکز باز کرد.

برخلاف ربات Hercules که در فضاهای محصور فعالیت میکند، Proteus می‌تواند آزادانه در فضاهای مشترک با انسان‌ها حرکت کند. بهگفته آمازون، حدود ۲۰۰ دستگاه از این ربات در مرکز تریسی مشغول به کار هستند.

پیش از ورود Proteus، کارگران ناچار بودند چرخ‌دستیهای سنگین پر از بسته را با دست بهسمت سکوی بارگیری هل دهند. اما اکنون این رباتها چرخ‌دستیهای پر را تحویل گرفته، به محدوده بارگیری منتقل می‌کنند و چرخ‌دستیهای خالی را برای بارگیری مجدد بازمیگردانند.

بهگفته مسئولان آمازون، برخی از کارکنانی که پیشتر این چرخ‌دستیها را جابهجا میکردند، اکنون در نقش «ناظران میدانی» فعالیت دارند. آنها بهجای صرف شیفتهای طولانی برای جابهجایی بار، در صورت بروز خطا در سیستم Proteus به آن رسیدگی میکنند؛ اگر مشکل جزئی باشد، ربات را دوباره راهاندازی می‌کنند و در غیر این صورت، تیم فنی تعمیرات وارد عمل می‌شود.

شماری از کارگرانی که در این مشاغل آموزش دیدهاند، حتی توانستهاند وارد دوره کارآموزی مکاترونیک آمازون شوند؛ مسیری که می‌تواند به کارهای فنی و مهارتهای تخصصیتر در مهندسی تعمیرات ختم شود.

بخش «جکپات»؛ جایی که هوش مصنوعی به بنبست می‌رسد

با وجود تمام رباتهایی که در انبار تریسی رفتوآمد میکنند، حضور انسان‌ها در لحظات بروز خطا در سیستم‌های خودکار نقشی حیاتی و غیرقابلجایگزین دارد.

آمازون یکی از این ایستگاههای ویژه را «جکپات» (Jackpot) مینامد. وقتی یک بسته در مسیر حرکت خود در انبار اطلاعات مسیریابیاش را از دست میدهد، سیستم خودکار آن را به این بخش میفرستد که سازوکاری شبیه به بخش اشیای گمشده برای بستهها دارد.

در این بخش، یک کارگر انسانی باید وضعیت بسته سرگردان را بررسی کرده، مقصد درست آن را تشخیص دهد و آن را دوباره به چرخه توزیع بازگرداند؛ نمایندگان آمازون نیز تأکید می‌کنند که چنین فرایندی کاملاً نیازمند مداخله مستقیم انسان است.

موقعیتهای دیگری نیز وجود دارند که قضاوت و حس انسانی در آنها ضرورت دارد؛ ممکن است کالاها از قفسهها به زمین بیفتند، اجناس آسیب ببینند یا برچسبهای اشتباه داشته باشند. علاوه بر این، بستهبندی کالاهای گوناگون درون جعبهها و بارگیری آنها درون خودروهای توزیع نیز همچنان بهشدت به مهارت دستان انسان وابسته است.

همین مسائل روشن می‌کند که چرا حتی یک انبار بهشدت خودکار آمازون همچنان هزاران کارگر را به کار می‌گیرد. این شرکت اعلام کرده است که برای ایستگاههای جدید بستهبندی و همچنین مشاغلی که تداوم، ایمنی و بهرهوری کل مجتمع را تضمین میکنند، همواره به نیروی انسانی نیاز دارد.

بازی تتریس در دنیای واقعی؛ از بارگیری دستی تا چشمانداز آینده

زمانی که بستهها به سکوی بارگیری مرکز تریسی میرسند، دیگر اثری از رباتها نیست؛ دست‌کم تا این لحظه.

بارگیری هر کانتینر همچنان توسط نیروی انسانی انجام می‌شود. آمازون از تجهیزاتی استفاده می‌کند که به داخل کانتینر کشیده شده و متناسب با قد کارگر تنظیم می‌شوند تا نیاز به خم شدن مداوم و پیادهروی رفتوبرگشت کاهش یابد؛ اما در نهایت این کارگران هستند که بستهها را در کنار هم میچینند تا حداکثر فضای موجود به کار گرفته شود.

یکی از نمایندگان آمازون این مرحله را توصیف می‌کند: «این کار درست مثل یک بازی بزرگ تتریس است.»

با این حال، آمازون از هم‌اکنون در حال بررسی راهکارهایی برای خودکارسازی این بخش است. پروژه جدیدی با نام Tetromino در جریان است که قصد دارد با بهرهگیری از هوش مصنوعی و رباتیک، عملیات تفکیک و بارگیری خودروها را در پایانههای توزیع (جایی که سال‌ها در برابر اتوماسیون مقاومت کرده و دستی مانده بود) خودکار کند.

اما تحقق کامل این چشمانداز هنوز در مراحل توسعه قرار دارد. ماشینهای آمازون امروزه می‌توانند قفسهها را حمل کنند، بستهها را مرتب سازند، جعبهها را روی هم بچینند و چرخ‌دستیها را در میان افراد به حرکت درآورند؛ اما این انسان‌ها هستند که همچنان سفارشها را بستهبندی میکنند، کانتینرها را بار میزنند، کیفیت اقلام را میسنجند، شرایط پیشبینینشده را مدیریت می‌کنند و هنگام بروز نقص فنی، چرخ دندههای ماشینها را روشن نگه میدارند.

برای آمازون، دستاورد مستقیم اتوماسیون لزوماً داشتن انباری با تعداد کارگران کمتر نیست، بلکه دستیابی به بازدهی بسیار بالاتر با همان تعداد نیروی کار است. مدیران شرکت تأکید می‌کنند که انبار تریسی تقریباً به اندازه یکی دیگر از انبارهای مجاور آمازون که رباتهای کمتری دارد نیرو استخدام کرده، اما حجم بستههایی که پردازش می‌کند بهمراتب بیشتر است.

محمد خان این فناوری‌های پیشرفته را با ابزاری بسیار سادهتر در گذشته مقایسه می‌کند: ماشینحساب.

او معتقد است که رباتها کارهایی را که پیشتر وقت زیادی از کارکنان میگرفت تسهیل میکنند، بدون آنکه الزاماً اصل کار را از بین ببرند: «مسئله این نیست که حجم کار تغییر کرده باشد؛ بلکه شیوه انجام کار و رویکرد ما به آن دگرگون شده است.»

خان در پاسخ به این پرسش که آیا رباتها ممکن است در آینده جایگاههای شغلی بیشتری حتی نقش خود او را تصاحب کنند، از هرگونه پیشگویی پرهیز می‌کند.

او می‌گوید: «چه کسی میداند؟ این موضوع در حال حاضر در حوزه اختیارات و تمرکز ما نیست. اما آنچه می‌توانم بگویم این است که نقشها پیوسته در حال تکامل هستند و این دقیقاً جذاب‌ترین بخش ماجرا است.»