ورق علیه غول‌های هوش مصنوعی برگشت؛ چرا اکثریت آمریکایی‌ها ساز مخالف با ساخت دیتاسنترها کوک کرده‌اند؟

• نگرانی‌های شدید درباره محیط‌زیست، جهش هزینه برق، افت کیفیت زندگی و مالیات‌ها
• تردید جدی مردم آمریکا بر سر این‌که آیا دیتاسنترها واقعاً برای اشتغال‌زایی مفیدند یا خیر
• افزایش بی‌سابقه موج نارضایتی در میان همه اقشار، صرف‌نظر از گرایش‌های حزبی و سیاسی

در شرایطی که به انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا نزدیک می‌شویم و دیتاسنترهای غول‌پیکر هوش مصنوعی به پای ثابت بحث‌ها و جدل‌های داغ سیاسی تبدیل شده‌اند، گزارش تازه‌ای از مرکز تحقیقاتی پیو (Pew Research Center) نشان می‌دهد که با پیش رفتن سال ۲۰۲۶، دیدگاه مردم آمریکا نسبت به این تأسیسات به‌شدت منفی‌تر و نگران‌کننده‌تر شده است.

در این نظرسنجی که نظرات بیش از ۱۰,۵۰۰ شهروند بزرگسال آمریکایی در آن گردآوری شده، مشخص شده که تنها ۴ درصد از افراد معتقدند دیتاسنترها تأثیر مثبتی بر محیط‌زیست، هزینه‌های قبض برق خانگی و کیفیت زندگی ساکنان محلی دارند؛ رقمی تکان‌دهنده که نشان‌دهنده عمق بی‌اعتمادی است.

در نقطه مقابل، بیش از نیمی از شرکت‌کنندگان (۵۴ درصد) اعلام کرده‌اند که این مراکز «عمدتاً برای محیط‌زیست مضر» هستند. جالب این‌جاست که این عدد در ژانویه ۲۰۲۶ (تنها حدود شش ماه قبل) روی ۳۹ درصد قرار داشت و این جهش ناگهانی در بازه‌ای به این کوتاهی، از سرعت شگفت‌انگیز چرخش افکار عمومی حکایت دارد.

رویگردانی فزاینده شهروندان آمریکایی از مراکز داده هوش مصنوعی

شواهد و آمار‌ها نشان می‌دهند که شهروندان آمریکایی نسبت به گذشته، این مراکز را بیش از پیش مقصر افزایش سرسام‌آور هزینه‌های برق خانگی (۵۰ درصد)، افت ملموس کیفیت زندگی (۴۹ درصد) و حتی وضعیت درآمدهای مالیاتی محلی (۲۱ درصد) می‌دانند.

از طرفی، با وجود این‌که غول‌های زیرساخت و پردازش ابری موسوم به هایپراسکالرها (Hyperscalers) مدام قول می‌دهند که در کنار هزاران شغل موقت ساختمانی، صدها و گاهی هزاران شغل عملیاتی دائمی برای مناطق محلی ایجاد خواهند کرد، اهالی این مناطق دیگر مثل قبل این وعده‌ووعیدها را باور نمی‌کنند. نکته قابل‌توجه این است که درصد افرادی که دیتاسنترها را برای اشتغال بومی زیان‌بار می‌دانند، ۹ واحد درصد بالا رفته و از ۱۵ درصد در اوایل سال ۲۰۲۶ به ۲۴ درصد در نیمه سال رسیده است.

در حال حاضر دیدگاه‌ها بر سر مسئله کارآفرینی کاملاً به بن‌بست خورده و دوشقه شده است؛ به‌طوری‌که ۲۴ درصد این پروژه‌ها را برای فرصت‌های شغلی مضر می‌دانند و در مقابل ۲۲ درصد آن‌ها را مفید قلمداد می‌کنند.

در این میان، هنوز بخش درخور توجهی از مردم آمریکا (بسته به موضوع مورد بحث، بین ۱۸ تا ۳۲ درصد) همچنان درباره پیامدهای مثبت یا منفی احداث دیتاسنترها مطمئن نیستند و بلاتکلیف مانده‌اند.

چرخش محسوس در دیدگاه عمومی

امروز از هر پنج شهروند آمریکایی، سه نفر می‌گویند که اگر قرار باشد یک دیتاسنتر جدید در منطقه سکونت آن‌ها راه‌اندازی شود، اصلاً یا تا حدودی با این موضوع راحت نخواهند بود و احساس ناراحتی می‌کنند. جالب‌تر این‌که ساکنان مناطق روستایی بیش از گذشته به این پروژه‌ها بدبین شده‌اند؛ موضوعی که احتمالاً به صدور مجوز برای پروژه‌های بیش‌تر در مناطق حومه‌ای و دور از شهرها (جایی که زمین بسیار ارزان‌تر تمام می‌شود) برمی‌گردد.

این پژوهش همچنین به لایه‌های سیاسی ماجرا سرک کشیده و تأیید می‌کند که موج بی‌قراری و نگرانی از دیتاسنترها در تمام اقشار جامعه، فارغ از رده سنی، جنسیت، سطح تحصیلات یا حزب سیاسی، به شکلی فراگیر قد علم کرده است. هرچند طرفداران حزب دموکرات به‌طور کلی نگاه منفی‌تری دارند، اما آمار‌ها نشان می‌دهد که در طول سال ۲۰۲۶، میزان نارضایتی در میان هواداران هر دو حزب اصلی به‌وضوح افزایش یافته است.

شاید بتوان گفت مهم‌ترین یافته این گزارش نه صرفاً دسته‌بندی نظرات و نگرانی‌ها پیرامون محیط‌زیست، جامعه یا اقتصاد، بلکه سرعت خیره‌کننده رشد موج نارضایتی‌ها تنها در عرض چند ماه کوتاه است؛ سرعتی که زنگ خطر را برای شرکت‌های فناوری به صدا درآورده است.

طبیعتاً تمام این اتفاقات در مقطعی بسیار حساس و سرنوشت‌ساز از نظر معادلات سیاسی ایالات متحده رخ می‌دهد.

در شرایطی که دونالد ترامپ همچنان در تلاش است تا با حمایت تمام‌قد از توسعه هوش مصنوعی و ساخت دیتاسنترها، برتری ایالات متحده را در عرصه جهانی حفظ کند، ایالت‌ها و مناطق بیشتری در حال تصویب تعلیق‌های موقت هستند تا قوانین و تبعات محلی را بازنگری کنند؛ رویدادی کم‌سابقه که حتی دامن ایالت تگزاس را هم گرفته است، یعنی همان پایگاه اصلی پروژه رؤیایی و عظیم استارگیت (Stargate) شرکت OpenAI.