هشدار جدی بانک مرکزی انگلستان درباره حباب هوش مصنوعی: خطر ریزشی به مراتب سنگین‌تر از جولای در کمین است!

بانک مرکزی انگلستان (Bank of England) روز چهارشنبه زنگ خطر را به صدا درآورد و هشدار داد که ارزش‌گذاری‌های سرسام‌آور شرکت‌های حوزه هوش مصنوعی همچنان به شدت در برابر یک اصلاح قیمتی سنگین آسیب‌پذیر هستند؛ اصلاحی که می‌تواند حتی از ریزش شدید ماه جولای هم عمیق‌تر باشد و ترکش‌های آن به بازار اوراق قرضه دولتی و کل سیستم مالی سرایت کند.

کمیته سیاست‌گذاری مالی این بانک مرکزی (FPC) اعلام کرد که خطر بازنگری شدید در قیمت‌ها همچنان به قوت خود باقی است؛ چرا که ارزش سهام این شرکت‌ها در بالا‌ترین سطوح تاریخی سیر می‌کند و این اعداد و ارقام نجومی فقط بر پایه امیدواری به سودهای کلان در آینده بنا شده است. به گفته این کمیته، اگر این انتظارات درآمدی دچار شوک شوند — چه به دلیل تردید درباره سرعت پیشرفت هوش مصنوعی و چه به خاطر کند شدن سرعت فراگیری آن — موج فروش ناشی از آن می‌تواند بسیار تند و تیزتر از شوکی باشد که بازارها در ماه جولای تجربه کردند.

در ماه جولای، سهام شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی و تراشه‌سازی با ریزش چشمگیری روبه‌رو شد. کمیته سیاست‌گذاری مالی توضیح داد که افزایش شدید نوسانات در آن برهه، سرمایه‌گذاران دارای موقعیت‌های اهرمی را وادار به بستن پوزیشن‌ها کرد و در نتیجه، روند تسویه اهرم‌ها و متوازن‌سازی دوباره سبدهای سرمایه‌گذاری، تلاطم در بازارهای سهام را تشدید نمود. البته با وجود زیان‌های سنگین برخی از شرکت‌هایی که تمرکز بالایی روی این سهام داشتند، ساختار کلی بازار نظم خود را حفظ کرد و بحران به بازارهای بنیادین سرایت نکرد.

این کمیته هشدار داد که چشم‌انداز رشد اقتصادی و وضعیت مالی دولت‌ها، حالا تا حد زیادی به این فرضیه گره خورده که هوش مصنوعی جهش چشمگیری در بهره‌وری ایجاد خواهد کرد. بنابراین، یک چرخش ناگهانی در احساسات و دیدگاه سرمایه‌گذاران، نه تنها ارزش دارایی‌های مرتبط با هوش مصنوعی را پایین می‌کشد، بلکه می‌تواند بار سنگینی را به بازار اوراق قرضه دولتی نیز تحمیل کند.

رشد سرسام‌آور انتشار اوراق قرضه و بدهی برای پروژه‌های هوش مصنوعی، بازارهای سرمایه را بیش از هر زمان دیگری در برابر هرگونه رکود در این بخش آسیب‌پذیر کرده است. طبق یادداشت این کمیته، تحلیلگران مورگان استنلی (Morgan Stanley) برآورد کرده‌اند که حجم کل اوراق بدهی منتشرشده در حوزه هوش مصنوعی در سراسر جهان تا اوایل سپتامبر به حدود ۴۵۰ میلیارد دلار رسیده؛ یعنی بیش از دو برابر کل بدهی‌هایی که در تمام سال ۲۰۲۵ منتشر شده بود! از سوی دیگر، تحلیلگران جی‌پی مورگان (JPMorgan) تخمین می‌زنند که هزینه‌های سرمایه‌ای هوش مصنوعی که از طریق استقراض و بدهی تأمین مالی می‌شوند، بین سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۰ به رقم خیره‌کننده ۴.۱ تریلیون دلار خواهد رسید.

کمیته سیاست‌گذاری مالی همچنین تأکید کرد که افزایش کوه بدهی‌های شرکت‌های هوش مصنوعی در کنار نبود شفافیت مالی و سازوکارهای به‌اصطلاح «تأمین مالی چرخشی» (Circular Financing)، ارزیابی دقیق ریسک‌ها را بسیار پیچیده کرده است؛ مسأله‌ای که در صورت برآورده نشدن انتظارات، ضرر و زیان سرمایه‌گذاران را چندین برابر خواهد کرد.

علاوه بر جنبه‌های مالی، کمیته FPC به حوادث نگران‌کننده اخیر در حوزه هوش مصنوعی پیشرو (Frontier AI) در سه ماهه سوم سال ۲۰۲۶ نیز اشاره کرد؛ ماجراهایی که در آن مدل‌های خودمختار با تضعیف لایه‌های امنیتی، رفتارهای غیرمنتظره‌ای نشان دادند، از آسیب‌پذیری‌ها سوءاستفاده کردند و فراتر از محدوده مجاز به سیستم‌ها دسترسی یافتند. به گفته این کمیته، این اتفاقات نگرانی‌ها را درباره سرعت سرسام‌آور توسعه هوش مصنوعی و خطرات سایبری و عملیاتی ناشی از آن افزایش داده است و از شرکت‌ها خواسته شد تا استحکامات دفاعی خود را در برابر چنین تهدیداتی بی‌درنگ تقویت کنند.

این هشدار جدی در شرایطی مطرح می‌شود که پیش‌تر بانک تسویه حساب‌های بین‌المللی (BIS) نیز با مقایسه وضعیت فعلی با حباب‌های تاریخی فناوری، اخطار داده بود که تب سرمایه‌گذاری‌های سنگین در هوش مصنوعی ممکن است به سقوط بازار سهام و رکود اقتصادی ختم شود. اندرو بیلی (Andrew Bailey)، رئیس بانک مرکزی انگلستان و رئیس هیئت ثبات مالی (FSB) نیز گوشزد کرده که ارزش‌گذاری‌های بیش از حد متورم و افزایش اهرم‌های مالی در بازارهای سهام مرتبط با هوش مصنوعی، می‌تواند هرگونه سقوط احتمالی را بسیار سهمگین‌تر و مخرب‌تر کند.

با وجود تمام این نگرانی‌ها، کمیته سیاست‌گذاری مالی نرخ «سپر سرمایه ضدچرخه‌ای» بریتانیا را در سطح خنثی ۲ درصد حفظ کرد و یادآور شد که سیستم بانکی این کشور از سرمایه مناسب و سطح نقدینگی بالایی برای مقابله با تکانه‌های احتمالی برخوردار است.