بلک‌استون: نگرانی‌ها از بحران بدهی‌های سنگین در صنعت هوش مصنوعی بزرگ‌نمایی است

غول سرمایه‌گذاری خصوصی بلک‌استون (Blackstone) خود را در کانون رونق هوش مصنوعی قرار داده است؛ موضوعی که جس کایرا (Jas Khaira)، از مدیران باسابقه این شرکت، به‌تازگی در جریان یکی از رویدادهای بزرگ فناوری به تشریح آن پرداخت.

این غول مالی با استراتژی‌های گوناگونی اقدام به تزریق سرمایه می‌کند؛ از اعطای وام‌های کلان به مراکز داده گرفته تا سرمایه‌گذاری مستقیم در مدل‌های پیشرو هوش مصنوعی و کاربردهای کاربرمحور آن.

بلک‌استون اوایل سال جاری میلادی واحدی تحت عنوان «بلک‌استون ان‌وان» (BXN1) را در سان‌فرانسیسکو راه‌اندازی کرد تا به‌عنوان مرکز فرماندهی پروژه‌های هوش مصنوعی این شرکت عمل کند. سکان هدایت این گروه در دستان کایرا است که از نیویورک به این شهر نقل‌مکان کرده تا دقیقاً در کانون تحولات هوش مصنوعی حضور داشته باشد.

برخلاف چرخه‌های پیشین فناوری مانند دوران ظهور موبایل یا نرم‌افزارهای ابری (SaaS) که به شرکت‌ها اجازه می‌داد با سرمایه‌ای متعادل به مقیاس‌های چشمگیر دست یابند، گذار به سوی هوش مصنوعی نیازمند حجم سرسام‌آوری از سرمایه‌گذاری است. نیاز شدید به نقدینگی دقیقاً همان دلیلی است که بلک‌استون با در اختیار داشتن ۱٫۳ تریلیون دلار دارایی تحت مدیریت، می‌تواند نقشی کلیدی در این دگرگونی فناورانه ایفا کند.

کایرا تأکید کرد وجه تمایز بلک‌استون با شرکت‌های سنتی سرمایه‌گذاری خطرپذیر، تمرکز آن بر تأمین مالی توان پردازشی و توانایی ارائه ساختارهای منعطف سرمایه—از تسهیلات بدهی گرفته تا تملک سهام—است؛ رویکردی که به سرمایه‌گذاری‌های جسورانه این شرکت انجامیده است.

کایرا در این رابطه گفت: «ما در حال حاضر بزرگ‌ترین مالک ظرفیت پردازشی در خارج از حلقه غول‌های ابری (هایپراسکیلرها) هستیم؛ چه از طریق سرمایه‌گذاری در نئوکلاودها و چه تزریق منابع به مراکز داده. این دسترسی به ما اجازه می‌دهد از این توان پردازشی به‌شکلی استراتژیک برای حمایت از شرکت‌ها بهره بگیریم.»

برای نمونه، بازوی BXN1 در چندین معامله کلان حوزه زیرساخت نقش محوری ایفا کرده است؛ از جمله تعهد سرمایه‌گذاری ۵ میلیارد دلاری بلک‌استون در کراکس ای‌آی (Crux AI). کراکس یک نئوکلاود نوین است که با همکاری گوگل برای تجاری‌سازی تراشه‌های سفارشی TPU راه‌اندازی شد. بلک‌استون همچنین از استارتاپ چهارساله اچد (Etched) که در حوزه طراحی تراشه فعالیت می‌کند و رشد شتابانش توجه بازار را برانگیخته، حمایت مالی کرده است. نئوکلاودها در واقع ارائه‌دهندگان خدمات ابری هستند که زیرساخت پردازنده‌های گرافیکی (GPU) مخصوص هوش مصنوعی را به شرکت‌ها اجاره می‌دهند.

بلک‌استون ساختار مالی نوآورانه‌ای را پایه‌گذاری کرد که از طریق آن مبالغ هنگفتی را به نئوکلاودهای نوپا وام می‌دهد؛ ساختاری که بر تحلیل قراردادهای الزام‌آور مشتریان و دریافت پردازنده‌های گرافیکی به‌عنوان وثیقه استوار است.

نخستین قرارداد از این دست در سال ۲۰۲۳ با شرکت کورویو (CoreWeave) امضا شد؛ درست زمانی که پس از معرفی ChatGPT تقاضا برای خدمات این نئوکلاود به‌شدت اوج گرفت. به گفته کایرا، در آن برهه کورویو با وجود آنکه تنها «۳۰ میلیون دلار درآمد و سودآوری بسیار ناچیزی» داشت، برای دریافت یک وام ۲٫۳ میلیارد دلاری به سراغ بلک‌استون آمد.

کورویو این وام سنگین را با وثیقه‌گذاری ناوگان عظیم پردازنده‌های گرافیکی انویدیا (Nvidia) که خود نیز از سرمایه‌گذاران این شرکت بود، دریافت می‌کرد. از سوی دیگر، انعقاد قراردادهای متعدد کورویو با غول‌های فناوری معتبری همچون مایکروسافت، خیال بلک‌استون را از بابت ریسک بازپرداخت آسوده ساخت.

این معامله به‌سرعت به الگوی تأمین مالی نوینی بدل شد که بلک‌استون و سایر نهادهای اعتباری از آن برای اعطای وام‌های میلیاردی به کورویو و سایر رقبای این نئوکلاود استفاده کردند.

کایرا توضیح داد: «یکی از معیارهای اصلی ما، هویت و ماهیت مشتریان نهایی است. اگر مشتری از اعتبارسنجی عالی و ریسک ناچیز برخوردار باشد—مثلاً مایکروسافت یا متا—ریسک تسهیلات متناسب با اعتبار همان مشتری قیمت‌گذاری می‌شود.»

بلک‌استون با اتکا به تجربه موفق همکاری با کورویو، قراردادهای دیگری را در زمینه تأمین مالی نئوکلاودها منعقد کرد؛ از جمله هدایت مشترک یک تسهیلات اعتباری ۱۰ میلیارد دلاری در کنار شرکت کوتو (Coatue) برای تأمین‌کننده استرالیایی زیرساخت‌های پردازشی فِرموس (Firmus) در اوایل سال جاری میلادی.

با این حال، کایرا اذعان کرد که طی هفته‌های اخیر، حجم سنگین بدهی‌های انباشته‌شده توسط این مجموعه‌ها و سایر اپراتورهای نئوکلاود، زنگ‌های هشدار را به صدا درآورده است. بدهی‌های کورویو به‌تنهایی به رقمی نزدیک به ۵۰ میلیارد دلار رسیده است؛ موضوعی که برد گرستنر (Brad Gerstner)، بنیان‌گذار صندوق آلتی‌میتر کپیتال (Altimeter Capital) را بر آن داشت تا در مصاحبه‌ای هشدار دهد: «وثیقه‌هایی که کورویو ارائه می‌دهد و عملاً فقط شامل پردازنده‌های گرافیکی است، دیگر جوابگو نیست. آن‌ها در گذشته از این اهرم برای دسترسی به وام‌های ارزان استفاده می‌کردند.»

کایرا خاطرنشان کرد از منظر بازار اعتباری، این اضطراب‌ها ناشی از هم‌پوشانی چندین عامل اقتصادی است. نرخ بهره در ماه سپتامبر افزایش یافت و نشانه‌های ناشی از تورم فراتر از انتظار نشان می‌دهد که هزینه استقراض ممکن است همچنان صعودی بماند. از طرفی، هجوم بی‌سابقه اوراق قرضه و تقاضاهای سنگین وام برای توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی نیز فشارها را دوچندان کرده است.

کایرا با تأکید بر اینکه «شاهد افزایش اسپرد اعتباری هستیم»، توضیح داد که وام‌دهندگان علاوه بر نرخ بهره پایه که پیش‌تر بالا رفته، کارمزدها و ریسک‌پریمیوم بیشتری را برای تأمین مالی توسعه زیرساخت‌های هوش مصنوعی مطالبه می‌کنند. او افزود: «هزینه تأمین سرمایه و قیمت‌گذاری بدهی حتی برای نام‌هایی چون متا یا مایکروسافت نیز بالا رفته است»؛ این یعنی حتی ابرشرکت‌های فناوری با ترازنامه‌های مالی نجومی و درآمدهای سرشار نیز اکنون باید هزینه بیشتری برای دریافت وام بپردازند.

نگرانی‌ها پیرامون رشد هزینه‌های بدهی، بازار سهام را نیز تحت تأثیر قرار داده است. ارزش سهام کورویو در روزهای اخیر بیش از ۲۰ درصد افت کرد و شرکت فرموس نیز برنامه عرضه اولیه سهام (IPO) خود در بورس اوراق بهادار استرالیا را که با هدف ارزش‌گذاری نزدیک به ۳۰ میلیارد دلار برنامه‌ریزی شده بود، لغو کرد.

کایرا درباره انصراف فرموس از عرضه سهام گفت: «در نهایت بازار در این برهه کشش چنین ارزش‌گذاری بالایی را نداشت و فکر می‌کنم به همین دلیل آن معامله سر نگرفت.»

او در ادامه یادآور شد: «بازار اکنون در حال سنجش این مسئله است که با توجه به روند صعودی نرخ بهره، قیمت واقعی و ارزش منصفانه نئوکلاودها و کسب‌وکارهایی از این دست دقیقاً چقدر باید باشد.»

با وجود این فشارهای مالی بر برخی از ارائه‌دهندگان زیرساخت، عطش شرکت‌های هوش مصنوعی برای دسترسی به توان پردازشیِ لازم جهت اجرای مدل‌هایشان سیری‌ناپذیر است؛ اشتهایی فزاینده که همچنان موتور محرک ساخت و توسعه مراکز داده باقی مانده است.

کایرا بدبینی منتقدانی را که معتقدند انباشت هنگفت بدهی‌های زیرساختی هوش مصنوعی ممکن است به یک بحران اعتباری فراگیر یا سقوط اقتصاد جهانی بینجامد، رد کرد و آن را بزرگ‌نمایی دانست. او تصریح کرد: «وضعیت فعلی شباهتی به بحران بانکی سال ۲۰۰۸ و وام‌های متزلزل آن زمان ندارد.»

او خاطرنشان ساخت از آنجا که بخش عمده مراکز داده برای غول‌های ابری ساخته می‌شوند، بازپرداخت وام‌های مربوط به این زیرساخت‌ها در نهایت توسط «خوش‌حساب‌ترین و معتبرترین شرکت‌های جهان» تضمین شده است.

فراتر از احداث مراکز داده، بلک‌استون با راه‌اندازی یک شرکت مشترک ۱٫۵ میلیارد دلاری موسوم به «Ode with Anthropic» در همکاری با شرکت آنتروپیک و هلمن اند فریدمن (Hellman & Friedman)، فرآیند به‌کارگیری هوش مصنوعی در کسب‌وکارها را سرعت می‌بخشد. این شرکت با اعزام مهندسان میدانی و متخصص، به کسب‌وکارها کمک می‌کند تا هوش مصنوعی را در فرآیندهای عملیاتی خود ادغام کنند؛ پروژه‌ای که از ۲۸۰ شرکت زیرمجموعه بلک‌استون آغاز شده است.

هنگامی که از او درباره تحقق سودآوری ملموس ناشی از هوش مصنوعی در شرکت‌های تحت تملک بلک‌استون سؤال شد، کایرا اذعان کرد: «بازگشت سرمایه قطعی است، اما به‌صورت یکدست اتفاق نمی‌افتد.» او پذیرش این فناوری را روندی متغیر شبیه به «الگوی دندانه‌اره‌ای» توصیف کرد؛ حرکتی که ممکن است از دید بدبینان، مانند مازاد عرضه توان پردازشی قبل از به بار نشستن کارایی آن به نظر برسد.