تأخیر در ساخت هواپیمای مافوق‌صوت؛ ورود شرکت Boom به تأمین برق دیتاسنترهای هوش مصنوعی

بلیک شول، مدیرعامل Boom Supersonic، به‌تازگی هم‌زمان با رونمایی از کارخانه‌ای در ایالت کلرادو برای ساخت توربین‌های گازی ویژه دیتاسنترهای هوش مصنوعی اعلام کرد که «اکنون زمان رنسانس در حوزه انرژی و پروازهای مافوق‌صوت فرا رسیده است». بااین‌حال، این شرکت ممکن است با چالش‌ها و تلاطم‌های جدی روبه‌رو شود؛ چراکه حامیان اولیه هر دو پروژه، برنامه زمان‌بندی تحویل این شرکت را زیر سؤال برده‌اند یا به‌طور کامل از همکاری انصراف داده‌اند.

اسکات کربی، مدیرعامل یونایتد ایرلاینز (United Airlines) و یکی از نخستین مشتریان این شرکت، درباره برنامه اولیه Boom برای تحویل نخستین هواپیمای مافوق‌صوت مسافربری Overture در سال ۲۰۲۹ ابراز تردید کرده است. ارزیابی صریح و تازه کربی در جریان گفت‌وگویی در پادکست «Office Hours: Business Edition» در تاریخ ۲۸ اکتبر ۲۰۲۶ مطرح شد.

کربی در گفت‌وگو با مونیکا لنگلی، مجری این پادکست، تأکید کرد: «سال ۲۰۲۹ جدول زمانی رسمی آن‌هاست، اما این اتفاق در سال ۲۰۲۹ رخ نخواهد داد و بیشتر طول خواهد کشید.»

شرکت Boom نخستین بار به‌دلیل پروازهای آزمایشی با هواپیمای نمایشی XB-1 در سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵ در کانون توجه قرار گرفت؛ آزمایشی که هدف از آن به‌نمایش گذاشتن مفهوم «پرواز بدون غرش صوتی» با تکیه بر پدیده برش ماخ (Mach cutoff) بود. در این شیوه پروازی، هواپیما در ارتفاعات بالا و تحت شرایط جوی ویژه، کمی بالاتر از سرعت صوت حرکت می‌کند تا امواج شوک ناشی از شکست دیوار صوتی به سمت بالا منکسر شوند و ضربه صوتی آن‌ها روی زمین به کمترین حد ممکن برسد.

برنامه این شرکت برای احیای سفرهای هوایی مافوق‌صوت، با تلاش‌های دولت ترامپ جهت تسهیل مقررات همراهی شده است. در ژوئن ۲۰۲۶، سازمان هوانوردی فدرال آمریکا (FAA) به‌دنبال یک فرمان اجرایی از سوی دونالد ترامپ، مقررات جدیدی را برای لغو ممنوعیت دیرینه پروازهای تجاری مافوق‌صوت بر فراز خاک ایالات متحده پیشنهاد کرد.

پیش‌تر در بیانیه‌های مطبوعاتی Boom اعلام شده بود که این شرکت قصد دارد تا سال ۲۰۲۹ گواهی‌های پروازی را دریافت کند و نخستین مسافران تجاری را جابه‌جا نماید. این شرکت توافق‌نامه‌های مشروطی با امریکن ایرلاینز، ژاپن ایرلاینز و یونایتد ایرلاینز امضا کرده است که شامل پیش‌پرداخت‌های غیرقابل استرداد با ارقام نامشخص می‌شود؛ توافق‌هایی که به این شرکت‌های هواپیمایی امکان می‌دهد پس از ورود رسمی Overture به بازار، آن را به‌طور کامل خریداری کنند.

اما مدیرعامل یونایتد اشاره کرد که Boom در فرایند توسعه Overture و دریافت گواهی پرواز از FAA همچنان با «موانع بسیار زیادی» روبه‌رو است. او با وجود تمجید کلی از شول و مجموعه این شرکت، در مصاحبه پادکستی هشدار داد: «بنابراین هیچ تضمینی وجود ندارد که آن‌ها بتوانند بر تمامی این موانع غلبه کنند.»

این موضع‌گیری در امتداد سخنان پیشین کربی در ماه مارس است که شانس ورود هواپیمای مسافربری Overture به خدمات تجاری را پنجاه‌پنجاه ارزیابی کرده بود.

اگرچه شرکت Boom ساخت کارخانه اختصاصی تولید هواپیمای Overture را در سال ۲۰۲۴ به پایان رساند، اما این تأسیسات واقع در فرودگاه بین‌المللی پیدمونت تراید در گرینزبورو واقع در کارولینای شمالی، از آن زمان تاکنون تا حد زیادی غیرفعال بوده است. این وضعیت پرسش‌ها و ابهاماتی را برای مقامات ایالتی کارولینای شمالی به وجود آورده است؛ مسئولانی که بیش از ۵۰ میلیون دلار از بودجه عمومی و مالیات شهروندان را برای کمک به ساخت کارخانه Overture اختصاص داده بودند.

از اکتبر ۲۰۲۵، ناسا نیز به‌طور جداگانه در حال انجام پروازهای آزمایشی با هواپیمای آزمایشی X-59 بوده است؛ پرنده‌ای با دماغه کشیده و سوزنی‌شکل که برای کاهش غرش ناشی از پروازهای مافوق‌صوت طراحی شده است. بااین‌حال، رویکرد ناسا با روش شرکت Boom در استفاده از پدیده برش ماخ کاملاً متفاوت است.

تلاش Boom برای موج‌سواری روی رونق هوش مصنوعی

بخش عمده‌ای از تمرکز اخیر Boom به توسعه توربین‌های گاز طبیعی برای تأمین برق دیتاسنترهای هوش مصنوعی به‌عنوان یک منبع درآمد تکمیلی معطوف شده است. در تاریخ ۲۲ اکتبر، این شرکت در شهر سنتنیال ایالت کلرادو از کارخانه دیگری رونمایی کرد که به تولید توربین گاز طبیعی ۴۲ مگاواتی به نام Superpower برای مراکز داده اختصاص یافته است.

حمایت علنی دولت ترامپ از Boom بار دیگر زمانی نمایان شد که کریس رایت، وزیر انرژی ایالات متحده، در کنار جرد پولیس، فرماندار کلرادو، در مراسم افتتاحیه این کارخانه حضور یافت.

شرکت Boom اعلام کرده که کارخانه جدید Superpower هم‌زمان با ادامه مراحل احداث، ساخت قطعات توربین را آغاز کرده است. این شرکت قصد دارد نخستین توربین‌های گازی خود را در اواسط سال ۲۰۲۷ به مشتریان دیتاسنترهای هوش مصنوعی تحویل دهد و ظرفیت تولید سالانه خود را در سال ۲۰۲۸ به ۲۵ توربین و تا سال ۲۰۲۹ به ۵۰ توربین افزایش دهد.

تغییر مسیر Boom به سمت تأمین برق مراکز داده، هم‌زمان با رویکرد بسیاری از غول‌های فناوری انجام می‌شود که گاز طبیعی را به‌عنوان منبع اصلی انرژی برای راه‌اندازی سریع پروژه‌های خود برگزیده‌اند. بر اساس تحلیل‌های پلتفرم بررسی بازار Cleanview، برخی از توسعه‌دهندگان مراکز داده حتی از ژنراتورهای گازی سیار نصب‌شده پشت تریلی‌ها یا توربین‌های مشتق‌شده از موتور هواپیماها و ناوهای جنگی برای تأمین فوری نیروی مورد نیاز خود استفاده می‌کنند.

بااین‌حال، مدیرعامل Boom در ۲۵ سپتامبر طی پستی در شبکه اجتماعی ایکس اذعان کرد که این شرکت یک قرارداد ۱٫۲۵ میلیارد دلاری را از دست داده است؛ قراردادی که بر پایه آن قرار بود شرکت Crusoe، توسعه‌دهنده مراکز داده، ۲۹ دستگاه از توربین‌های گازی Boom را خریداری کند. شرکت Crusoe در ساخت دیتاسنترهای تگزاس برای شرکت‌های اوراکل، گوگل و مایکروسافت مشارکت دارد که از منابع مختلف انرژی نظیر گاز طبیعی و انرژی‌های تجدیدپذیر بهره می‌برند.

شول اظهار داشت که Boom در سال آینده حدود ۲۵۰ مگاوات از ظرفیت توربین‌های Superpower را به سایر سایت‌ها تحویل خواهد داد، اما به‌طور دقیق مشخص نکرد که کدام مشتریان مراکز داده هوش مصنوعی این توربین‌های گازی را به کار خواهند گرفت.

با این اوصاف، Boom توسعه توربین گازی برای مراکز داده را دارای هم‌پوشانی و هم‌افزایی فنی با طراحی موتور Symphony برای هواپیمای مسافربری Overture می‌داند. این شرکت در جریان معرفی ماه اکتبر اعلام کرد که نمونه اولیه‌ای از هسته توربین به نام Sprint Core را آماده کرده است؛ هسته‌ای که قرار است در نهایت نیروی هر دو محصول، یعنی توربین گازی Superpower و موتور Symphony هواپیما را تأمین کند.

قرار است این هسته توربین در فرودگاه فضایی و هوایی کلرادو مورد آزمایش قرار گیرد و Boom برنامه دارد تا پیش از تعطیلات روز شکرگزاری، این توربین را برای نخستین بار روشن کند. هرچند آزمایش موفق این توربین گامی ملموس در مسیر توسعه خواهد بود، اما این شرکت برای اثبات توانایی خود در به سرانجام رساندن هم‌زمان هر دو پروژه بلندپروازانه تأمین برق دیتاسنترهای هوش مصنوعی و ساخت هواپیمای مافوق‌صوت، مسیری طولانی در پیش دارد.