کلاس پرطرفدار «خداحافظ هوش مصنوعی» در یک کتابخانه کوچک؛ وقتی همه می‌خواهند AI را از گوشی‌هایشان حذف کنند!

کلاس پرطرفدار «خداحافظ هوش مصنوعی» در یک کتابخانه کوچک؛ وقتی همه می‌خواهند AI را از گوشی‌هایشان حذف کنند!

نورث چتم (North Chatham)، دهکده‌ای آرام در ایالت نیویورک درست در میانه راه هادسون و آلبانی است که معمولاً اتفاق پرسروصدایی در آن نمی‌افتد. برای رفتن به یک فروشگاه یا رستوران باید به دهکده کناری بروید؛ تمام دهکده در یک کلیسا، اداره پست و یک کتابخانه عمومی نقلی با تنها حدود ۸۰۰ عضو خلاصه می‌شود.

با این حال، کتابخانه عمومی نورث چتم این روز‌ها حسابی مورد توجه کاربران قرار گرفته است؛ ماجرا از جایی آغاز شد که پوستر رویدادی تحت عنوان «خداحافظ هوش مصنوعی» (Bye Bye AI) با هدف آموزش غیرفعال کردن قابلیت‌های هوش مصنوعی از گوشی و لپ‌تاپ در فیس‌بوک منتشر شد و با بیش از ۲۰۰ کامنت و ۸ هزار لایک، به سرعت در فضای مجازی دست‌به‌دست چرخید.

طراحی این پوستر کار تنها کتابدار تمام‌وقت این کتابخانه، یعنی «شیا ورت» (Shea Wert) است. ورت در گفت‌وگویی اعلام کرد که این رویداد را در پاسخ به درخواست مکرر اهالی منطقه تدارک دیده و از موج واکنش‌ها و پیام‌هایی که از نقاط دوردست جهان دریافت کرده، حسابی شگفت‌زده شده است.

یکی از کاربران زیر این پست نوشته بود: «آیا من نزدیک این کتابخانه زندگی می‌کنم؟ ابداً! اما آیا با تمام وجود از این ایده حمایت می‌کنم؟ صدالبته!»

کاربر دیگری با کنجکاوی نوشته بود: «مجبور شدم به نقشه نگاه کنم تا ببینم چتم اصلاً کجای دنیاست! من در کالیفرنیا زندگی می‌کنم و مشتاقم بدانم آیا می‌توانیم یک راهنمای دیجیتال داشته باشیم تا کتابخانه محلی خودمان هم چنین برنامه‌ای اجرا کند؟»

فرد دیگری از اوهایو پرسیده بود: «من ساکن اوهایو هستم و اتفاقی این پست را دیدم؛ آیا این کلاس به صورت زنده پخش یا ضبط می‌شود؟»

یک کاربر بریتانیایی هم با شوخ‌طبعی نوشت: «به عنوان کسی که نزدیک چتم در انگلستان زندگی می‌کند اول ماجرا کمی گیج شدم؛ با این حال ممنون شیا، کار درستی می‌کنی!»

این کتابخانه هر هفته جلسات مشاوره فنی برگزار می‌کند و در ماه آوریل نیز کلاسی تحت عنوان «هوش مصنوعی برای سالمندان» برپا کرده بود تا مفاهیم پایه هوش مصنوعی و مدل‌های زبانی بزرگ را آموزش دهد. اما کارگاه جدید، ایده‌ای کاملاً متفاوت بود که مستقیماً از گلایه‌های روزمره مردم سرچشمه می‌گرفت.

ورت در مصاحبه‌ای توضیح داد: «تعداد زیادی از مراجعان از ویژگی‌های مشخصی کلافه شده بودند؛ به ویژه پیشنهاد‌های خودکار و تکمیل متن مبتنی بر هوش مصنوعی در جیمیل حسابی روی اعصاب مردم رفته بود.»

او اضافه کرد: «من در وبینار کتابدار دیگری درباره همین موضوع شرکت کرده بودم که اتفاقاً بازخورد خیلی خوبی گرفته بود. با خودم گفتم وقتی این همه از مراجعان خودمان هم از این ابزار‌ها شاکی و نگران هستند، چرا من هم یک کلاس مشابه برگزار نکنم؟»

آن کتابدار دیگر یعنی «هانا سایرس» (Hannah Cyrus)، پیش‌تر یادداشتی در یک ژورنال تخصصی کتابداری به چاپ رسانده و نوشته بود: «کتابخانه‌ها همان‌قدر که در تشویق افراد به پذیرش فناوری‌های نو نقش دارند، موظف‌اند به کسانی هم که می‌خواهند تکنولوژی را پس بزنند و از آن دوری کنند، یاری برسانند.»

سایرس مجموعه‌ای از کارگاه‌های رایگان را برای اعضای کتابخانه خود برگزار کرد و شیوه غیرفعال‌سازی و فرار از ابزار‌های هوش مصنوعی در موبایل و لپ‌تاپ را به آنها آموزش داد؛ دوره‌هایی که با استقبالی به‌مراتب بیش‌تر از کلاس‌های عادی کامپیوتر مواجه شدند. در ماه ژوئیه، گزارش‌هایی منتشر شد مبنی بر اینکه مقاله سایرس الهام‌بخش صدها کتابدار در سراسر جهان شده تا آنها هم کارگاه‌های مشابهی در شهرهای خود به راه بیندازند.

سایرس در این رابطه گفت: «صدها کتابدار از گوشه‌وکنار دنیا با من ارتباط گرفتند و اسلایدهای کلاسم را درخواست کردند.»

یکی از گروه‌هایی که با او تماس گرفت، انجمن کتابخانه‌های منطقه دره هادسون بود که کتابخانه نورث چتم نیز در آن عضویت دارد. سایرس وبیناری تخصصی برای جمعی از کتابداران، از جمله ورت، برگزار کرد و چندوچون اجرای کارگاه «اجتناب از هوش مصنوعی» را به اشتراک گذاشت.

شیا ورت در زندگی شخصی‌اش خود را تا حدی سنتی و گریزان از هیاهوی فناوری می‌داند و ترجیح می‌دهد از گوشی‌های ساده دکمه‌ای استفاده کند. با وجود این، او به هیچ عنوان با هوش مصنوعی سر جنگ ندارد و در کار‌های اداری‌اش برای نوشتن پیش‌نویس طرح‌ها و متون حقوقی پیچیده از این ابزار‌ها بهره می‌برد.

او می‌گوید: «مراجعانی داشته‌ام که می‌دانم با مدل‌های زبانی کار می‌کنند و همیشه با خوش‌رویی به آنها کمک کرده‌ام. حتی یادشان داده‌ام چگونه پرامپت‌های مؤثرتری بنویسند؛ هرچند این قبیل درخواست‌ها کم‌تر اتفاق می‌افتد. مسئله اصلی این است که اکثر افراد مایل به استفاده از این فناوری نیستند و ترجیح می‌دهند سر به تنش نباشد!»

هر دو کتابدار تأکید می‌کنند بخش عمده کسانی که برای حل مشکلات فناوری و هوش مصنوعی به آنها مراجعه می‌کنند افراد مسن هستند؛ کاربرانی که بیش از هر کس دیگری از تحمیل ویژگی‌های جدید هوش مصنوعی به سرویس‌های ساده و همیشگی‌شان سردرگم و شاکی می‌شوند.

رویداد «خداحافظ هوش مصنوعی» قرار است هفته آینده برگزار شود و ورت با دیدن بازخوردهای طوفانی در فضای مجازی، دقیقاً نمی‌داند چه سرنوشتی در انتظار این برنامه است.

او با شوخی می‌گوید: «چون کارگاه را به صورت مراجعات حضوری و تک‌نفره چیده‌ام، کمی نگرانم افراد زیادی معطل شوند؛ زیرا در هر نوبت فقط می‌توانم به تعداد محدودی پاسخ بدهم. البته نمی‌دانم چه خواهد شد؛ برای کتابخانه خلوت ما، حتی حضور ۲۰ نفر هم شلوغی فوق‌العاده‌ای به حساب می‌آید!»