نمایشگر جوهر الکترونیک ۴۸ دلاری Seeed Studio و TRMNL؛ ابزاری همه‌کاره برای نمایش اطلاعات دلخواه

یکی از کاربردی‌ترین گجت‌های حاضر در آشپزخانه، نمایشگری آرام و بی‌ادعاست که بر خلاف سایر دستگاه‌های هوشمند امروزی، هرگز توجه مداوم یا تعامل بی‌وقفه شما را طلب نمی‌کند.

این دستگاه، یک کیت نمایشگر دست‌ساز ۴۸ دلاری ساخت شرکت Seeed Studio است که با همکاری TRMNL توسعه یافته و به کاربر اجازه می‌دهد اطلاعات دلخواه خود را در هر بستر نرم‌افزاری که ترجیح می‌دهد، به نمایش بگذارد.

پیش از این، ابزارهای مشابهی با دستکاری دستگاه ThinkSmart View لنوو ساخته می‌شد که در حراجی‌ها با قیمتی در حدود ۳۰ دلار در دسترس بود. دستگاه لنوو در اصل برای ارتباطات ویدیویی تجاری طراحی شده بود، اما توانایی اجرای نسخه‌ای تغییریافته از سیستم‌عامل LineageOS را داشت؛ هرچند حافظه رم محدود آن باعث کندی دستگاه می‌شد. در مقابل، کیت TRMNL با نمایشگر جوهر الکترونیک (E-Paper) خود، گزینه‌ای بسیار جذاب‌تر و بهینه‌تر به نظر می‌رسد.

با این کیت، یک صفحه نمایش همیشه روشن در اختیار دارید که بدون نیاز به پرداخت حق اشتراک، داده‌های مورد نظرتان را نمایش می‌دهد. از آنجا که محتوای صفحه به‌صورت خودکار به‌روزرسانی می‌شود، دیگر نیازی به درگیر شدن با رابط‌های کاربری کند و سنگین نخواهید داشت.

کیت Seeed Studio و زیست‌بوم TRMNL به هیچ وجه به دنبال رقابت با محصولاتی مانند HomeView اپل نیستند؛ هاب خانگی ۲۹۹ دلاری جدیدی که تمام اعضای خانواده را به تعامل مستقیم وا می‌دارد. در واقع کیت TRMNL نقطه مقابل چنین محصولاتی است و برای تعاملی کاملاً غیرفعال و آرام طراحی شده است. صفحه نمایش جوهر الکترونیک همیشه روشن می‌ماند و اطلاعات کاربردی روی میز کار یا آشپزخانه، از تقویم و وضعیت آب‌وهوا گرفته تا اخبار و ایده‌های متنوع جامعه کاربران را به نوبت نمایش می‌دهد.

در ادامه به نحوه کارکرد و مراحل راه‌اندازی این دستگاه می‌پردازیم.

انتخاب مسیر راه‌اندازی

شرکت پلتفرم TRMNL در سال ۲۰۲۳ توسط یکی از علاقه‌مندان حوزه سخت‌افزار مستقل به نام Ryan Kulp تأسیس شد و نخستین دستگاه جوهر الکترونیک آن در سال ۲۰۲۴ از طریق تأمین مالی جمعی به بازار آمد.

تأمین سخت‌افزار این پروژه بر عهده Seeed Studio است؛ شرکت شناخته‌شده سخت‌افزارهای متن‌باز مستقر در شنژن چین که شهرت اصلی خود را مدیون بردهای میکروکنترلر سری XIAO است.

در مارس ۲۰۲۵، شرکت Seeed پیش‌نمایشی از پنل جوهر الکترونیک XIAO را در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد که باعث شد یکی از اعضای جامعه توسعه‌دهندگان بپرسد آیا این پنل امکان اجرای فریمور TRMNL را دارد یا خیر. این پرسش زمینه پیوند دو تیم را فراهم ساخت و در ژوئیه ۲۰۲۵، آن‌ها با اعلام یک همکاری رسمی، کیت دست‌ساز جوهر الکترونیکی را معرفی کردند که طراحی سخت‌افزاری Seeed را با بسته‌های فریمور TRMNL ترکیب می‌کند.

در این همکاری، Seeed سخت‌افزار را طراحی و تولید می‌کند و TRMNL وظیفه نگهداری فریمور، افزونه‌ها و سرویس‌های ابری را بر عهده دارد. با این حال، هنگام راه‌اندازی کیت باید نحوه پیکربندی آن را مشخص کنید. بسته به بودجه و میزان تسلط فنی شما بر مدیریت نرم‌افزار، سه روش مختلف برای راه‌اندازی دستگاه وجود دارد.

روش نخست، اتصال به بستر رسمی TRMNL موسوم به «زیست‌بوم BYOD» (دستگاه خودت را بیاور) است. در این شیوه، سرور trmnl.com وظیفه ارسال اطلاعات را بر عهده می‌گیرد و یک دوره آزمایشی رایگان ۱۴ روزه در اختیارتان می‌گذارد. پس از اتمام این دوره، برای حفظ اتصال دستگاه به سرورهای TRMNL باید هزینه مجوزی یک‌باره به مبلغ ۵۰ دلار پرداخت شود.

اگر به دنبال استقلال از TRMNL باشید، شرکت Seeed گزینه‌های نرم‌افزاری متعددی از جمله سازگاری با سیستم خانه هوشمند Home Assistant را ارائه می‌دهد که هیچ نیازی به اتصال یا خرید مجوز ۵۰ دلاری TRMNL ندارند. هم‌چنین می‌توانید از پلتفرم SenseCraft Seeedash استفاده کنید که مخزن افزونه‌ها و محیط طراحی اختصاصی دارد. این بستر تحت وب مجهز به ابزار نصب فریمور در مرورگر است که به گفته سازنده، راه‌اندازی آن برای هر کاربری بسیار ساده خواهد بود.

روش سوم مناسب کاربرانی است که سرور محلی یا خانگی دارند؛ در این حالت می‌توانید دستگاه را مستقیماً به سرور شخصی متصل کنید. پروژه Terminus کانتینر متن‌باز TRMNL برای این نوع پیکربندی است. در صفحه گیت‌هاب Terminus اشاره شده که راهکار «سرور خودت را بیاور» با محوریت اولویت حریم خصوصی طراحی شده است و به شما امکان می‌دهد سرور، شبکه و دستگاه‌هایتان را به‌صورت اختصاصی مدیریت کنید تا مالکیت کامل داده‌ها در دستان خودتان باقی بماند.

نمایشگر جوهر الکترونیک و برد کنترلی با ارسال درخواست به یک رابط برنامه‌نویسی (API)، اطلاعات لازم را دریافت می‌کنند. حتی امکان طراحی افزونه‌ها با استفاده از کدهای HTML وجود دارد که فریمور آن را به تصویر بیت‌مپ تبدیل کرده و به نمایش می‌گذارد. البته نقطه ضعف این روش، نیاز به آنلاین ماندن دائمی سرور خانگی و دردسرهای مدیریت سیستم است که شاید برای همه کاربران جذاب نباشد، اما وجود گزینه‌های متنوع دست کاربر را کاملاً باز می‌گذارد.

نمونه‌ای از برنامه نمایش وضعیت آب‌وهوا بر روی فریمور Seeed.

محتویات درون جعبه

• برد توسعه نمایشگر جوهر الکترونیک XIAO مجهز به تراشه مجتمع XIAO ESP32-S3 Plus
• صفحه نمایش تک‌رنگ جوهر الکترونیک ۷.۵ اینچی با رزولوشن ۴۸۰ در ۸۰۰ پیکسل
• کابل رابط FPC به طول ۱۰ سانتی‌متر
• کانکتور اتصال FPC
• باتری لیتیوم یونی قابل شارژ با ظرفیت ۲۰۰۰ میلی‌آمپرساعت
• آنتن وای‌فای

برای بدنه دستگاه، دو طرح رسمی چاپ سه‌بعدی ارائه شده است: یک مدل به‌شکل منشور مثلثی و طرحی دیگر با فرم L شکل. هرچند انتظار می‌رفت سرهم‌بندی دستگاه تنها شامل اتصال قطعات و قرار دادن آن‌ها در قاب باشد، اما فرایند مونتاژ به‌دقت و مهارت بیشتری نیاز دارد.

تمام قطعات سخت‌افزاری لازم درون کیت موجود است، اما بدنه یا پایه نگه‌دارنده همراه آن ارائه نمی‌شود. خوشبختانه به لطف ماهیت دست‌ساز این پروژه، فایل‌های آماده برای چاپ سه‌بعدی پایه در دسترس هستند و با پرداخت هزینه‌ای ناچیز برای چاپ با فیلامنت PLA می‌توان قاب را آماده کرد. استفاده از رنگ‌های روشن مانند زرد قناری جلوه متفاوتی به دستگاه روی پیشخوان آشپزخانه می‌بخشد.

طرح قاب منشوری در مقایسه با قاب L شکل گزینه بهتری به‌شمار می‌رود، زیرا مدل L شکل برای عبور کابل فلت نیازمند برش و ایجاد شیار اضافی است. این کار چالش بزرگی نیست، اما مقداری زحمت اضافی می‌طلبد. علاوه بر این، برای جدا کردن پایه‌های نگهدارنده چاپ سه‌بعدی از فضاهای باریک قاب، به یک دم‌باریک نیاز خواهید داشت.

مراحل مونتاژ و اتصال قطعات

پیش از جاگذاری قطعات در قاب چاپی، بهتر است قطعات را روی میز کار به هم متصل کنید تا از سلامت سخت‌افزار مطمئن شوید. سرهم‌بندی اولیه بسیار ساده است: کافی است باتری یا کابل برق USB-C را متصل کنید، کابل صفحه نمایش را مستقیماً به برد بزنید و تمام. سپس با گوشی یا تبلت به شبکه وای‌فای موقت دستگاه وصل شده و اطلاعات اتصال به شبکه خانگی را وارد می‌کنید.

هنگام سرهم‌بندی این کیت باید توجه داشت که برخی قطعات حساسیت بالایی دارند. کابل فلت FPC بسیار ظریف و آسیب‌پذیر است و اگر در زوایای تند (مانند زاویه تیز قاب L شکل) تحت فشار خم شود، احتمال قطعی آن وجود دارد. عبور دادن این کابل از مسیرهای باریک یکی از بخش‌های چالش‌برانگیز کار است و حتی استفاده از پنس نیز ممکن است به‌راحتی پاسخگو نباشد.

مسیردهی کابل رابط فلت یکی از حساس‌ترین بخش‌های مونتاژ است، چراکه طراحی قاب فضای کافی برای مسیر طبیعی کابل فراهم نمی‌کند. با استفاده از روشی کاربردی، می‌توان با چسباندن تکه کوچکی نوار چسب کاغذی به انتهای کانکتور کابل، آن را به‌راحتی از میان شیار باریک عبور داد و به سوکت متصل کرد.

با روشن شدن اولیه دستگاه، نشان تجاری TRMNL و یک کد QR روی صفحه نمایش ظاهر می‌شود. اسکن این کد، کاربر را به راهنمای راه‌اندازی دستگاه‌های جدید به قلم سازنده پلتفرم هدایت می‌کند؛ سندی پویا که مدام توسط تیم سازنده به‌روزرسانی می‌شود.

سرویس ابری TRMNL

سرویس ابری trmnl.com در ازای هزینه ۵۰ دلاری امکانات جامعی ارائه می‌دهد. هرچند نام دوره ۱۴ روزه «رایگان» گذاشته شده است، اما برای ثبت دستگاه در سامانه باید اطلاعات کارت اعتباری را وارد کرده و کارمزدی ۱ دلاری پرداخت کنید تا دسترسی آزمایشی فعال شود.

پس از ثبت آدرس فیزیکی (MAC Address) کیت در سامانه trmnl.com، یک شناسه کوتاه و به یاد ماندنی دریافت می‌کنید. از این مرحله به بعد، می‌توانید افزونه‌های دلخواه خود را نصب کرده و برای نمایش محتوا در طول ساعات شبانه‌روز زمان‌بندی تعیین کنید.

تنوع گزینه‌ها در این فروشگاه بسیار چشمگیر است؛ از برنامه‌های متداول و کاربردی نظیر Google Calendar، پیش‌بینی وضعیت آب‌وهوا و قیمت لحظه‌ای سهام گرفته تا موارد سرگرم‌کننده و خاص مانند نقل‌قول‌ها و دانستنی‌های موضوعی.

اگر به دنبال راهکاری بی‌دردسر و آماده هستید که بدون پیچیدگی فنی کار کند، مجموعه ارائه‌شده توسط trmnl.com گزینه بسیار مناسبی است. دریافت هزینه یک‌باره به‌جای اشتراک‌های ماهانه مداوم، مزیتی بزرگ محسوب می‌شود و پرداخت ۵۰ دلار برای پشتیبانی از توسعه‌دهندگان پلتفرمی که تمام وظایف پردازش و رندر تصاویر را انجام می‌دهد منصفانه است؛ به‌ویژه آنکه نمایشگر تنها وظیفه بازتاب داده‌های دریافتی از رابط‌های برنامه‌نویسی را بر دوش دارد.

پلتفرم SenseCraft شرکت Seeed

در طرف دیگر، پلتفرم SenseCraft شرکت Seeed قرار دارد که بازاری شبیه به TRMNL اما کاملاً رایگان و بدون هزینه مجوز ارائه می‌دهد. این وب‌سایت مجهز به ابزار نصب فریمور بر پایه مرورگر است که امکان بارگذاری فریمور رسمی را بدون نیاز به کدنویسی یا خط فرمان و تنها با چند کلیک فراهم می‌کند.

این فرایند به‌سادگی انجام می‌شود؛ کافی است برد را با یک کابل مناسب USB-C به رایانه وصل کنید، سایت را در مرورگرهای مبتنی بر کرومیوم باز کرده، مدل دستگاه را انتخاب و گزینه Flash را بزنید. پس از راه‌اندازی مجدد، مراحل اتصال دقیقاً مشابه سرویس TRMNL اما بدون نیاز به کارت اعتباری پیش می‌رود. تفاوت دسترسی رایگان در این است که Seeed در چین مستقر بوده و بر اساس سیاست حریم خصوصی اختصاصی خود فعالیت می‌کند؛ تصمیمی که بر عهده خود کاربر است، هرچند وجود تنوع در انتخاب‌ها همیشه اتفاقی مثبت است.

پس از ساخت حساب در سایت Seeed، کد نمایش‌داده‌شده روی صفحه وارد سیستم می‌شود. فروشگاه SenseCraft پر از برنامه‌های ساخته‌شده توسط جامعه کاربری است، اما گاهی تشخیص اینکه کدام افزونه با این مدل خاص سازگار است دشواری‌هایی به‌همراه دارد و ممکن است برخی از خوراک‌های اطلاعاتی در بارگذاری اولیه با خطا مواجه شوند.

پلتفرم SenseCraft تمرکز زیادی بر طراحی‌های اختصاصی با پشتیبانی از ابزارهای هوش مصنوعی دارد. هرچند تنوع قابلیت‌ها بالاست، اما بخش عمده محتوای آن برای بازار چین بهینه‌سازی شده و برنامه‌های انگلیسی‌زبان محدودتری دارد؛ مسئله‌ای که تمایل کاربران بین‌المللی به سازگاری با TRMNL را به‌خوبی توجیه می‌کند.

میزبانی بر روی سرور شخصی

به گفته تیم TRMNL، هدف از قابلیت میزبانی شخصی رقابت با سرویس ابری رسمی نیست، بلکه ایجاد بستری منعطف برای افرادی است که به دنبال سفارشی‌سازی کامل هستند. حتی یک سرور خانگی ساده نیز بدون فشار سنگین پردازشی می‌تواند بسته نرم‌افزاری Terminus را اجرا کند؛ بسته‌ای که اطلاعات را دریافت کرده، طرح‌ها را رندر می‌کند و به نمایشگر می‌فرستد.

وجود نسخه ابری آماده برای کاربرانی که دنبال راحتی هستند نکته مثبتی است، اما برای علاقه‌مندان به میزبانی شخصی پروژه‌های نرم‌افزاری، کنترل کامل روی داده‌ها و محتوای ارسالی جذابیت بسیار بیشتری دارد.

در حال حاضر اجرای Terminus روی سرور به‌سادگی دانلود یک برنامه آماده داکر نیست. با اینکه TRMNL یک راهنمای جامع برای این فرایند فراهم کرده است، اما اگر با فایل‌های docker compose آشنایی ندارید، استفاده از سرویس ابری TRMNL مسیر بسیار ساده‌تری خواهد بود.

راه‌اندازی سرور محلی ممکن است چالش‌های فنی خاص خود را داشته باشد. بسته نرم‌افزاری Terminus از چندین کانتینر هم‌زمان تشکیل شده است که اجزایی چون سامانه پردازش وظایف Sidekiq، پایگاه داده Postgres، سیستم ذخیره‌سازی داده‌های موقت Valkey و بخش صدور گواهی امنیتی را در خود جای داده‌اند و هرگونه اختلال در شبکه پل (Bridge) مانع از برقراری ارتباط کانتینرها با یکدیگر می‌شود.

با این حال، اجرای اسکریپت راه‌اندازی بر روی بسترهایی نظیر CasaOS فرایند را روان‌تر می‌کند. مرحله بعدی، به‌روزرسانی فریمور به آخرین نسخه رسمی TRMNL است، چراکه نسخه‌های پیش‌فرض کارخانه‌ای معمولاً قدیمی‌تر از به‌روزرسانی‌های جدید نرم‌افزاری هستند.

نصب مجدد فریمور گاهی به‌دلیل عدم شناسایی درگاه سریال در برخی توزیع‌های لینوکس با چالش روبه‌رو می‌شود، اما اتصال به سیستم‌عامل‌های دیگر مانند مک‌اواس معمولاً بدون دردسر و در اولین تلاش موفقیت‌آمیز خواهد بود.

پس از به‌روزرسانی فریمور و هدایت دستگاه به سمت سرور شخصی، می‌توانید قالب‌های نمایشی اختصاصی خود را طراحی کنید. در صورتی که تمایلی به شروع از صفر ندارید، مخزن رسمی افزونه‌های TRMNL و یک کاتالوگ طراحی‌شده توسط کاربران در دسترس شماست. هم‌چنین بخش جدیدی تحت عنوان گالری افزونه‌ها در رابط وب Terminus اضافه شده است که امکان بارگذاری افزونه‌ها را بر روی سرور محلی فراهم می‌کند.

گستردگی تنظیمات بسیار زیاد است و رسیدن به چینش ایده‌آل ممکن است مدتی زمان ببرد. میزبانی روی سرور شخصی نیازمند صرف وقت است؛ برای نمونه، گزینه تعین آدرس سرور محلی در بخش تنظیمات پیشرفته درگاه وب قرار دارد و پیدا کردن آن نیازمند دقت بیشتری است.

تجربه کاربری در دنیای واقعی

پس از قرار دادن نمایشگر در فضای آشپزخانه، کارایی واقعی آن در زندگی روزمره نمایان شد. صفحه نمایش ۷.۵ اینچی جوهر الکترونیک ابعاد مناسبی دارد و خواندن متن‌ها از فاصله دور نیز به‌راحتی امکان‌پذیر است، ضمن آنکه متون و طرح‌ها شفافیت و وضوح فوق‌العاده‌ای دارند. نمایش وضعیت چرخه‌های ماه یکی از قابلیت‌های دوست‌داشتنی و جذاب این صفحه است که توجه افراد خانواده را به خود جلب می‌کند.

نقطه قوت اصلی این کیت در همین بخش نهفته است: نمایش چرخشی اطلاعات مفید و مختصری که شاید در حالت عادی به دنبال جستجوی آن‌ها در گوشی یا رایانه نباشید.

شرکت Seeed Studio ادعا می‌کند این دستگاه با باتری می‌تواند تا ۳ ماه دوام بیاورد. البته تخمین ۳ ماه بر اساس به‌روزرسانی صفحه در هر ۶ ساعت یک‌بار محاسبه شده است. اگر تمایل داشته باشید محتوا هر یک ساعت یک‌بار به‌روز شود، شارژدهی باتری کاهش محسوسی خواهد داشت؛ هرچند با اتصال دائم دستگاه به درگاه USB، نگرانی از بابت شارژ باتری به‌کلی برطرف خواهد شد.

جمع‌بندی نهایی

استفاده از سرویس رسمی TRMNL برای کسانی که به دنبال راه‌اندازی بدون دردسر هستند بسیار وسوسه‌انگیز است. هرچند میزبانی شخصی جذابیت‌های فنی خود را دارد، اما پرداخت هزینه ۵۰ دلاری کل بهای پروژه را به بیش از ۱۰۰ دلار می‌رساند که اگرچه هزینه نجومی نیست، اما دو برابر قیمت پایه کیت سخت‌افزاری محسوب می‌شود.

همکاری Seeed Studio و TRMNL به خلق یک محصول واقعاً مستقل و دست‌ساز انجامیده است. این کیت قصد رقابت با دستیارهای صوتی یا نمایشگرهای هوشمند آمازون و اپل را ندارد و دقیقاً نقطه قوت آن در همین است؛ چراکه همه کاربران به دنبال خدمتکاری دیجیتال نیستند که مدام منتظر دستور بعدی بماند، بلکه گاهی تنها به یک صفحه آرام برای نمایش اطلاعات مهم و شخصی در گوشه‌ای از خانه نیاز دارند.