اقدام غیرمنتظره وزارت دادگستری آمریکا در حمایت از OpenAI؛ نهادهای نظارتی غافلگیر شدند

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، بیانیه حمایت وزارت دادگستری ایالات متحده (DOJ) از OpenAI و Microsoft در پرونده نقض کپی‌رایت روزنامه نیویورک تایمز، آژانس‌های کلیدی مانند سازمان ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا و اداره کپی‌رایت را غافلگیر کرده است.

چرا این موضوع اهمیت دارد: بیانیه‌های اعلام موضع (Statements of Interest) به دولت اجازه می‌دهند تا دیدگاه رسمی خود را در پرونده‌های حقوقی خصوصی اعلام کند. اگرچه این بیانیه‌ها الزام‌آور نیستند، اما می‌توانند وزن قابل‌توجهی داشته باشند و در متقاعد کردن دادگاه نقش مهمی ایفا کنند.

نگاهی دقیق‌تر: شکایت نیویورک تایمز علیه OpenAI و Microsoft بر این ادعا استوار است که شرکت‌های هوش مصنوعی آثار دارای کپی‌رایت آن‌ها را برای آموزش مدل‌های زبانی بزرگ خود به طور غیرقانونی سرقت کرده‌اند و خروجی‌های تولیدشده توسط هوش مصنوعی، جایگزین‌های غیرقانونی در بازار ایجاد کرده‌اند.

• بیانیه وزارت دادگستری استدلال می‌کند که استفاده از آثار دارای کپی‌رایت برای آموزش مدل‌ها باید به عنوان استفاده منصفانه (Fair Use) در نظر گرفته شود، زیرا این رویه جدید و تحول‌آفرین است؛ اما هم‌زمان تاکید می‌کند که خروجی‌های سیستم لزوماً مشمول این استدلال حقوقی نمی‌شوند.
• برخلاف بسیاری از بیانیه‌های مشابه، هیچ‌یک از وکلای باسابقه حوزه ضدانحصار در کنار مقامات ارشد وزارت دادگستری این پرونده را امضا نکرده‌اند.

در حاشیه ماجرا: ناشران ادعاهای مطرح‌شده در این بیانیه را مورد انتقاد قرار داده‌اند؛ از جمله این ایده که اجرای قوانین کپی‌رایت بسیار دست‌وپاگیر است و می‌تواند تسلط آمریکا در حوزه هوش مصنوعی را در برابر رقبای خارجی به خطر بیندازد.

• ویوک شاه (Vivek Shah)، مدیرعامل غول انتشاراتی Ziff Davis، اخیراً در یادداشتی اشاره کرده است که استدلال دولت در این زمینه بسیار مبهم و آشفته است.
• وزارت دادگستری در خلاصه پرونده خود استدلال می‌کند که اجرای سیستم صدور مجوز دست‌وپاگیر است، اما موضع مشخصی در مورد امکان‌پذیر بودن اجرای چنین سیستمی اتخاذ نمی‌کند.

بررسی واقعیت: اینکه موضع دولت در این موضوع میان نهادهای مرتبط، به‌ویژه اداره کپی‌رایت، هماهنگ نشده است، قابل‌توجه است اما دور از انتظار نیست.

• سال گذشته، رئیس‌جمهور ترامپ به طور ناگهانی شیرا پرلماتر (Shira Perlmutter)، مدیر باسابقه‌ی اداره کپی‌رایت را اخراج کرد. پرلماتر برای توقف این اقدام شکایت کرد و روند قانونی آن همچنان ادامه دارد.
• سال گذشته نیز، وزارت دادگستری در یک پرونده ضدانحصار که توسط دولت بایدن برای تجزیه شرکت‌های LiveNation و Ticketmaster مطرح شده بود، به توافق رسید؛ آن هم با وجود حمایت دوحزبی از این پرونده.
• اندکی پس از آن تصمیم که توسط گروه کوچکی از وکلای وزارت دادگستری گرفته شد، گزارش‌ها نشان داد که وکلای باسابقه‌ی فعال در این پرونده، هم‌زمان با دادگاه از این توافق مطلع شده‌اند.

• سازمان ثبت اختراعات و علائم تجاری آمریکا و اداره کپی‌رایت از اظهارنظر در این باره خودداری کردند. وزارت دادگستری نیز به درخواست‌ها برای واکنش پاسخی نداده است.

تصویر بزرگ‌تر: دولت ترامپ سابقه‌ای در حمایت از شرکت‌های هوش مصنوعی، متحدان رسانه‌ای و طرف‌هایی دارد که در پرونده‌های حقوقی کلیدی رسانه‌های خاصی را هدف قرار می‌دهند.

• همین هفته، دولت بیانیه‌ای در حمایت از درخواست Paramount Skydance مبنی بر دریافت وثیقه از دادستان‌های کل ایالتی که به دنبال جلوگیری از تصاحب Warner Bros. Discovery از طریق دعوی ضدانحصار بودند، ثبت کرد.
• همچنین در سال ۲۰۲۵، بیانیه‌ای در حمایت از ادعای ضدانحصار گروه دفاع از سلامت کودکان علیه چندین رسانه خبری ارائه کرد.
• وزارت دادگستری و کمیسیون ارتباطات فدرال (FCC) نیز در ماه مارس به شکلی غیرمعمول و هماهنگ، ادغام بین Nexstar و Tegna را تایید کردند که به این شرکت‌ها اجازه داد تقریباً بلافاصله قرارداد را نهایی کنند.

جمع‌بندی: تلاش یک‌جانبه وزارت دادگستری برای جهت‌دهی به بحث کپی‌رایت، از الگوی مداوم تلاش‌ها برای تاثیرگذاری بر نتایج پرونده‌های حقوقی مرتبط با رسانه‌ها پیروی می‌کند.