هم‌تیمی شدن پهپادها و ربات‌ها با چاشنی هوش مصنوعی؛ انقلابی تازه در نگهداری نیروگاه‌های خورشیدی و بادی

وقتی پنل‌های خورشیدی دچار مشکلاتی مثل داغی بیش‌ازحد نقطه‌ای (Hot Spot)، ترک‌خوردگی، شکستگی فیزیکی یا انباشت گردوغبار می‌شوند، تکنسین‌ها چاره‌ای جز بازرسی تک‌به‌تک آن‌ها ندارند؛ کاری که معمولاً در ارتفاع و شرایط آب‌وهوایی طاقت‌فرسا انجام می‌شود. این شیوه سنتی نه‌تنها به شدت وقت‌گیر و فرساینده است، بلکه هزینه‌های نگهداری و خطرات جانی را هم حسابی بالا می‌برد.

اما حالا تصور کنید پهپادها و ربات‌ها دست‌به‌یکی کنند تا این بار سنگین را از دوش انسان‌ها بردارند! نتیجه این هم‌افزایی، پدیده‌ای به نام «هوشمندی ارتفاع پایین» (Low-Altitude Intelligence) است که هر دو مرحلهٔ بازرسی هوایی و تعمیرات فیزیکی را به بهترین شکل پوشش می‌دهد.

این ایده اصلاً یک رویای تخیلی نیست؛ در حال حاضر شرکت‌های پیشرو در سراسر جهان مشغول توسعه چنین سیستم‌های هوشمندی هستند. شرکت فناوری اسکایسیس (Skysys Intelligent Technology) یکی از بازیگران اصلی این حوزه است که پهپادها و ربات‌های خودکار را برای مراقبت از زیرساخت‌های انرژی پاک به خدمت گرفته است.

بر اساس داده‌های رسمی این شرکت، سیستم‌های خودکار آن‌ها تاکنون در بیش از ۱۴۰۰ سایت انرژی تجدیدپذیر در سراسر جهان مستقر شده‌اند و مساحتی معادل بیش از ۴۰ گیگاوات ظرفیت نصب‌شده را تحت پوشش قرار داده‌اند. اسکایسیس در ژوئن ۲۰۲۵ نیز بیش از ۱۰۰ میلیون یوان سرمایه جدید در دور B+ جذب کرد تا ربات‌های نگهداری و پروژه‌های هوشمند خود را به سرعت تجاری‌سازی کند.

وقتی پرواز کردن به تنهایی کافی نبود

در روزهای ابتدایی، محصولات این شرکت بیشتر روی آشیانه‌های خودکار پهپاد تمرکز داشت که برای پروازهای خودکار بازرسی در پروژه‌های شهر هوشمند استفاده می‌شد. اما با اضافه شدن الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای تشخیص خودکار خرابی‌ها و سیستم‌های هشدار هوشمند، این ابزارها از یک وسیله جمع‌آوری داده ساده به یک پلتفرم جامع بازرسی تبدیل شدند.

بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۱۹، این فناوری وارد مزارع عظیم خورشیدی شد؛ جایی که وسعت سرسام‌آور پنل‌ها تقاضایی شدید برای بازرسی خودکار ایجاد کرده بود. طولی نکشید که این راهکارها به شبکه‌های توزیع، انتقال برق، پست‌های فشارقوی و حتی توربین‌های بادی هم رسیدند. این سیستم‌ها با استفاده از بینایی ماشین و هوش مصنوعی، می‌توانستند بدون نیاز به بازبینی وقت‌گیر انسانی، عیوب پنل‌ها و تجهیزات شبکه را در یک چشم‌به‌هم‌زدن پیدا کنند.

به این ترتیب، تمرکز اصلی شرکت کاملاً معطوف به زیرساخت‌های انرژی پاک شد. دکتر شیائو سوژی (Xiao Suzhi)، هم‌بنیان‌گذار و دانشمند ارشد این مجموعه، توضیح می‌دهد: «انرژی تجدیدپذیر نیازی حیاتی و همیشگی است و هیچ بحران یا چرخه اقتصادی نمی‌تواند تقاضای آن را متوقف کند.» همین نگاه باعث شد محصولات پهپادی از ابزارهای عمومی تصویربرداری به سیستم‌های فوق‌تخصصی برای مدیریت مزارع بزرگ خورشیدی و بادی ارتقا یابند.

گام بعدی: ورود به میدان عمل و حل ریشه‌ای مشکل

با گذشت زمان و همه‌گیر شدن سخت‌افزارهای پهپادی، رقابت صرف روی بدنه و سخت‌افزار دیگر منطقی نبود. از طرفی، تجربه میدانی یک چالش بزرگ را نمایان کرد: شناسایی عیب و خرابی، به تنهایی مشکل نیروگاه را حل نمی‌کند!

حدود سال ۲۰۲۰، این شرکت تصمیم گرفت گستره فعالیت خود را از «بازرسی صرف» به «نگهداری و مداخله عملیاتی» گسترش دهد. برای نمونه در نیروگاه‌های خورشیدی، پهپاد با دقت بالا نقاط داغ یا نشستن لایه‌های سنگین گردوخاک را ثبت می‌کرد، اما برای بازگرداندن راندمان تولید برق به حالت ایده‌آل، نیاز به اقدام فیزیکی روی زمین بود. این‌جا بود که ربات‌های نظافتچی و نگهداری وارد میدان شدند تا چرخهٔ شناسایی تا رفع عیب را کامل کنند.

دکتر شیائو در این باره می‌گوید: «هدف نهایی برای هر کارفرما، ایجاد ارزش اقتصادی ملموس است.» بنابراین تمام ابزارهای تعمیر و نگهداری به‌گونه‌ای بازطراحی شدند که تولید برق را به بیشترین حد ممکن برسانند، خطرات جانی کارگران را به صفر نزدیک کنند و عمر مفید دارایی‌های نیروگاه را افزایش دهند.

بازار پررونق جهانی برای ربات‌های خورشیدی

به گفته وانگ شوئیان (Wang Xueyan)، مدیر بازاریابی این شرکت، تمرکز فروش بین‌المللی عمدتاً روی بازارهای اروپا و منطقه آسیا-اقیانوسیه قرار دارد. بخش بین‌المللی شرکت بیشتر روی بازرسی هوشمند و سیستم‌های ایمنی خودکار تمرکز کرده و ربات‌های تمیزکننده جدیدش را راهی این دو منطقه می‌کند.

این شرکت پروژه‌های جالب‌توجهی را در خارج از مرزهای خود پیاده کرده است. برای مثال در ژاپن، با همکاری هواوی، پهپادها مزارع خورشیدی مستقر در مناطق سخت‌گذر کوهستانی را بررسی می‌کنند و با پردازش داده‌ها در لبه شبکه (Edge Computing)، عیوبی مثل نقاط داغ، گردوغبار و شکستگی‌ها را بلافاصله گزارش می‌دهند. در اندونزی نیز پهپادها وظیفه پایش مزارع خورشیدی شناور روی آب را بر عهده دارند؛ کاری که قبلاً مستلزم گشت‌زنی‌های طولانی با قایق بود، حالا ظرف ۱۵ تا ۲۰ دقیقه با یک گزارش تحلیلی کامل تمام می‌شود.

اروپا هم با دستمزدهای سنگین نیروی کار، به مقصدی طلایی برای این ربات‌های تمیزکننده تبدیل شده است؛ زیرا مالکان نیروگاه‌ها می‌خواهند از هر پنل نصب‌شده بیشترین برق ممکن را استخراج کنند. این ربات‌ها با قیمتی در حدود ۱۰ هزار یورو به بازارهای بین‌المللی صادر می‌شوند. طبق برآوردی که برای یک مشتری در استرالیا انجام شد، با توجه به تعرفه‌های برق محلی، هزینه خرید این ربات تنها در عرض ۸ ماه جبران می‌شود و پس از آن به سود خالص تبدیل خواهد شد.

چالش جلب اعتماد و شناخته شدن در بازار جهانی

با این‌که این استارتاپ توانسته جای پای محکمی در تلفیق هوش مصنوعی و رباتیک در ارتفاع پایین پیدا کند، اما ناشناخته بودن برند آن در بازارهای غربی همچنان یک چالش به شمار می‌رود.

مدیر بازاریابی این شرکت معتقد است استراتژی کلیدی آن‌ها برای ورود موفق به بازارهای جدید، ایجاد هم‌افزایی و شراکت‌های استراتژیک با غول‌های نام‌آشنای فناوری است تا با پشتوانه اعتبار آن‌ها بتوانند حضور خود را در سراسر جهان تثبیت کنند.