تحول بزرگ هوش مصنوعی در ۳۰ ماه؛ کتاب جدید ایتن مولیک از آغاز عصر ایجنت‌های خودکار خبر می‌دهد

ایتن مولیک، استاد دانشگاه و پژوهشگر نام‌آشنای هوش مصنوعی، به‌تازگی یادداشت جدیدی در وبلاگ One Useful Thing در پلتفرم ساب‌استک منتشر کرده است.

این یادداشت حاوی یک خبر مهم است؛ کتاب جدید مولیک با عنوان Co-Existence از همین ماه روانه بازار شده است، اثری که بسیاری از علاقه‌مندان به دنیای فناوری از مدت‌ها پیش در انتظار انتشار آن بودند.

مولیک در این یادداشت که با عنوان ۳۰ ماه روی نمودار نمایی، به روایت آمار و ارقام منتشر شده، تمام تحولاتی را بررسی می‌کند که طی ۳۰ ماه گذشته و پس از انتشار کتاب قبلی او رخ داده است. بررسی‌ها نشان می‌دهد که در این مدت کوتاه، دنیای فناوری دگرگونی‌های عظیمی را تجربه کرده است.

ازدحام ایجنت‌ها؛ ورود به عصر همکاری چندعاملی

بخش مهمی از ایده‌های مطرح‌شده در ابتدای این یادداشت، به مفهوم سیستم‌های چند ایجنتی یا هوش مصنوعی چندعاملی اختصاص دارد. مولیک توضیح می‌دهد که امروزه می‌توان یک ایجنت هوش مصنوعی داشت که برای انجام وظایف خرد و فرعی، ایجنت‌های دیگری را فراخوانی می‌کند؛ رویکردی که واگذاری کارها از سوی انسان را بسیار روان‌تر و اثربخش‌تر می‌سازد.

مولیک می‌نویسد: «در عصر چتبات‌ها که دوران کتاب قبلی من یعنی Co-Intelligence بود، باید مدام در پنجره گفتگو با هوش مصنوعی تبادل نظر می‌کردم و در هر مرحله قدم به قدم آن را پیش می‌بردم. اما در عصر کنونی هوش مصنوعی ایجنتی که در کتاب جدیدم Co-Existence به آن پرداخته‌ام، کارها را به سیستم واگذار می‌کنم و اجازه می‌دهم خود هوش مصنوعی آن‌ها را به سرانجام برساند. در این مورد خاص، من از مدل Opus 5.5 در Claude Projects استفاده کردم؛ قابلیتی که به کاربر اجازه می‌دهد تنها با یک ایجنت هماهنگ‌کننده مرکزی صحبت کند و سپس همان ایجنت بر حسب نیاز، ایجنت‌های کمکی دیگری ایجاد کرده، به آن‌ها دستور دهد و نتایج نهایی را بازگرداند.»

همکاری ایجنت‌های هوش مصنوعی با یکدیگر، هسته اصلی دگرگونی اخیر است؛ قابلیتی که نشان می‌دهد چرا این فناوری در انجام امور پیچیده تا این حد قدرتمند و خیره‌کننده عمل می‌کند.

تصحیح محاسبات انسانی توسط هوش مصنوعی

نکته جالب دیگری که مولیک به آن اشاره می‌کند این است که هوش مصنوعی هنگام گردآوری نمودارها به‌صورت کاملاً خودکار، نکاتی را به کاربر یادآوری کرد و حتی اشتباه محاسباتی او را اصلاح نمود. مولیک ابتدا قصد داشت عنوان یادداشت خود را ۲۸ ماه... بگذارد، اما مدل Claude به او یادآوری کرد که بر اساس خط زمانی واقعی، ۳۰ ماه گذشته است. این ماجرا نشان‌دهنده درک عمیق سیستم از اهدافی است که کاربر برای ماشین ترسیم می‌کند.

رقابت غول‌های فناوری بر سر جایگاه برترین مدل

یکی از بخش‌های تصویری جذاب در یادداشت مولیک، نمودار میله‌ای جامعی است که روند پیشتازی شرکت‌های بزرگ هوش مصنوعی را به تصویر می‌کشد. این نمودار پیشرفت فناوری را در طول زمان نشان می‌دهد و رقابت تنگاتنگ میان OpenAI، Anthropic و گوگل را برای در اختیار داشتن عنوان «بهترین مدل هوش مصنوعی جهان» بازگو می‌کند.

نگاهی به این روند نشان می‌دهد که OpenAI در چندین فصل متوالی با برتری چشمگیر و طولانی‌مدت بر بازار مسلط بوده است. نتیجه‌گیری مهم دیگری که می‌توان از این وضعیت گرفت، نیاز مبرم بازار به تنوع بیشتری از رقبای قدرتمند در بالاترین سطح است؛ به طوری که پیشتازی این عرصه تنها به دو یا سه بازیگر اصلی محدود نماند.

انسان در نقش احضارکننده ایجنت‌ها

واژه دیگری که مولیک در ادامه یادداشت خود به کار می‌برد، اصطلاح «احضارکننده» (The Conjuror) است؛ واژه‌ای که حال و هوای داستان‌های فانتزی یا بازی‌های ویدیویی کلاسیک را تداعی می‌کند که در آن شخصیتی جادویی نیروها را فرا می‌خواند.

مولیک پیشنهاد می‌کند که احضارکننده می‌تواند یکی از نقش‌های اصلی انسان‌ها در آینده تعامل با هوش مصنوعی باشد.

مولیک در این باره می‌نویسد: «احضارکنندگان در صورت نیاز ایجنت‌ها را فرا می‌خوانند، کارها را میان آن‌ها تقسیم می‌کنند و نتایج بازگشتی را می‌سنجند. نمودارهای این یادداشت نیز به همین روش ساخته شدند؛ من ایجنت‌ها را احضار کردم، چند راهنمایی کلی ارائه دادم و بارها گفتم "این را بهتر کن". این شیوه قدرتمندترین روش استفاده از هوش مصنوعی است، اما خطرات تازه‌ای نیز به‌همراه دارد؛ زیرا ما کنترل دقیق خود را بر جزئیات فرایندی که هوش مصنوعی برای دستیابی به این نتایج طی می‌کند، از دست می‌دهیم.»

اگرچه نشستن و تکرار مداوم جمله «این را بهتر کن» شاید تصویری عجیب از نقش آینده انسان باشد، اما مفهوم احضارکننده در کنار ایده «قنطورس» (مدل ترکیبی انسان و ماشین) که مولیک پیش‌تر مطرح کرده بود، به شکلی ملموس آینده همزیستی انسان و ابزارهای هوشمند را ترسیم می‌کند.

خلق خودکار ویدیو و ظهور نماد سمور آبی

یکی از جالب‌ترین بخش‌های این یادداشت، ویدیویی است که مولیک ادعا می‌کند بخش عمده آن به‌صورت کاملاً خودکار توسط هوش مصنوعی طراحی و تولید شده است.

مولیک برای نمایش پیشرفت‌های فناوری همواره علاقه دارد از آواتار یک سمور آبی استفاده کند؛ نمادی که اخیراً در قالب یک سمور آبی درون هواپیما در حال تلاش برای اتصال به اینترنت وای‌فای به تصویر کشیده شده است.

در مقطع کنونی که هوش مصنوعی به خودمختاری چشمگیری در تولید محتوای چندرسانه‌ای دست یافته، این ویدیو به وضوح توانایی مدل‌های امروزی را به نمایش می‌گذارد.

این ویدیو دارای گویندگی، روایتی جذاب، تصاویری دقیق و کیفیتی چشمگیر است. سمور آبی درون ویدیو به شکلی کاملاً طبیعی کلافه می‌شود و احساس ناکامی او در اتصال به شبکه به‌خوبی به مخاطب منتقل می‌گردد؛ نتیجه‌ای که حیرت هر بیننده‌ای را برمی‌انگیزد.

مولیک می‌نویسد: «این ویدیو شاید ایرادات اندکی داشته باشد، اما هوش مصنوعی خودش فهمید که چگونه تمام مراحل آن را پیش ببرد؛ از فیلم‌نامه و تصاویر گرفته تا ایده کلی، موسیقی و جنبه‌های فنی، همگی بدون کوچک‌ترین دخالت من ساخته شدند. این همان تحول اساسی است که رخ داده است.»

رشد بی‌وقفه؛ این ضعیف‌ترین هوش مصنوعی است که استفاده می‌کنید

مولیک در سراسر یادداشت خود به دو گزاره تأمل‌برانگیز اشاره می‌کند که ماهیت رشد این فناوری را نمایان می‌سازند. اولین گزاره این است:

«این ضعیف‌ترین هوش مصنوعی است که در طول زندگی خود با آن کار خواهید کرد.»

مولیک این جمله را در کتاب پیشین خود نیز به کار برده بود و تجربه نشان می‌دهد که مدل‌ها پیوسته با کیفیتی بالاتر و توانایی‌هایی بیشتر در دسترس ما قرار می‌گیرند.

گزاره دوم در پایان یادداشت مطرح می‌شود:

«این کمترین میزانی است که تاکنون درباره هوش مصنوعی صحبت کرده‌ایم.»

مفهوم نهفته در این جمله کاملاً روشن است؛ هوش مصنوعی روزبه‌روز سهم بزرگ‌تری از زندگی روزمره ما را به خود اختصاص خواهد داد و گفتگوها پیرامون آن به شکلی فزاینده بیشتر خواهد شد؛ روندی که گریزی از آن نیست و آینده پیش‌رو را رقم خواهد زد.