ربات خانگی ۳۵۰۰ دلاری فلوریش معرفی شد؛ ساده و کند، اما ارزان و کارراه‌انداز!

یک استارتاپ اهل سان‌فرانسیسکو به‌تازگی از حالت مخفیانه خارج شده و از یک ربات خانگی رونمایی کرده که ۳,۵۵۵ دلار قیمت دارد، یک کار خانگی جدید را ظرف حدود ۳۰ دقیقه یاد می‌گیرد و در مجموع می‌تواند ۱.۵ کیلوگرم بار بلند کند. ظاهر این ربات چندان دلربا نیست – هرچند یک کلاه بانمک و ترکیب رنگ شادابی دارد – و دستگیره‌های گیره‌مانندش هم فوق‌العاده ابتدایی هستند. پایه Flourish 1 شبیه یک سطل زباله چرخ‌دار بریده‌شده (یا شاید R2-D2 در جنگ ستارگان!) به نظر می‌رسد که بدنه‌ای با یک سر و دو بازو روی آن سوار شده و این بدنه روی ستونی متصل به پایه به بالا و پایین حرکت می‌کند.

همه این‌ها کاملاً عمدی و حساب‌شده است؛ حتی همان محدودیت وزن ۱.۵ کیلوگرمی.

این ربات خانگی طوری طراحی شده که کاملاً کاربردی و قابل‌آموزش باشد، اما بالا‌تر از همه این‌ها، برای خانواده‌ها و مردم عادی از نظر اقتصادی کاملاً در دسترس باشد.

«آنتوان مارسل»، بنیان‌گذار و مدیرعامل فلوریش (Flourish)، در یک گفت‌وگوی ایمیلی در این‌باره گفته است: «ما داریم رباتی می‌سازیم که منحصراً برای محیط خانه است. بیش‌تر شرکت‌های ربات‌های انسان‌نما به دنبال ساخت ربات‌های چندمنظوره برای کارخانه‌ها، فضاهای باز و خانه‌ها هستند؛ یعنی ظرفیت حمل بار بالا و سخت‌افزارهای صنعتی گران‌قیمت. اما ما اصلاً به چنین چیز‌هایی نیاز نداریم. ربات Flourish 1 فقط ۱.۵ کیلوگرم بار جابه‌جا می‌کند، ضدآب نیست و دقیقاً بر اساس نیازهای واقعی مردم در خانه طراحی شده است. همین تصمیم به ما اجازه داده سخت‌افزار را تا جای ممکن ساده کنیم و قیمت تمام‌شده را به شکلی باورنکردنی کاهش دهیم.»

این استارتاپ پیش‌فروش نخستین سری ۵۰ عددی Flourish 1 را آغاز کرده و تحویل آن‌ها از دسامبر ۲۰۲۶ کلید می‌خورد. خریداران می‌توانند کار‌های خانه را در یک اپلیکیشن موبایلی و بدون نیاز به حتی یک خط کدنویسی، تنها با نشان دادن عملی آن کار جلوی دوربین گوشی به ربات آموزش دهند. به محض این‌که ربات کاری را یاد بگیرد، می‌تواند آن را طبق زمان‌بندی تکرار کند؛ کار‌هایی مثل جمع‌آوری کفش‌ها، لباس‌ها و اسباب‌بازی‌ها، دستمال کشیدن میز، آب دادن به گلدان‌ها، آوردن وسایل و حتی تمیز کردن ظرف خاک گربه!

این ربات سریع نیست و حرکاتش هم کمی منقطع و خشک است. علاوه بر این، کشیدن یک پارچه روی میز – همان‌طور که در ویدیوی معرفی ربات دیده می‌شود – احتمالاً فقط از نظر نوجوانی که به زور و با بی‌میلی وادار به مرتب کردن خانه شده «نظافت» به حساب می‌آید!

اما در عوض، این ربات به‌طرز شگفت‌انگیزی ارزان است.

برای درک بهتر موضوع بد نیست بدانید ربات انسان‌نمای NEO ساخت شرکت 1X که شاید نام‌آشناترین ربات انسان‌نمای خانگی باشد، ۲۰,۰۰۰ دلار قیمت دارد یا اشتراک ماهانه ۴۹۹ دلاری می‌طلبد. از طرفی شرکت Figure AI هم در حال توسعه Figure 04 است و سیگنال‌های واضحی می‌دهد که محیط خانه بازار مهمی برای آن‌ها خواهد بود. اما Flourish 1 بسیار ارزان‌تر از هر دوی آن‌هاست و به موج نوپایی از ربات‌های بسیار ارزان از سوی تیم‌های کوچک برای خانه و فضاهای کاری ملحق شده است؛ برای مثال ربات A3 از استارتاپ Nori Robotics تنها ۱,۶۸۸ دلار قیمت دارد، ربات R1 از شرکت پرآوازه Unitree با قیمت پایه ۴,۹۰۰ دلار عرضه شده و هفته گذشته هم Feather Robotics رباتی چرخ‌دار با برچسب ۲۹,۹۹۰ دلاری معرفی کرد که البته هدفش محیط‌های کاری است.

قطعات رباتیک روزبه‌روز ارزان‌تر و در دسترس‌تر می‌شوند: محرک‌ها (اکچویتورها)، لیدار (LiDAR)، دوربین‌ها و تراشه‌های پردازشی که تا چند سال قبل کالاهایی خاص و گران بودند، حالا تقریباً به قطعاتی تجاری و رایج تبدیل شده‌اند. بررسی‌های گلدمن ساکس (Goldman Sachs) نیز نشان می‌دهد هزینه تولید ربات‌های انسان‌نما ظرف تنها یک سال و به لطف مقیاس‌پذیری، ۴۰ درصد افت کرده است. از طرفی مغز هوش مصنوعی این ربات‌ها هم مدام بهتر می‌شود و بخش بزرگی از آن‌ها رایگان و در دسترس است؛ مدل‌های متن‌بازی مثل π0 از شرکت Physical Intelligence و مدل GR00T انویدیا (Nvidia) باعث شده‌اند یک استارتاپ جمع‌وجور دیگر نیاز نداشته باشد هوش مصنوعی فیزیکی (Physical AI) را از صفر بسازد، بلکه می‌تواند پیشرفته‌ترین مدل‌ها را بردارد و برای نیاز خود فاین‌تیون کند؛ یعنی دقیقاً همان کاری که فلوریش انجام می‌دهد.

علاوه بر این، استعدادها و متخصصان حوزه رباتیک هم بیش‌تر شده‌اند. مهندسانی که در تسلا، 1X، فیگور و ده‌ها شرکت رباتیک با سرمایه‌های هنگفت تجربه اندوخته‌اند، حالا در حال خروج از این مجموعه‌ها هستند تا شرکت‌های خودشان را تأسیس کنند. وقتی همه این عوامل را کنار هم بگذارید، به نتیجه‌ای می‌رسید که حتی دو سال پیش غیرممکن بود: تیمی چندنفره که یک ربات خانگی مفید و کاربردی را با قیمتی کم‌تر از یک خودروی کارکرده هوندا سیویک می‌سازند!

ربات Flourish 1 حدود ۱۱۰ سانتی‌متر قد و ۲۰ کیلوگرم وزن دارد و بنا بر اعلام این شرکت، با هر بار شارژ تا ۱۲ ساعت سر پا می‌ماند. همچنین بدنه ربات می‌تواند روی پایه‌اش به سمت بالا حرکت کند تا دستش به نقاط مرتفع‌تر خانه برسد.

ظرفیت حمل بار ۱.۵ کیلوگرمی برای جمع کردن جوراب‌ها، کفش‌ها، اسباب‌بازی‌ها و بیش‌تر خرت‌وپرت‌هایی که کف خانه یک خانواده ریخته می‌شود کاملاً جوابگوست؛ هرچند برای بلند کردن یک سبد پر از رخت‌های کثیف، دسته‌ای از بشقاب‌های سنگین غذاخوری یا یک کیسه پر از خریدهای سوپرمارکتی کافی نیست (یک لیتر آب حدود یک کیلوگرم وزن دارد، بنابراین برای آبیاری گل‌ها باید از یک آبپاش جمع‌وجور استفاده کرد).

مارسل درباره این‌که ربات آن‌ها در حال حاضر در چه نقطه‌ای ایستاده، کاملاً صادق و روراست است.

او می‌گوید: «امروز این ربات می‌تواند کفش‌ها را جابه‌جا کند، لباس‌ها را بردارد و داخل سبد رخت‌چرک‌ها بیندازد، زباله را دور بریزد، میز را تمیز کند یا به گیاهان آب دهد. ربات این کار‌ها را کاملاً مطمئن، اما هنوز نسبتاً کند انجام می‌دهد.»

در بیانیه مطبوعاتی این شرکت، چیدن ظروف در ماشین ظرف‌شویی هم جزو کار‌هایی آمده که خریداران می‌توانند به ربات آموزش دهند. مارسل می‌گوید خالی کردن ماشین ظرف‌شویی، به همراه چیدن میز غذا و آماده‌سازی اولیه خوراکی‌ها، اهداف بعدی آن‌ها هستند.

البته چشم‌انداز بلندمدت فلوریش بسیار جاه‌طلبانه‌تر از این‌هاست.

مارسل می‌گوید: «هدف غایی ما این است که ربات بفهمد هر وسیله‌ای دقیقاً کجای خانه قرار می‌گیرد و به شکل منظم، خانه شما را به تنظیمات اولیه برگرداند و همه‌جا را برق بیندازد.»

رویایی که بی‌تردید آرزوی هر پدر و مادری است که حداقل یک بار در دل شب پایش روی یک قطعه لگو رفته باشد!

روش فلوریش برای رسیدن به این هدف، همان جایی است که مسیرش را کاملاً از غول‌های بزرگ جدا می‌کند. به عنوان مثال، شرکت فیگور روی پیش‌آموزش‌های عظیم متمرکز شده تا یک مدل هوش مصنوعی فیزیکی همه‌کاره بسازد که در هر خانه‌ای جواب دهد. فیگور اخیراً نشان داد نرخ موفقیت بدون آموزش قبلی (Zero-shot) رباتش در خانه‌هایی که قبلاً هرگز ندیده بود، از ۹ درصد به ۵۶ درصد جهش پیدا کرده؛ آماری شگفت‌انگیز که تازه نقطه شروع آن‌هاست.

اما فلوریش مسیر برعکس را در پیش گرفته است.

مارسل در این‌باره توضیح می‌دهد: «ما سعی نمی‌کنیم یک مدل هوش مصنوعی جامع و همه‌فن‌حریف برای همه خانه‌ها خلق کنیم. کار ما این است که از پیشرفته‌ترین مدل‌های آموزش‌دیده موجود استفاده می‌کنیم و آن‌ها را دقیقاً بر اساس خانه شما، وسایل اختصاصی‌تان و سبک انجام کار‌های خودتان شخصی‌سازی (Fine-tune) می‌کنیم. ما همچنین وظایف را به چند جریان کاری تفکیک کرده‌ایم؛ مثلاً برای برداشتن یک جوراب، سیستم مسیریابی و تشخیص اشیاء ربات را به کنار جوراب می‌رسانند، هوش مصنوعی فیزیکی وظیفه چالش‌برانگیز چنگ زدن و گرفتن جوراب را به عهده می‌گیرد و در نهایت سیستم ناوبری آن را تا سبد رخت‌ها حمل می‌کند.»

به بیان دیگر، بخش گران‌قیمت، پیچیده و حساس هوش مصنوعی رباتیک – یعنی مدل‌های بینایی-زبان-عمل (VLA) که حرکت بازوها و دست‌ها را در دنیای واقعی کنترل می‌کنند – تنها برای قسمتی از کار مصرف می‌شوند که واقعاً حضورشان ضروری است. حرکت در فضای اتاق نشیمن مشکلی است که سال‌ها پیش حل شده؛ جاروبرقی‌های رباتیک دو دهه است که بدون دردسر این کار را انجام می‌دهند. اما برداشتن یک لنگه جوراب مچاله‌شده – کاری که برای ما انسان‌های گوشت و پوست‌دار مثل آب خوردن است – برای ربات‌ها اصلاً کار ساده‌ای نیست.

مارسل می‌گوید: «این یعنی ما از هوش مصنوعی فیزیکی فقط در جاهایی که واقعاً نیاز است کمک می‌گیریم؛ راهکاری که فرایند آموزش را بسیار سریع‌تر و مطمئن‌تر می‌کند.»

این یک رویکرد به‌شدت عمل‌گرایانه و بدون تعارف است؛ درست مثل فلسفه فلوریش در انتخاب سخت‌افزار. شاید این تنها فرمولی باشد که به یک استارتاپ کوچک اجازه می‌دهد به جای سال ۲۰۲۹، در همین سال ۲۰۲۶ رباتی کارآمد تحویل بازار دهد. البته نقطه ضعف این شیوه در تعمیم‌پذیری است؛ یعنی رباتی که برای خانه شما تنظیم شده، اگر روزی دکوراسیون و چیدمان مبل‌ها را به هم بزنید، ممکن است حسابی گیج شود.

مارسل هم به این موضوع اذعان دارد.

او می‌گوید: «ربات فقط یک مسیر حرکتی خشک را حفظ نمی‌کند. مدل‌های ازپیش‌آموزش‌دیده و روش‌های تقویت داده‌های ما به ربات کمک می‌کنند تا تغییر مکان وسایل، تغییرات نور، شلوغی و شرایط محیط را مدیریت کند. اگر خط مشی مدل VLA به مشکل بخورد، مدل‌های رده‌بالاتر بینایی و زبان صحنه را دوباره ارزیابی می‌کنند و به ربات کمک می‌کنند موقعیتش را اصلاح کند یا دوباره تلاش کند. با این حال، در برابر تغییرات عمده محیطی هنوز محدودیت‌هایی وجود دارد و ارتقای قدرت تعمیم‌پذیری، اولویت اصلی ماست.»

در زمینه ایمنی پیرامون کودکان و حیوانات خانگی، مارسل توضیح می‌دهد که ربات به کمک حسگر‌های لیدار و دوربین‌ها مدام محیط اطرافش را پایش می‌کند و اگر شخصی وارد محدوده دسترسی بازوهایش شود، حرکت بازوها به‌طور خودکار متوقف می‌گردد. او می‌افزاید که نیروی این بازوها نیز عمداً بسیار ضعیف‌تر از ربات‌های غول‌پیکر صنعتی تنظیم شده است.

همچنین بر خلاف شرکت 1X که گفته خریداران ربات NEO می‌توانند برای کار‌های سخت از اپراتورهای انسانی از راه دور کمک بگیرند، فلوریش اعلام کرده که به هیچ وجه متکی به کنترل از راه دور نیست.

مارسل می‌گوید: «ربات طوری طراحی شده که پس از آموزش هر وظیفه، کاملاً خودکار و مستقل عمل کند. شاید برای سرگرمی بتوانیم آن را از راه دور هدایت کنیم، اما هدف اصلی این است که ربات کاملاً خودمختار کار کند.»

دور تأمین سرمایه پیش‌بذری (Pre-seed) استارتاپ فلوریش توسط صندوق Families Fund با مدیریت «کارتیک ساتاپان» هدایت شده است. هرچند مبلغ این سرمایه‌گذاری فاش نشده، اما مارسل کارآفرینی باتجربه است که پیش از این نیز از صندوق وابسته به «اگزاویه نیل»، میلیاردر نامدار فرانسوی، جذب سرمایه کرده بود.

ساتاپان در بیانیه‌ای پیرامون این همکاری گفته است: «بیش‌تر اوقات فناوری برای این به کار می‌رود که حواس بچه‌ها را پرت کند تا پدر و مادرها به کار‌های خانه برسند؛ اما فلوریش کار‌های خانه را انجام می‌دهد تا والدین وقت کافی برای بازی با بچه‌هایشان داشته باشند.»

دیدگاه مارسل نیز دقیقاً هم‌راستای همین نگاه است.

او در بیانیه خود تأکید می‌کند: «موضوع صرفاً ساختن رباتی نیست که کفش‌های شما را از روی زمین بردارد؛ موضوع کار‌هایی است که حالا می‌توانید انجام دهید، چون دیگر نیازی نیست وقتتان را برای این کار‌ها تلف کنید.»

در حال حاضر ربات Flourish 1 محصولی کوچک، کند و دارای محدودیت‌های مشخص است؛ اما ۳,۵۵۵ دلار قیمت دارد، در پاییز امسال عرضه می‌شود و برای برداشتن جوراب‌هایتان نیازی به یک فرد غریبه با هدست واقعیت مجازی ندارد! ۵۰ خریدار اولیه به‌زودی خواهند فهمید که آیا این امکانات برای یک شروع تازه کافی است یا خیر.

با این حال، نسخه‌های بعدی مثل Flourish 2 یا نسخه‌های آینده حتی هیجان‌انگیزتر خواهند بود. روند جدید تیم‌های کوچک برای ساخت ربات‌های انسان‌نما با قیمت‌هایی که تقریباً هر کسی از پس خرید آن برمی‌آید – چیزی که تا همین چند سال پیش شبیه داستان‌های علمی-تخیلی بود – پایه‌های بسیار محکمی برای موفقیت در آینده دارد؛ البته در مورد این ربات، باید بگوییم چرخ‌های محکمی دارد!