صندوق ۶۰۰ میلیون دلاری جدید Formation Bio؛ احیای داروهای متوقف‌شده با هوش مصنوعی

بن لیو، هم‌بنیان‌گذار و مدیرعامل استارتاپ Formation Bio، دیدگاه متفاوتی درباره نقش هوش مصنوعی در داروسازی دارد. اگرچه کشف داروهای جدید شاید جذاب‌ترین و پرسرصداترین کاربرد این فناوری به نظر برسد، اما واقعیت این است که بخش طولانی، فرساینده و پرهزینه کارآزمایی‌های بالینی جایی است که بیشتر داروها در آن شکست می‌خورند و دقیقاً در همین نقطه، هوش مصنوعی بیشترین ارزش‌آفرینی را خواهد داشت. لیو اکنون برای اثبات این فرضیه، یک صندوق سرمایه‌گذاری ۶۰۰ میلیون دلاری جذب کرده است.

لیو در این باره توضیح می‌دهد: «شمار داروهای کشف‌شده خوب روزبه‌روز بیشتر می‌شود، اما گلوگاه بنیادین این است که چگونه اثربخشی آنها را در محیط بالینی به اثبات برسانید. این صندوق جدید به ما اجازه می‌دهد شانس خود را روی گزینه‌های بسیار بیشتری امتحان کنیم.»

او امیدوار است با سرمایه این صندوق جدید، طی سه تا پنج سال آینده امتیاز ۱۰ تا ۱۵ داروی بالقوه را خریداری کند یا تحت لیسانس درآورد و با کمک هوش مصنوعی، فرایند کارآزمایی بالینی آنها را تسریع کند. در شرایطی که هر روز تأخیر در آزمایش‌های بالینی می‌تواند میلیون‌ها دلار هزینه به بار آورد، چنین سرعتی مزیت رقابتی بزرگی به شمار می‌آید. سرمایه‌گذاران این صندوق جدید شامل بنیادهای پژوهشی، صندوق‌های موقوفه، بیمارستان‌ها و گروه‌های نیکوکاری هستند.

لیو می‌گوید: «فرضیه اصلی ما این است که در آینده با انبوهی از داروهای مهندسی‌شده و فوق‌العاده روبه‌رو خواهیم شد که پشت درهای بسته انباشته می‌شوند و تا زمانی که آزمایش‌های بالینی را پشت سر نگذارند، نمی‌توان فهمید آیا واقعاً در درمان بیماری‌ها مؤثرند یا خیر.»

لیو و لینهاو ژانگ استارتاپ Formation Bio را که در ابتدا Trialspark نام داشت، در سال ۲۰۱۶ بنیان‌گذاری کردند. این شرکت از آن زمان تاکنون با ارزش‌گذاری ۱٫۸ میلیارد دلاری، در مجموع ۶۱۵ میلیون دلار از سرمایه‌گذاران برجسته‌ای همچون Andreessen Horowitz، سکویا (Sequoia)، شرکت Thrive Capital، جان دور (رئیس هیئت‌مدیره Kleiner Perkins) و سم آلتمن از OpenAI سرمایه جذب کرده است.

تمرکز این شرکت روی داروهایی است که هنوز فاز دوم کارآزمایی‌های بالینی را سپری نکرده‌اند. اگرچه در این مراحل اولیه ریسک شکست به‌مراتب بالاتر است، اما در صورت اثربخشی راهکارهای هوش مصنوعی Formation Bio، بازدهی و سودآوری بالقوه نیز بسیار چشمگیر خواهد بود. این استارتاپ حتی پیش از راه‌اندازی صندوق نیز امتیاز پنج داروی بالقوه را خریداری یا لیسانس کرده بود که از جمله آنها می‌توان به درمانی برای آرتروز زانو و دارویی برای کولیت اولسراتیو اشاره کرد.

این سازوکار سرمایه‌گذاری جدید که «صندوق شتاب‌دهنده توسعه داروی Formation Bio» نام دارد، تاکنون مجوز دو داروی بالقوه را دریافت کرده است، هرچند لیو از فاش کردن نام آنها خودداری می‌کند. این صندوق در حال حاضر فرصت‌های موجود در حوزه‌های سلامت عضلات و استخوان، چشم‌پزشکی و بیماری‌های عصبی و روان‌پزشکی را بررسی می‌کند. او تأکید دارد که نسبت به درمان‌های پیشگیرانه‌ای که می‌توانند به‌جای صرفاً افزایش طول عمر، کیفیت زندگی انسان‌ها را بهبود بخشند، بسیار هیجان‌زده است.

در ماه ژوئیه، Formation Bio مایکل ایلرز را به‌عنوان مدیر ارشد علمی و رئیس بخش تحقیق و توسعه به خدمت گرفت. او پیش از این نایب‌رئیس ارشد تحقیق و توسعه در بایوژن (Biogen)، شریک کارآفرین در شرکت سرمایه‌گذاری زیست‌فناوری MPM Impact و مدیر ارشد علمی علوم اعصاب در فایزر (Pfizer) بوده است. ایلرز در طول دوران حرفه‌ای خود موفق به دریافت تأییدیه برای شش دارو شده و ۴۰ برنامه دارویی را به مرحله کارآزمایی بالینی رسانده است.

به‌گفته لیو، راه‌اندازی یک صندوق سرمایه‌گذاری خارج از ترازنامه به‌جای خرید مستقیم با نقدینگی خود شرکت، این امکان را فراهم می‌کند که بدون رقیق شدن سهام، از هزینه سرمایه پایین‌تر بهره‌مند شوند. استارتاپ Formation Bio بخشی از سرمایه نقدی خود را نیز به این صندوق اختصاص داده (هرچند لیو مبلغ دقیق آن را فاش نکرده است) و در مقام شریک عمومی صندوق، سهمی از سود سرمایه‌گذاری دریافت خواهد کرد. ساختار این مدل تا حدی پیچیده است: برای هر دارو یک شرکت مستقل تأسیس می‌شود تا در صورت موفقیت درمان، فروش، واگذاری مجوز یا تجاری‌سازی آن، هم توسعه‌دهنده اصلی دارو، هم سرمایه‌گذاران صندوق و هم Formation Bio همگی منتفع شوند.

امید لیو این است که این صندوق ۶۰۰ میلیون دلاری نخستین گام از چندین ابزار سرمایه‌گذاری باشد که این شرکت در نهایت راه‌اندازی می‌کند. او می‌گوید: «ما باور داریم این یک ساختار منحصربه‌فرد است که هم‌زمان با تحول کشف دارو توسط هوش مصنوعی، اهمیتی حیاتی پیدا خواهد کرد؛ زیرا در آینده نه‌تنها با گلوگاه بالینی، بلکه با گلوگاه تأمین سرمایه نیز مواجه خواهیم شد.»

چرا صندوق 8VC برای تحقیقات دارویی روی میمون‌ها سرمایه‌گذاری کرد؟

راز ناخوشایند و کمترگفته‌شده صنعت داروسازی این است که چه حجم عظیمی از حیوانات برای آزمایش‌های بالینی قربانی می‌شوند. از سوی دیگر، زنجیره تأمین میمون‌های آزمایشگاهی که به دلیل شباهت‌های ژنتیکی با انسان برای آزمایش داروهای پیچیده به کار می‌روند، از زمان توقف صادرات چین در سال ۲۰۲۰ دچار اختلال شدید شده است. به‌گفته منابع آگاه، دقیقاً به همین دلیل صندوق 8VC متعلق به جو لونسدیل، میلیاردر و هم‌بنیان‌گذار پالانتیر، مبلغ ۲۰ میلیون دلار در شرکت Safer Human Medicine سرمایه‌گذاری کرده که بخشی از مجموع ۲۸ میلیون دلار جذب‌شده توسط این شرکت است.

جیم هارکنس، بنیان‌گذار و مدیرعامل این شرکت، پیش‌تر مدیر ارشد عملیات در Envigo بود؛ شرکتی که مرکز پرورش سگ‌های بیگل خود در ویرجینیا را در سپتامبر ۲۰۲۲ به دنبال تحقیقات وزارت دادگستری آمریکا تعطیل کرد. در سال ۲۰۲۴، شرکت Envigo و شرکت مادر آن، Inotiv، جریمه بی‌سابقه ۳۵ میلیون دلاری را به‌همراه سایر غرامت‌ها در پرونده نقض حقوق حیوانات پرداخت کردند. البته هارکنس که در اکتبر ۲۰۲۲ این شرکت را ترک کرده بود، هرگز با اتهامی روبه‌رو نشد.

مخالفت‌های مردمی با تأسیسات عظیمی که شرکت Safer Human Medicine در بین‌بریج جورجیا برنامه‌ریزی کرده بود بسیار شدید بوده و به پرونده‌های قضایی و تأخیرهای پیاپی منجر شده است. با این حال، یکی از شرکت‌های تابعه آن با صرف میلیون‌ها دلار مرکزی را در لاول فلوریدا راه‌اندازی کرده که اکنون با مشتریانی از میان شرکت‌های داروسازی فعالیت می‌کند. هدف نهایی این شرکت تأمین ۳۰ هزار میمون آزمایشگاهی در چندین مرکز مختلف است. لونسدیل در توجیه این اقدام گفته است: «ترجیح می‌دهید جان برادر و خواهر خود را نجات دهید یا میمون را؟»

پیشرفت چشمگیر در توسعه واکسن سرطان ملانوما

شرکت‌های داروسازی مرک (Merck) و مدرنا (Moderna) نتایج مثبتی از واکسن سرطان خود برای ملانوما اعلام کردند. بیمارانی که پس از جراحی برداشتن تومور این واکسن را دریافت کرده بودند، ۴۲ درصد کمتر با بازگشت بیماری مواجه شدند. فرایند ساخت این واکسن سال‌ها در جریان بوده و همکاری دو شرکت مدرنا و مرک از یک دهه پیش آغاز شده است؛ نتیجه‌ای که امیدهای تازه‌ای را برای توسعه واکسن‌های ضدسرطان ایجاد می‌کند.

با این حال، سرمایه‌گذاران بازار روی خوشی به این خبر نشان ندادند و ارزش سهام مدرنا پس از پایان معاملات چهارشنبه ۱۵ درصد کاهش یافت که نوعی اصلاح در برابر رشد چشمگیر ارزش این سهم در طول سال محسوب می‌شود. یکی از تحلیلگران وال‌استریت رتبه این سهم را کاهش داد، چراکه قیمت آن پیش از این با رشدی خارق‌العاده ۶۰۵ درصد بالا رفته بود. او اشاره کرد پرسش بنیادین آینده این است که آیا این واکسن آزمایشی می‌تواند انواع دیگر تومورها از جمله کلیه، مثانه و ریه را نیز درمان کند، یا اثربخشی آن صرفاً به ملانوما محدود خواهد ماند.

دیگر تحولات و رویدادهای مهم

پیش‌نویس عرضه اولیه سهام استارتاپ Anthropic که به کمیسیون بورس و اوراق بهادار آمریکا ارائه شده است، بر تعهد این شرکت به بهره‌گیری از هوش مصنوعی در تحقیقات علمی تأکید دارد و به نام مشتریان بزرگی همچون بریستول مایرز اسکوئیب (Bristol Myers Squibb) و دانشگاه کالیفرنیا، سان‌فرانسیسکو اشاره می‌کند.

از زمان آغاز به کار دولت ترامپ، ۲۰۲ تأسیسات صنعتی از جمله برخی از آلاینده‌ترین کارخانه‌ها از مقررات هوای پاک معاف شده‌اند که در میان آنها نام ۴۰ مرکز استریل‌سازی تجهیزات پزشکی به چشم می‌خورد.

تقاضا برای استخدام پرستاران بسیار بالاست، اما به دلیل کمبود شدید نیرو و خشونت‌های مداوم، کادر درمان به‌شکل دسته‌جمعی در حال ترک شغل خود هستند.

طرفداران رژیم غذایی نامتعارف موسوم به «تغذیه تاریک»، با هدف درمان بیماری‌های خود رژیم‌های اختصاصی و عجیبی را طراحی می‌کنند که مواردی چون مغز گاومیش، مرغ خام یا مصرف مقادیر بسیار بالای مکمل‌ها را شامل می‌شود.

استارتاپ باروری Gameto که فناوری رشد تخمدان در محیط آزمایشگاهی آن از آزمایشگاه دانشمند سرشناس دانشگاه هاروارد، جرج چرچ، ریشه گرفته است، قراردادی برای واگذاری به غول داروسازی اروپایی Ferring Pharmaceuticals به ارزش ۱٫۴ میلیارد دلار امضا کرد.

داروی آزمایشی سرطان تخمدان متعلق به شرکت زیست‌فناوری دانمارکی Genmab، در مقایسه با شیمی‌درمانی، خطر مرگ را تا ۵۷ درصد و روند پیشرفت بیماری را در مبتلایان به نوع پیشرفته تا ۷۱ درصد کاهش داده است.