هشدار جینا ریموندو درباره هوش مصنوعی: در آینده شغل می‌سازد، اما اولش یک موج سنگین اخراج در راه است!

جینا ریموندو خودش را یک فرد خوش‌بین به آینده هوش مصنوعی می‌داند. او دلش می‌خواهد فرزندانش در کشوری زندگی کنند که در آن شغل‌هایی به وجود بیاید که امروز حتی به ذهنمان هم خطور نمی‌کند؛ دنیایی که دستاوردهای هوش مصنوعی در همه‌جای آن حس شود: از سیستم سلامت و درمان بهتر گرفته تا فناوری‌های پیشرفته‌تر و تحلیل دقیق‌تر داده‌ها.

پس چرا وزیر سابق بازرگانی آمریکا و فرماندار پیشین رود آیلند این‌قدر نگران تهدید اخراج‌های دسته‌جمعی و از هم پاشیدن بافت اجتماعی جامعه است؟

پاسخ او در یک کلمه خلاصه می‌شود: بی‌برنامگی.

ریموندو در گفتگوی اخیر خود با جولیا بوروستین در پادکست Changemakers گفت: «فکر می‌کنم بدترین سناریوی ممکن این است که هیچ برنامه‌ای نداشته باشیم تا مطمئن شویم تک‌تک شهروندان در عصر هوش مصنوعی می‌توانند یک شغل مناسب داشته باشند.»

ریموندو در این گفتگو با صراحت و نگرانی عمیق ادامه داد: «ده‌ها میلیون نفر ممکن است کارشان را از دست بدهند یا به شغل‌هایی با درآمد ناکافی رو بیاورند؛ این دقیقاً همان نقطه‌ای است که من را شدیداً نگران می‌کند. با چنین وضعیتی ممکن است با یک رکود اقتصادی عمیق و طولانی روبه‌رو شویم یا حتی کار به شورش‌های خیابانی بکشد. من واقعاً این موضوع را جدی می‌گویم؛ ۱۰ سال پیش هرگز چنین حرفی نمی‌زدم، اما در طول این یک دهه گذشته، نابرابری اقتصادی سر به فلک کشیده و پایه‌های جامعه هر روز متزلزل‌تر شده است.»

به گفته او، چنین پیامدی ضربه‌ای دوچندان خواهد بود؛ چرا که باعث می‌شود نهادهای قانون‌گذار برای مهار بحران دست‌به‌کار شوند و جلوی نوآوری‌های هوش مصنوعی را بگیرند. اتفاقی که در نهایت ممکن است پیشتازی فناوری را دو‌دستی تقدیم چین و سایر کشورها کند.

ریموندو با لحنی بی‌پرده می‌گوید: «اگر هوش مصنوعی را همین‌طور به حال خودش رها کنیم و سه یا چهار سال بعد چشم باز کنیم و ببینیم نرخ بیکاری به ۱۰ یا ۱۱ درصد رسیده و بیکاری بین جوانان دهه بیست زندگی به ۲۰ درصد زده، کارمان رسماً تمام است! این شاید یک اصطلاح تخصصی نباشد، ولی واقعیت محض است؛ پس بهتر است از همین حالا جلوی این فاجعه را بگیریم.»

واقعیت این است که هیچ‌کس نمی‌تواند با قطعیت بگوید چه بر سر بازار کار خواهد آمد و هر کس ادعایی غیر از این داشته باشد، پایش را از واقعیت فراتر گذاشته است. در حال حاضر، بسیاری از فرصت‌های شغلی به لطف هوش مصنوعی رونق گرفته‌اند، در حالی که پژوهش‌های اولیه درباره اثرگذاری هوش مصنوعی بر اشتغال و دستمزدها، همان‌طور که خود نویسندگانشان هشدار می‌دهند، چیزی بیشتر از حدس و گمان‌های سنجیده نیست. در این میان، برخی از چهره‌های سرشناس دنیای هوش مصنوعی هم نتوانسته‌اند دلایل قانع‌کننده‌ای بیاورند که چرا شکوفایی و جهش شغلی قطعی خواهد بود.

ریموندو تأکید می‌کند که به خلق خالص شغل توسط هوش مصنوعی در بلندمدت باور دارد؛ شغل‌هایی که امروز تصورش را هم نمی‌کنیم: «من واقعاً معتقدم که تا چند سال آینده، هوش مصنوعی هم مثل هر فناوری نوظهور دیگری شغل‌های تازه و بیشتری خلق می‌کند؛ اما ما به یک دوره گذار حساب‌شده نیاز داریم. در غیر این صورت، اگر چشم‌هایمان را ببندیم و این فناوری را بدون برنامه‌ای برای همراه کردن همه مردم رها کنیم، همان سناریوی تلخی که گفتم رقم می‌خورد... من هیچ اعتمادی به خود بازار ندارم که بتواند بدون بروز بحرانی بزرگ، ما را از این دوره گذار عبور دهد.»

نگرانی‌های او از این دوره گذار پرالتهاب، تا حد زیادی از گفتگوهایی سرچشمه می‌گیرد که پس از پایان دوران خدمتش در دولت بایدن با مدیران عامل غول‌های تجاری داشته است: «وقتی از دولت خارج شدم، مدیران ارشد شرکت‌های بزرگ یکی پس از دیگری با من تماس می‌گرفتند و از نگرانی‌شان درباره تعدیل نیروهای گسترده به خاطر ورود هوش مصنوعی و رباتیک می‌گفتند. صحبت از یک یا دو مدیرعامل نبود؛ چندین نفر تماس می‌گرفتند و انگار منتظر بودند ببینند من چه برنامه‌ای برای این وضعیت دارم!»

ترس‌های اخیر از خطرات موجودیتی هوش مصنوعی برای بشریت که به دنبال رفتارهای غیرقابل‌پیش‌بینی برخی ایجنت‌های خودسر در آزمایشگاه‌های پیشرو سر زبان‌ها افتاده، در نگاه ریموندو با خطرات بازار کار کاملاً پیوند خورده است. از نظر او، تمام این تهدیدها نشانه‌هایی از پیشروی بیش‌ازحد سریع و بدون برنامه‌ریزی کافی هستند.

ریموندو در یادداشتی در لینکدین پس از گزارش‌های اخیر اوپن‌ای‌آی و آنتروپیک نوشت: «ما شاهد حوادث و رفتارهای خطرناک متعددی در مدل‌های مختلف بوده‌ایم.»

او اضافه کرد: «اگر همه آسیب‌های احتمالی هوش مصنوعی را جدی نگیریم و برای پیدا کردن مؤثرترین سیاست‌ها تلاش دوچندان نکنیم، قافیه را خواهیم باخت. حالا که این قابلیت‌ها سریع‌تر از چیزی که فکر می‌کردیم در حال تکامل هستند، باید مطمئن شویم پیاده‌سازی آن‌ها ایمن است و کار را به بیکاری گسترده نمی‌کشاند؛ در غیر این صورت، آسیب‌های جبران‌ناپذیری به دموکراسی و تاروپود جامعه خواهیم زد.»

ریموندو همراه با اریک هولکامب، فرماندار سابق ایندیانا، بنیادی به نام «Raise Us» را پایه‌گذاری کرده تا با اتصال سرمایه‌های بخش خصوصی به دولت، «بهترین سناریوی ممکن» را برای این دوران رقم بزنند و قبل از تعدیل نیرو، راهکارهایی برای کارگران و کارمندان دست‌وپا کنند. شرکت‌های بزرگی مثل آمازون، آنتروپیک، مایکروسافت، ای‌ام‌دی (AMD)، بنک آو آمریکا، بلک‌استون، سیسکو، الای لیلی، جنرال موتورز، آی‌بی‌ام (IBM)، مسترکارت و یوپی‌اس (UPS) از جمله پیشگامانی هستند که به این طرح پیوسته‌اند.

او درباره اهداف این بنیاد می‌گوید: «باید کارفرمایان را سر میز مذاکره بیاوریم و قانعشان کنیم هوش مصنوعی را طوری پیاده کنند که یک‌شبه زیر پای ده‌ها میلیون شاغل خالی نشود. از طرفی باید پای فرمانداران و مسئولان را هم به میدان باز کنیم تا سیاست‌ها را طوری تغییر دهند که یک گذار برنامه‌ریزی‌شده به سمت اقتصاد مبتنی بر هوش مصنوعی داشته باشیم.»

این بنیاد تا امروز فعالیت‌هایش را با کسب‌وکارها و مسئولان چهار ایالت آرکانزاس، یوتا، مریلند و کنتیکت آغاز کرده است.

ریموندو توضیح می‌دهد: «شاید امروز کارمندان مراکز تماس و پشتیبانی هدف باشند و دو سال دیگر نوبت به مشاغل دیگری برسد؛ به همین خاطر باید سیاست‌های تشویقی، برنامه‌های آموزشی، سنوات پایان کار و حتی مالیات بر حقوق را از نو بازتعریف کنیم... ما باید نیروی کار را برای یک اقتصاد مبتنی بر ایجنت‌ها آماده کنیم.»

ایده‌هایی که اکنون در سطح ایالتی در حال آزمایش هستند شامل مواردی مثل دوره‌های خدمت یک‌ساله برای جوانان جویای کار در اوایل دهه بیست به عنوان پل ورود به مشاغل تمام‌وقت، مدل‌های نوین بیمه بیکاری، حمایت‌های حقوقی تازه و دوره‌های بازآموزی مهارت‌هاست؛ به‌ویژه برای کارکنان بالای ۵۰ سال که بیشتر در معرض خطر از دست دادن کار هستند و شانس کمتری برای انتقال به شغل جدید با دستمزد مشابه دارند. علاوه بر این، شیوه مالیات‌گیری از نیروی کار نیز باید بازبینی شود. ریموندو می‌گوید: «الان اگر کارفرما باشید، برای هر کارمند باید مالیات حقوق پرداخت کنید؛ در حالی که برای به کار گرفتن یک ایجنت هوش مصنوعی هیچ مالیاتی نمی‌دهید! بنابراین وسوسه می‌شوید کارمندانتان را اخراج کنید، مالیات ندهید و کارها را به ایجنت‌ها بسپارید... این دقیقاً همان نقطه ضعفی است که باید با تغییر ساختار مشوق‌ها اصلاح شود.»

ریموندو پیش‌تر در زمان راه‌اندازی بنیاد Raise Us اشاره کرده بود که حمایت از کارکنان باتجربه و مسن برای او یک دغدغه کاملاً شخصی است؛ چرا که پدرش پس از سال‌ها فعالیت موفق در بخش تولید، ناگهان به دلیل برون‌سپاری کارها بیکار شد و هیچ مسیر و پشتیبانی مشخصی برای ورود به یک شغل جدید پیش رو نداشت.

او با انتقاد از ساختارهای موجود می‌گوید: «سیستم مدیریت نیروی کار ما قدیمی و به شدت سنتی است. ساختار بیمه بیکاری ۱۰۰ سال پیش در دوران رکود بزرگ اقتصادی ساخته شده و از آن زمان تا امروز تغییر نکرده است. سیستم دانشگاهی را ببینید؛ میلیاردها دلار سوبسید، وام و کمک‌هزینه تحصیلی تزریق می‌شود، در حالی که دانشگاه رفتن برای بیشتر دانشجویان کارایی ندارد، ولی ما همچنان بی‌وقفه در حال سرازیر کردن پول به این چاه هستیم! این الگو بعد از جنگ جهانی دوم جواب می‌داد و از آن زمان دست‌نخورده باقی مانده است. پس هدف من چیست؟ می‌خواهم از تحول عظیمی که هوش مصنوعی راه انداخته استفاده کنم تا این ساختارهای کهنه را تغییر دهیم و جا برای رشد همه در اقتصاد هوش مصنوعی باز شود.»

اگرچه ریموندو اعتراف می‌کند که با «یک معضل غول‌آسا» طرف هستیم، اما تأکید دارد که به تنهایی هیچ امیدی به کنگره یا مدیران عامل برای حل این بحران ندارد: «کنگره عملاً هیچ کار مفیدی نخواهد کرد؛ آن‌ها دست روی دست می‌گذارند. در زندگی به چیزهای زیادی اطمینان ندارم، اما حاضرم شرط ببندم که کنگره در سه سال آینده هیچ قانون کارآمد و فراجناحی برای نجات کارگران تصویب نخواهد کرد. اصلاً منتظر چنین معجزه‌ای نباشید.»

از سوی دیگر، هرچند برخی مدیران عامل عمق ماجرا را درک می‌کنند، اما خیلی‌های دیگر کوچک‌ترین اهمیتی نمی‌دهند: «من در حال ساختن ائتلافی از مدیران داوطلب و مسئولیت‌پذیر هستم؛ مدیران و هیئت‌مدیره‌هایی که متوجه طوفان پیش‌رو هستند و می‌خواهند دست به نوآوری بزنند و کار درست را انجام دهند. اما وقتی با خیلی از مدیران دیگر صحبت می‌کنید، می‌گویند: "نه بابا! من همون کاری رو می‌کنم که همیشه کردم؛ یعنی بیشترین سود کوتاه‌مدت و بالا بردن قیمت سهام!"»

او در پایان هشدار داد: «در وضعیت فعلی، تمام وسوسه‌ها و مشوق‌ها روی فشردن دکمه اخراج تنظیم شده است.»