طفره رفتن هوش مصنوعی گوگل از معرفی برنده انتخابات ۲۰۲۰ آمریکا

اگر از برخی سیاستمداران سرشناس آمریکایی بپرسید چه کسی برنده انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۰ شد، ممکن است با پاسخ‌هایی طفره‌آمیز مواجه شوید که حاضر نیستند به پیروزی جو بایدن در آن دوره اذعان کنند. جالب اینجاست که اگر همین سؤال را از حالت هوش مصنوعی موتور جستجوی گوگل (AI Mode) بپرسید نیز ممکن است پاسخی مبهم دریافت کنید که فقط از شما می‌خواهد به منابع بیرونی مراجعه کنید.

با طرح مستقیم پرسش «چه کسی برنده انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۰ شد؟» در قابلیت هوش مصنوعی گوگل (پس از مشاهده گزارش‌های متعدد در شبکه‌های اجتماعی درباره پاسخ‌های محتاطانه این سیستم)، این ابزار پاسخی غیرمستقیم و شگفت‌آور ارائه داد:

«برای بررسی نتایج رسمی و آمارهای انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۰ ایالات متحده، از جمله تفکیک آرای الکترال کالج، شمارش آرای عمومی و تأیید نهایی برنده، لطفاً به گزارش رسمی تهیه‌شده توسط کمیسیون فدرال انتخابات (FEC) مراجعه کنید.»

پرسش درباره انتخابات ریاست‌جمهوری سال ۲۰۲۴ نیز به پاسخی مشابه و غیرمستقیم ختم شد و هوش مصنوعی گوگل اعلام کرد که باید برای دریافت این اطلاعات به کمیسیون فدرال انتخابات رجوع شود. پرسش پیرامون انتخابات ۲۰۱۲ نیز به‌جای پاسخی مستقیم، تنها لینکی به پایگاه داده پروژه ریاست‌جمهوری آمریکا در سال ۲۰۱۲ به‌همراه داشت. با این حال، حالت هوش مصنوعی در برابر انتخابات‌های دیگر تا سال ۲۰۰۰ کاملاً مایل بود پاسخی دقیق و درست درباره نام برنده ارائه دهد.

بررسی‌های تکمیلی نشان می‌دهد که حالت هوش مصنوعی گوگل به پرسش‌های مربوط به نتایج برخی از دوره‌های انتخابات پاسخ مستقیم می‌دهد و در قبال برخی دیگر طفره می‌رود. البته سال‌های انتخاباتی خاصی که با این رفتار مواجه می‌شدند برای کاربران مختلف یکسان نبوده است؛ به‌طوری که برخی افراد تنها هنگام پرسش درباره انتخابات‌های ۲۰۱۶ و ۲۰۲۴ پاسخ‌های فوری دریافت می‌کردند و برای سایر دوره‌ها تا سال ۲۰۰۰ صرفاً لینک منابع خارجی نمایش داده می‌شد.

این رفتارهای عجیب در بررسی سؤالات تاریخی و سیاسی دیگر نیز ادامه داشت. برای مثال، هنگام پرسش درباره اینکه کدام حزب پس از انتخابات ۲۰۲۰ اکثریت مجلس سنا را در دست گرفت، سیستم هوش مصنوعی از کاربر خواست «سوابق رسمی کنگره را بررسی کند» و لینکی به صفحه تاریخچه تفکیک حزبی سنای آمریکا ارائه کرد. در نقطه مقابل، هنگام پرسیدن همین سؤال درباره انتخابات ۱۹۹۲، هوش مصنوعی بدون تعلل اعلام کرد که دموکرات‌ها اکثریت ۵۷ در برابر ۴۳ کرسی را به دست آوردند و حتی به ویکی‌پدیا ارجاع داد.

جالب اینجاست که جدای از حالت هوش مصنوعی جستجو، مدل اختصاصی Gemini خود گوگل به‌راحتی برنده انتخابات‌های اخیر ریاست‌جمهوری را اعلام می‌کند. سایر چت‌بات‌های پیشرو بازار نظیر ChatGPT شرکت OpenAI، مدل Claude شرکت Anthropic و حتی مدل هوش مصنوعی دولتی در وب‌سایت America.gov نیز پاسخ‌های کاملاً مستقیمی به این سؤال می‌دهند.

ریشه این محافظه‌کاری شدید چیست؟

نکته قابل تامل این است که نقص حالت هوش مصنوعی گوگل در ارائه پاسخ‌های صریح به نتایج انتخابات، هنگام دسترسی از کشورهای دیگر ناپدید می‌شود. بررسی‌های آزمایشی روی این ابزار از مبدا کشورهایی مانند تایوان، روسیه، فرانسه و کانادا نشان داد که سیستم به سؤالات مربوط به نتایج انتخابات اخیر آمریکا پاسخ‌هایی دقیق و سرراست می‌دهد.

علاوه بر این، به نظر می‌رسد هوش مصنوعی گوگل در صورت تکرار همان سؤالات سیاسی، انعطاف بیشتری به خرج می‌دهد. با تکرار چندباره سؤال پیرامون برنده انتخابات، سیستم در نهایت برای هر سه دوره‌ای که پیش‌تر فقط لینک داده بود، نام نامزد پیروز را اعلام کرد و به داده‌های بخش امور مدنی گوگل استناد نمود.

هنگامی که از این ابزار پرسیده شد چرا در ابتدا پاسخ مستقیمی ارائه نداده است، سیستم دلیل آن را «فیلترهای ایمنی بسیار سخت‌گیرانه برای موضوعات انتخاباتی حساس و اخیر» عنوان کرد. به گفته این هوش مصنوعی، برای انتخابات‌های اخیر یا موضوعاتی که چهره‌های فعال سیاسی در آن‌ها دخیل هستند، سامانه به گونه‌ای خودکار تنظیم شده است تا کاربران را مستقیماً به پایگاه‌های رسمی و تأییدشده دولتی مانند کمیسیون فدرال انتخابات هدایت کند تا از خطر نمایش داده‌های تاییدنشده یا اطلاعات نادرست جلوگیری شود.

هرچند این استدلال منطقی به نظر می‌رسد، اما مدل‌های هوش مصنوعی بارها نشان داده‌اند که گزارش‌هایشان درباره سازوکارهای داخلی خودشان غیرقابل اعتماد است و نمی‌توان چنین پاسخی را مهر تأیید نهایی دانست.

گوگل در صفحه سیاست‌های عمومی انتخابات خود تاکید می‌کند که در اولویت‌بندی نمایش نتایج، ارائه اطلاعات موثق انتخاباتی از طریق لینک مستقیم به مراجع رسمی در صدر توجه قرار دارد. همچنین در یکی از پست‌های وبلاگی گوگل با موضوع کمک به رای‌دهندگان برای دسترسی به اطلاعات قابل اعتماد، بر برجسته‌سازی منابع رسمی تاکید شده است.

در سال ۲۰۲۳، پلتفرم یوتیوب وابسته به گوگل، سیاست ممنوعیت ویدیوهای حاوی ادعاهای نادرست درباره انتخابات ۲۰۲۰ را لغو کرد. یوتیوب در آن زمان اعلام کرده بود که گرچه حذف این محتوا تا حدی جلوی اطلاعات گمراه‌کننده را می‌گیرد، اما ممکن است پیامد ناخواسته‌ای مانند محدود کردن آزادی بیان سیاسی را بدون کاهش محسوس خطرات خشونت‌آمیز در دنیای واقعی به‌همراه داشته باشد.

سخنگوی گوگل ابتدا با ارجاع به یک یادداشت در شبکه بلواسکای اعلام کرد اپلیکیشن Gemini پاسخ‌های کامل‌تری به این پرسش می‌دهد و رفتار فعلی در موتور جستجو چندان مفید نیست و تیم فنی در حال رفع آن است. سپس این سخنگو توضیح داد که شرکت در حال برطرف کردن مشکل پرسش‌های انتخابات ۲۰۲۰ در حالت هوش مصنوعی است؛ زیرا سیستم‌ها در انتخابات‌های اخیر از مقالات خبری یا داده‌های خبرگزاری آسوشیتد پرس و در دوره‌های قدیمی‌تر از اسناد تاریخی بهره می‌برند، اما یک خلا فنی برای انتخابات ۲۰۲۰ و رقابت‌های سنا در سال ۲۰۲۲ رخ داده بود که به‌زودی برطرف خواهد شد.