پول خرد گوگل برای وب‌سایت‌ها؛ پرداخت‌های ناچیز هوش مصنوعی داد ناشران را درآورد!

چرخش ناگهانی گوگل به سمت نتایج جست‌وجوی مبتنی بر هوش مصنوعی، بازی ترافیک وب را حسابی به هم ریخته و دادِ ناشران بزرگ و کوچک را درآورده است. در ماه‌های اخیر، اهالی مانتن ویو دست به کار شدند و طرحی آزمایشی راه انداختند تا اگر محتوای سایتی در پاسخ‌های هوش مصنوعی به کار رفت، به آن وب‌سایت پولی پرداخت کنند. اما گزارش‌های تازه نشان می‌دهد این مبالغ پرداختی آن‌قدر ناچیز و قطره‌چکانی است که هم ناشران حاضر در این طرح و هم آن‌هایی که از دور ماجرا را تماشا می‌کردند، حسابی ناامید و بدبین شده‌اند.

بر اساس گزارشی از وب‌سایت The Information، گوگل حدود ۱۰۰ ناشر و رسانه را به این طرح آزمایشی پذیرفته است. ایده اصلی این بوده که اگر محتوای یک سایت به شکل ملموس و مؤثری در نتایج جست‌وجوی مبتنی بر جمینای (Gemini) مثل قابلیت AI Overview نقش داشته باشد، گوگل به آن پول بدهد. سال‌ها بود که گوگل زیر بار پرداخت مستقیم پول به وب‌سایت‌ها نمی‌رفت و می‌گفت همین که ربات‌هایش صفحات را اسکرپ می‌کنند تا در نتایج جست‌وجو و گراف دانش نمایش دهند، در ازایش به آن‌ها ترافیک می‌رساند و حساب بی‌حساب است! اما حالا در عصر هوش مصنوعی، این رابطه سنتی و دیرینه در حال فروپاشی است و همین موضوع گوگل را به سمت راه‌اندازی این طرح آزمایشی سوق داده است.

با همه این‌ها، تا اینجای کار چیزی دندان‌گیر نصیب ناشران نشده است. چند ناشر کوچک و متوسط حاضر در این برنامه به The Information گفته‌اند که دریافتی‌شان از هوش مصنوعی گوگل واقعاً ناچیز بوده و تقریباً معادل یک‌دهمِ یک درصد از کل درآمد تبلیغاتی آن‌هاست! این پرداختی‌ها به قدری ناامیدکننده بوده که طبق شنیده‌ها، چند رسانه بزرگ‌تر اصلاً پیشنهاد شرکت در این طرح آزمایشی را رد کرده‌اند. این ناشران امیدوارند با تحریم این برنامه، گوگل را مجبور کنند سر کیسه را شل کند و قراردادهای منصفانه‌تر و بهتری پیشنهاد دهد.

البته مبالغ پرداختی در این طرح به شدت متغیر است و وضع برای همه یکسان نیست؛ مثلاً یکی از ناشرانی که از همان ابتدا وارد طرح شده، در مسیر کسب درآمد سالانه بیش از ۱ میلیون دلار است که بخش قابل‌توجهی از درآمدهایش را پوشش می‌دهد. ناشر دیگری هم که به تازگی اضافه شده، بین ۵۰ تا ۶۰ هزار دلار به جیب زده که البته سهم کوچکی از کل درآمدش به حساب می‌آید. اما در این میان، سایت‌های کوچک‌تر طی چند ماه حتی کم‌تر از ۱۰۰۰ دلار دشت کرده‌اند؛ رقمی خنده‌دار که به هیچ عنوان ریزش ترافیک ورودی آن‌ها از گوگل را جبران نمی‌کند.

به طور کلی، نظر ناشران حاضر در آزمایش این است که موضوعات تخصصی با مخاطبان پرشور که کم‌تر در سراسر وب پوشش داده شده‌اند (مثل انیمه و بازی‌های ویدیویی)، درآمد بهتری دارند. با این حال، ناشران می‌گویند ردگیری ماه به ماه این واریزی‌ها در سرچ کنسول حسابی گیج‌کننده و کلافه‌کننده است. اصلاً معلوم نیست گوگل چه چیزی را مشارکت و سهم واقعی در پاسخ هوش مصنوعی به حساب می‌آورد؛ به همین خاطر، برنامه‌ریزی برای درآمدهای آینده عملاً غیرممکن شده است.

تغییر زمین بازی و تیره شدن روابط

گوگل در تمام این سال‌ها تأکید کرده که هدفش سازماندهی اطلاعات دنیاست، اما این شعار فقط زمانی جواب می‌دهد که اطلاعاتی در فضای آنلاین وجود داشته باشد تا سازماندهی شود! مدل‌های هوش مصنوعی پیشرو با داده‌های جمع‌آوری‌شده از سراسر وب آموزش می‌بینند و می‌توانند به خیلی از پرسش‌ها پاسخ دهند؛ اما در یک موتور جست‌وجو، این مدل‌ها به شدت به محتوای زنده و به‌روز وب محتاجند. اگر وب‌سایت‌ها از انتشار محتوا دست بکشند یا جلوی دسترسی ربات‌های گوگل را بگیرند، کیفیت جست‌وجوی هوش مصنوعی به سرعت افت خواهد کرد.

این طرح آزمایشی در واقع گامی برای پایه‌ریزی مدل جدیدی از تعامل میان گوگل و ناشرانی است که هوش مصنوعی به آن‌ها تکیه زده است. با این حال، واریزی‌های ناچیز و مبهم بودن شیوه محاسبه سهم مقالات، گسترش این برنامه را با دست‌اندازهای جدی روبه‌رو کرده و روزبه‌روز بر دلخوری و بی‌اعتمادی رسانه‌ها اضافه می‌کند.

همین حالا هم برخی ناشران نبرد حقوقی علیه ورود هوش مصنوعی به سرچ را آغاز کرده‌اند. روزنامه نیویورک تایمز پرونده شکایت فعالی علیه نقض حق نشر (کپی‌رایت) به راه انداخته و ادعا کرده گوگل و دیگر شرکت‌های هوش مصنوعی بدون اجازه از محتوایش برای آموزش مدل‌ها استفاده کرده‌اند. از سوی دیگر، هلدینگ رسانه‌ای Penske Media (مالک نشریات مشهوری مثل Variety و Rolling Stone) به خاطر افت شدید ترافیک از گوگل شکایت کرده است. این شرکت می‌گوید گره زدن اسکرپ داده‌های هوش مصنوعی به ایندکس عادی وب کاملاً ناعادلانه است؛ چرا که وب‌سایت‌ها هیچ راهی برای انصراف از هوش مصنوعی ندارند و اگر بخواهند در نتایج عادی گوگل بمانند، چاره‌ای جز تسلیم محتوای خود به چنگال هوش مصنوعی ندارند!

نهادهای نظارتی و رگولاتورها هم حسابی دست‌به‌کار شده‌اند. اوایل امسال، دولت بریتانیا به گوگل دستور داد راهکاری در اختیار ناشران قرار دهد تا بتوانند بدون افت جایگاه در نتایج عادی سرچ، جلوی استفاده از محتوای خود در هوش مصنوعی را بگیرند. کمیسیون اروپا نیز تحقیقات ضد انحصار گسترده‌ای را آغاز کرده تا مشخص کند آیا گوگل دستمزد عادلانه‌ای برای استفاده از مطالب ناشران در هوش مصنوعی می‌پردازد یا خیر. با توجه به سابقه باخت‌های سنگین گوگل در دادگاه‌های اتحادیه اروپا، بسیار بعید است که عاقبت این ماجرا هم به نفع غول فناوری تمام شود.