شرط‌بندی سنگین هالیوود روی فیلم‌های هوش مصنوعی؛ چرا تماشاگران از دیدن AI فراری‌اند؟

جهش خیره‌کننده جست‌وجوی تماشاگران برای پیدا کردن فیلم‌های «بدون هوش مصنوعی»، پرده از شکاف بزرگی در شفاف‌سازی استودیوها برمی‌دارد؛ مشکلی اساسی که هالیوود هنوز حاضر به پذیرش و حل آن نشده است.

در حال حاضر دو اتفاق هم‌زمان در دل هالیوود جریان دارد، اما اهالی این صنعت ظاهراً ترجیح می‌دهند فقط درباره یکی از آن‌ها صحبت کنند. بر اساس گزارش پلتفرم Filmustage، جست‌وجوی عبارت «فیلم‌های بدون هوش مصنوعی» در گوگل طی یک ماه گذشته جهش خیره‌کننده حدوداً ۳۴۵ درصدی را تجربه کرده است؛ در حالی که جست‌وجو برای عبارت «فیلم‌های ساخته‌شده با هوش مصنوعی» تنها ۱۱۲ درصد رشد داشته است. شاید نتوان این اعداد و ارقام را یک نظرسنجی علمی تمام‌عیار در نظر گرفت، اما جهت این حرکت و پیام واضح آن برای بازیگران، فیلم‌سازان و کل بدنه هالیوود کاملاً غیرقابل‌انکار است.

بزرگ‌ترین چهره‌های هالیوود تمام‌قد پای کار آمده‌اند

تهیه‌کنندگان کهنه‌کار و جوایز رقابتی جدید، همگی یک حقیقت را فریاد می‌زنند: فیلم‌های ساخته‌شده با هوش مصنوعی دیگر یک ایده خام یا آزمایشگاهی نیستند، بلکه به واقعیت تبدیل شده‌اند.

جفری کاتزنبرگ (Jeffrey Katzenberg)، هم‌بنیان‌گذار استودیوی انیمیشن‌سازی دریم‌ورکس (DreamWorks) که دهه‌ها در شکل‌گیری صنعت انیمیشن دنیا نقش داشته، در گفت‌وگو با رسانه TheWrap اعلام کرد که به دنبال راه‌اندازی یک استودیوی انیمیشن مبتنی بر هوش مصنوعی یا یک پلتفرم دیجیتال جدید است. استدلال او این است که فناوری اکنون از یک مرز تعیین‌کننده عبور کرده و کاهش چشمگیر هزینه‌های تولید می‌تواند ساخت فیلم‌های بسیار بیشتری را اقتصادی و ممکن کند.

تا همین چند وقت پیش، این خروجی‌ها واقعاً بی‌کیفیت و به‌دردنخور بودند.

جفری کاتزنبرگ، هم‌بنیان‌گذار DreamWorks، در گفت‌وگو با TheWrap

هدف اعلام‌شده کاتزنبرگ این است که هوش مصنوعی را در کنار استعدادهای تراز اول قرار دهد، نه اینکه آدم‌هایی را که تماشای فیلم را ارزشمند و لذت‌بخش می‌کنند از چرخه حذف کند.

از سوی دیگر، پروژه‌ای ساخته‌شده با هوش مصنوعی به نام «The Gifted» موفق شد در رقابت با بیش از ۲۵۰۰ اثر ارسالی از سراسر جهان، جایزه نخستین دوره Future Vision XPRIZE را از آن خود کند. این جایزه شامل ۱۰۰ هزار دلار برای توسعه فیلم‌نامه و یک سرمایه‌گذاری ۲.۵ میلیون دلاری برای ساخت یک فیلم بلند سینمایی است که با حمایت Range Media Partners و ابتکار ۱۰۰ ZEROS گوگل همراهی می‌شود. در بیانیه رسمی گوگل آمده که داستان این پروژه حول محور پسربچه‌ای ۱۱ ساله می‌چرخد که صدای مادر درگذشته‌اش را «از سر عشق و با خطوط کد» بازسازی می‌کند.

این داستانی عمیقاً انسانی در کانون یک مسابقه فناوری‌محور است؛ اما چالش و اصطکاک درست از جایی شروع می‌شود که تماشاگران بیش از پیش می‌خواهند بدانند چه چیزی و چه ابزاری پشت صحنه ساخت این تصویر بوده است.

مشکل خود هوش مصنوعی نیست؛ سکوت و پنهان‌کاری درباره آن است

شکاف واقعی در توانایی‌های خلاقانه ابزار‌ها نیست؛ بلکه به اکراه و بی‌میلی هالیوود برای اعلام شفاف آنچه تماشاگر واقعاً می‌بیند برمی‌گردد.

کوین چونگ (Kevin Chong)، مدیر ارشد عملیاتی استودیوی Utopai، هوش مصنوعی را ابزاری در کنار سایر ابزار‌های فیلم‌سازی، درست شبیه دوربین‌های دیجیتال یا نرم‌افزارهای جلوه‌های ویژه (VFX) دانسته است. دیدگاه او این است که بازیگران انسانی حس ادراک، غریزه و تجربه زیسته‌ای به همراه می‌آورند که پایه و اساس هر نقش‌آفرینی ماندگاری به شمار می‌رود. این زاویه نگاه کاملاً منطقی به نظر می‌رسد و احتمالاً برای اغلب تولیدات سینمایی امروز هم صادق است.

اما این طرز تفکر، چشم خود را روی مسأله‌ای بسیار فوری‌تر و مهم‌تر می‌بندد. در حال حاضر هیچ استاندارد مشخص و اجباری وجود ندارد که استودیوها را وادار کند به شما بگویند چه سیستم‌های هوش مصنوعی در تولید فیلم دخیل بوده‌اند، کدام تصاویر به جای فیلم‌برداری واقعی توسط الگوریتم‌ها خلق شده‌اند، یا آیا صدای بازسازی‌شده‌ای که شنیده‌اید با رضایت صاحب اصلی آن صدا ضبط شده یا نه. این یک شکاف شفاف‌سازی است، نه محدودیت فناوری.

مخاطبانی که عبارت «فیلم‌های بدون هوش مصنوعی» را جست‌وجو می‌کنند، الزاماً با هرگونه فناوری کمکی در تولید مخالف نیستند؛ آن‌ها فقط همان شفافیتی را طلب می‌کنند که شما از برچسب ترکیبات روی بسته‌بندی یک محصول غذایی انتظار دارید. اینکه بدانید دقیقاً چه چیزی برای ساخت اثر به کار رفته، به هیچ وجه خواسته نامعقولی نیست.

بحرانی قابل‌حل؛ البته اگر سینما اراده‌ای برای حل آن داشته باشد

استانداردهای شفاف‌سازی و چارچوب‌های رضایت‌نامه از پیش در صنایع مشابه پیاده‌سازی شده‌اند؛ اکنون نوبت سینماست که نسخه ویژه خود را هرچه سریع‌تر تعریف کند.

برچسب‌گذاری واضح برای تصاویر تولیدشده با هوش مصنوعی، بازی‌های شبیه‌سازی‌شده (Synthetic Performances) و شبیه‌سازی صدا می‌تواند اطلاعاتی را که تماشاگران دقیقاً به دنبالش هستند در اختیارشان بگذارد. علاوه بر این، تعریف چارچوب‌های رضایت برای شبیه‌سازی چهره و صدا، ادامه منطقی همان سازوکارهای حفاظتی است که بازیگران در مذاکرات صنفی و اتحادیه‌ای خود برای آن جنگیده‌اند. این‌ها اصلاً مفاهیم جدید یا غیرممکنی نیستند.

هالیوود پیش از این نیز ورود صدای هم‌گام، فیلم‌برداری رنگی، تصویرسازی کامپیوتری (CGI) و سرویس‌های استریم را با موفقیت هضم کرده است. هرکدام از این تحولات در دوران خود نگرانی‌های مشابهی درباره اصالت هنر و حفظ نیروی کار ایجاد کردند و در نهایت استانداردهای جدیدی پدید آوردند. در ماجرای هوش مصنوعی نیز همین مسیر می‌تواند تکرار شود؛ تنها علامت سؤال این است که آیا استودیوها پیش‌دستانه به سراغ شفاف‌سازی می‌روند، یا آن‌قدر تعلل می‌کنند تا فشار تماشاگران و نهادهای قانون‌گذار آن‌ها را مجبور به این کار کند.