بحران آب و برق در هند؛ خشم عمومی از بلعیدن منابع توسط مراکز داده هوش مصنوعی

هند به‌عنوان یکی از پررونق‌ترین بازارهای مراکز داده در آسیا شناخته می‌شود و غول‌های فناوری آمریکایی در حال سرمایه‌گذاری‌های سنگین برای ایجاد زیرساخت در این کشور هستند. با این حال، به‌تازگی برخی از این پروژه‌ها به دلیل مصرف سرسام‌آور منابع آب و برق با واکنش‌های منفی و اعتراضات گسترده عمومی مواجه شده‌اند و اکنون دولت هند در تلاش است با اتخاذ سیاست‌های جدید این بحران را مدیریت کند.

چندین شرکت بزرگ فناوری آمریکایی که میلیاردها دلار صرف راه‌اندازی زیرساخت‌های دیجیتال و هوش مصنوعی در هند می‌کنند، اکنون با خشم فزاینده عمومی بر سر اشتراک منابع حیاتی و نگرانی‌های زیست‌محیطی روبه‌رو شده‌اند؛ موضوعی که دولت هند را وادار کرده است برای فرونشاندن تنش‌ها وارد عمل شود.

در ۲۳ مهر ماه (۱۴ اکتبر)، جیتین پراسادا، معاون وزیر الکترونیک و فناوری اطلاعات هند، اعلام کرد که این کشور سیاست‌گذاری جامعی را برای مراکز داده تدوین خواهد کرد. او هند را «بستری حاصلخیز برای شرکت‌های ارائه‌دهنده خدمات ابری در مقیاس بزرگ (هایپراسکِیلرها)» نامید.

به گزارش رسانه‌ها، این مقام دولتی تأکید کرد که هند می‌خواهد از وضعیتی جلوگیری کند که در آن مصرف‌کنندگان عادی به دلیل رقابت با مراکز داده برای دریافت برق، مجبور به پرداخت هزینه‌های سنگین‌تر شوند.

در سطح جهانی، غول‌های گرداننده مراکز داده با اعتراضات مردمی فزاینده‌ای پیرامون مصرف بی‌رویه برق، آب و تصرف زمین مواجه هستند. هند نیز اکنون با بحران‌های مشابهی دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ چالشی که جاه‌طلبی‌های این کشور را برای میزبانی از کل داده‌های جهان تهدید می‌کند.

بر اساس گزارش رسانه‌های محلی، مرکز داده آمازون در نزدیکی بمبئی با مقاومت جدی ساکنان محلی روبه‌رو شده است؛ شهروندانی که نگران‌اند تاسیسات این شرکت آمریکایی در زمان قطعی یا کمبود، اولویت نخست را در دریافت آب و برق داشته باشد.

هم‌زمان، فعالان محیط‌زیست خواستار لغو مجوزهای صادرشده برای مراکز داده هوش مصنوعی در ویساکاپاتنام شده‌اند؛ شهری که گوگل در حال احداث پروژه‌ای عظیم به ارزش ۱۵ میلیارد دلار در آن است.

آمازون در این زمینه اعلام کرد که به «همسایه‌ای خوب و مسئولیت‌پذیر» بودن متعهد است و با برگزاری جلسات آموزشی در حال تعامل با جوامع محلی است. این شرکت مصرف آب برای خنک‌سازی سرورها را رد کرده و افزود که مراکز داده‌اش «هیچ برقی از شبکه توزیع محلی که برق خانه‌ها، فروشگاه‌ها و کسب‌وکارها را تأمین می‌کند، دریافت نمی‌کنند».

این شرکت آمریکایی همچنین تصریح کرد که «در رایزنی‌های این صنعت با دولت برای ارائه مشاوره درباره مقررات مراکز داده هند مشارکت خواهد داشت».

گوگل به درخواست‌ها برای اظهار نظر در این باره پاسخی نداد.

کارشناسان آگاه می‌گویند دولت هند در نظر دارد با انتشار یک دستورالعمل سیاستی مشخص، مقاومت‌های محلی در برابر برخی از این پروژه‌ها را در سراسر کشور مهار و آرام کند.

آن‌ها افزودند این دستورالعمل چارچوب‌های شفافی را برای اخذ مجوز تعیین خواهد کرد تا خطرات ناشی از اعتراضات عمومی و چالش‌های اجرایی برای سازندگان مراکز داده به حداقل برسد.

چرخش سیاست‌گذاری: از جذب سرمایه تا پایداری منابع

جاسپریت سینگ، از شرکای ارشد مؤسسه گرنت تورنتون بهارات، توضیح می‌دهد که سیاست جدید نشان‌دهنده یک چرخش رویکرد اساسی است؛ تغییری از «تشویق صِرف برای جذب سرمایه‌گذاری در مراکز داده» به سمت «ایجاد توازن میان جذب سرمایه، آمادگی زیرساخت‌ها و اصول پایداری زیست‌محیطی».

اندیشکده دولتی «نیتی آیوگ» (Niti Aayog) در هند، اخیراً چارچوبی ارزیابی منتشر کرد تا دولت‌های محلی بتوانند پروژه‌های مراکز داده را از نظر پایداری بسنجند و مناسب‌ترین مکان‌ها را بر اساس آمادگی شبکه برق و میزان دسترسی به منابع آب تعیین کنند.

این اندیشکده بر ضرورت تعیین استانداردها «پیش از بروز کمبودهای شدید» تأکید کرد و افزود که صدور سریع‌تر مجوز برای مراکز داده فقط باید در شرایطی صورت گیرد که آمادگی منابع، تدابیر حفاظتی برای ساکنان محلی و منافع عمومی پروژه به اثبات رسیده باشد.

کارشناسانی که در این رایزنی‌ها حضور دارند، انتظار دارند سیاست جدید قوانینی شفاف و هماهنگ تدوین کند؛ اقدامی که می‌تواند به شرکت‌های فناوری در غلبه بر چالش‌های تملک زمین و تسهیل فرآیند پیچیده و چندتکه صدور مجوز کمک کند.

شوبیت آگاروال، مدیرعامل شرکت مشاوره املاک و سرمایه‌گذاری آناروک کپیتال (ANAROCK Capital)، در این رابطه اظهار داشت: «هند تاکنون سیاست ملی ویژه‌ای برای مراکز داده نداشته و زمان آن رسیده بود که این خلأ قانونی جبران شود.»

او توضیح داد که در حال حاضر پروژه‌ها تحت قوانین پراکنده زیست‌محیطی و ساختمانیِ موجود تأیید می‌شوند و هر ایالت قوانین، مشوق‌ها و رویکردهای متفاوتی برای خود دارد.

با اینکه دولت مرکزی هند با اشتیاق از غول‌های ابری و هایپراسکِیلرها برای سرمایه‌گذاری استقبال کرده و حتی معافیت‌های مالیاتی ۲۰ ساله به آن‌ها اعطا نموده است، اما در عمل این دولت‌های ایالتی هستند که تصمیم‌گیرنده نهایی برای تخصیص زمین، آب و منابع برق به شمار می‌روند.

نیکیل نارندران، وکیل حوزه فناوری در مؤسسه حقوقی ترای‌لیگال (Trilegal) که با شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکایی همکاری می‌کند، اشاره کرد که دولت‌های محلی اغلب مکان‌هایی را برای مراکز داده پیشنهاد می‌دهند که خود از قبل با محدودیت‌های شدید در تأمین برق، آب و زیرساخت‌های پایه دست‌به‌گریبان بوده‌اند.

او اضافه کرد که باید دولت‌های ایالتی را تشویق کرد مناطقی را شناسایی کنند که دارای برق پایدار، زیرساخت‌های کافی خنک‌سازی، دسترسی به آب و ارتباطات شبکه باکیفیت باشند، «نه اینکه صرفاً برای اعلام ارقام دهان‌پرکن سرمایه‌گذاری وارد رقابتی کورکورانه شوند».