خیز ۲۵ میلیارد دلاری هند برای رقابت در هوش مصنوعی؛ دهلی‌نو نمی‌خواهد از آمریکا و چین جا بماند!

مومبای، هند — یکی از حاضران در حال عبور از کنار تابلوی هوش مصنوعی (AI) در جریان جشنواره جهانی فین‌تک (GFF).

هند در تدارک تزریق یک بودجه ۲۵ میلیارد دلاری برای حمایت از استارتاپ‌های حوزه فناوری‌های عمیق یا همان دیپ‌تک (Deep Tech) است؛ تلاشی جدی برای اینکه در ماراتن جهانی فناوری از آمریکا و چین جا نماند و وابستگی شدید خود را به فناوری‌های پیشرفته خارجی قطع کند.

راجات تاندون، رئیس انجمن سرمایه‌گذاری خطرپذیر و سرمایه جایگزین هند (IVCA)، توضیح داد که هند در طول یک دهه گذشته حدود ۱۱.۶ میلیارد دلار روی حوزه دیپ‌تک سرمایه‌گذاری کرده بود.

اما حالا ورق برگشته و دولت هند به‌تنهایی متعهد شده تا ۱۱ میلیارد دلار را در قالب «صندوق زیرساخت تحقیق و توسعه» وارد میدان کند؛ رقمی که قرار است سرمایه‌گذاران خطرپذیر و مدیران صندوق‌های خصوصی هم معادل آن را به میدان بیاورند.

تاندون خاطرنشان کرد که با اضافه شدن ۳ یا ۴ میلیارد دلار دیگر از منابع مختلف، در نهایت «یک بسته سرمایه‌گذاری ۲۵ میلیارد دلاری برای ورود مستقیم به پروژه‌ها و شرکت‌های دیپ‌تک آماده خواهد شد».

دیپ‌تک اصطلاح فراگیری است که استارتاپ‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی، تراشه‌ها و نیمه‌رساناها، ساخت و تولید پیشرفته، پهپادها و صنایع فضایی را شامل می‌شود. کارشناسان می‌گویند این خیز مالی بزرگ درست در زمانی رقم می‌خورد که دولت هند متوجه شده در بحبوحه تنش‌های ژئوپلیتیکی فزاینده، تسلط بر مرزهای دانش و فناوری چقدر حیاتی و سرنوشت‌ساز است.

در حال حاضر آمریکا و چین پیشتازان بلامنازع مسابقه جهانی هوش مصنوعی هستند. در این میان، هندی‌ها به فناوری‌های چینی با دیده شک و تردید نگاه می‌کنند و از طرف دیگر، محدودیت‌های سفت و سخت واشنگتن بر صادرات فناوری باعث شده تا آمریکایی‌ها هم شریک غیرقابل اتکایی به نظر برسند.

آنانداموی روی‌چودری، مدیرعامل شرکت سرمایه‌گذاری کرین ونچرز (Crane Venture Partners)، معتقد است: «تعرفه‌های آمریکا اتفاقاً کمک بزرگی به رشد بخش دیپ‌تک هند کرده است.» او می‌گوید هند چاره‌ای جز پرورش شرکت‌های بومی دیپ‌تک ندارد، چرا که همیشه این کابوس وجود دارد که «دسترسی به فناوری‌های حیاتی هر لحظه ممکن است به روی کشور بسته شود».

این ترس‌ها خیلی هم بی‌اساس نیست؛ همین ماه ژوئن گذشته بود که شرکت آنتروپیک (Anthropic) در پی دستورالعمل‌های کنترل صادرات دولت آمریکا، دسترسی کاربران غیرآمریکایی را به مدل‌های جدیدش یعنی Fable 5 و Mythos 5 قطع کرد و نشان داد این تهدید تا چه حد واقعی است.

چهره‌های مطرح حوزه سرمایه‌گذاری خطرپذیر که در همایش سوپرریترن آسیا (SuperReturn Asia) گرد هم آمده بودند، می‌گویند شرکت‌های دیپ‌تک هند هنوز در مراحل ابتدایی مسیر قرار دارند، اما با توجه به حجم استعدادها و ایده‌های ناب در این کشور، اکوسیستم هند کاملاً آماده است تا در آینده قهرمانانی در کلاس جهانی به دنیا معرفی کند.

شوتا راجپال کهلی، رئیس «مجمع سیاست‌گذاری استارتاپ‌ها»، با اشاره به اینکه سرعت نوآوری در اکوسیستم دیپ‌تک هند شتابی خیره‌کننده گرفته، تأکید کرد که برخی از شرکت‌ها در حال گذر از مرحله ایده و نمونه اولیه و ورود به «تجاری‌سازی واقعی» هستند.

همین چند ماه پیش بود که استارتاپ vibe coding به نام Emergent، شرکت فضایی Skyroot و استارتاپ هوش مصنوعی بومی و فول‌استک Sarvam موفق شدند در تازه‌ترین راند جذب سرمایه، با عبور ارزش خود از مرز یک میلیارد دلار، به جمع یونیکورن‌های دنیای فناوری بپیوندند.

مثل یک کودک در فروشگاه شکلات!

روی‌چودری از شرکت کرین ونچرز تجربه خود از جست‌وجو برای سرمایه‌گذاری روی استارتاپ‌های دیپ‌تک هند را جالب توصیف می‌کند: «اینجا حس یک بچه در فروشگاه شکلات‌فروشی را دارم!» او اعلام کرد که در حال حاضر نزدیک به ۸۰ درصد از صندوق ۱۵۰ میلیون دلاری آسیا-پاسیفیک این مجموعه در هند متمرکز شده است.

گزارش ماه آگوست انجمن IVCA از بررسی ۱۰۰ صندوق سرمایه‌گذاری نشان می‌دهد که از هر ۱۰ صندوق در هند، ۹ صندوق مشغول تزریق سرمایه به استارتاپ‌های دیپ‌تک هستند و ۳۷ درصد از آن‌ها در ۱۱ تا ۲۰ شرکت از این دست سهام دارند.

طبق این گزارش، این حوزه در سال ۲۰۲۵ نزدیک به ۳ میلیارد دلار سرمایه جذب کرد که بالاترین رکورد تاریخی آن محسوب می‌شود؛ آن هم در شرایطی که کل سرمایه‌گذاری روی اکوسیستم استارتاپی هند روند نزولی داشت. با این حال، گزارش یادشده بر شکاف عمیق مالی با آمریکا نیز دست گذاشته است؛ جایی که در آن استارتاپ‌ها موفق به جذب ۱۳۶ میلیارد دلار سرمایه شدند.

یکی از پاشنه‌آشیل‌های اصلی استارتاپ‌های دیپ‌تک هند در مقایسه با همتایان آمریکایی‌شان، کمبود سرمایه داخلی برای مقیاس‌پذیر کردن این سرمایه‌گذاری‌های نوآورانه و دیربازده است.

تاندون از انجمن IVCA با اشاره به این موضوع می‌گوید: «چالش امروز ما در هند این است که تنها ۲ درصد از افراد قادر به امضای چک‌های بالای ۱۰ میلیون دلار هستند.» به گفته او، افراد ثروتمند و دفاتر مدیریت سرمایه خانوادگی باید جسارت بیشتری به خرج دهند و برای توسعه واقعی دیپ‌تک در هند، سرمایه‌گذاری‌های خود را به شکل چشمگیری افزایش دهند.