هشدار ایلان ماسک درباره موج ورشکستگی شرکت‌های ابری هوش مصنوعی؛ اسپیس‌ایکس خریدار آنها نیست

ایلان ماسک دیدگاهی به‌شدت بدبینانه نسبت به آینده شرکت‌های ابری نوظهور و تخصصی هوش مصنوعی (Neoclouds) در پیش گرفته است.

مدیرعامل اسپیس‌ایکس در پستی در شبکه اجتماعی X، موضع تند و سرسختانه‌ای علیه آینده ارائه‌دهندگان نوین زیرساخت ابری هوش مصنوعی اتخاذ کرد؛ شرکت‌هایی نظیر CoreWeave و Nebius که منحصراً در زمینه تأمین توان محاسباتی و پردازش ابری برای مدل‌های هوش مصنوعی فعالیت می‌کنند.

او نوشت که بازارهای تأمین مالی تمایلی به اعطای وام به شرکت‌هایی ندارند که درآمدشان تقریباً به‌طور کامل به مراکز داده هوش مصنوعی وابسته است. ماسک اعلام کرد هرچند اسپیس‌ایکس برای خرید پردازنده‌های گرافیکی ۴۰ میلیارد دلار تسهیلات مالی دریافت کرده، اما برعکس این شرکت‌های ابری، به جریان‌های درآمدی پایداری از طریق پروژه اینترنت استارلینک و پرتاب موشک‌ها متکی است.

ماسک در ادامه افزود: «این وضعیت بدان معنا است که بیش از ۲۰۰ شرکت ابری هوش مصنوعی با موجی گسترده از نابودی و ادغام اجباری روبه‌رو خواهند شد؛ تنها تعداد اندکی از آنها دوام خواهند آورد.»

اظهارات ماسک در پاسخ به پست چامات پالیهاپیتیا، سرمایه‌گذار نام‌آشنای خطرپذیر، مطرح شد؛ پالیهاپیتیا در حساب خود در X نوشته بود که ارائه‌دهندگان ابری نوظهور، شرکت‌هایی بی‌نظم و دارای ساختار سرمایه‌ای ضعیف هستند.

او همچنین در پاسخ به گمانه‌زنی‌های کاربران مبنی بر اینکه قصد دارد با این اظهارات ارزش سهام این شرکت‌ها را کاهش دهد تا آنها را با قیمتی ارزان تصاحب کند، صراحتاً تأکید کرد: «اسپیس‌ایکس هیچ‌کدام از شرکت‌های ابری را نخواهد خرید؛ این کار کاملاً بی‌فایده و بیهوده است.»

این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که سهام شرکت‌های ابری هوش مصنوعی در هفته‌های اخیر، تحت تأثیر نگرانی‌ها از سطح بالای بدهی و نبود منابع درآمدی جایگزین، افت شدیدی را تجربه کرده است. ارزش سهام CoreWeave طی یک ماه گذشته نزدیک به ۳۷ درصد کاهش یافته و سهام شرکت Nebius نیز در همین بازه افت ۳۰ درصدی را ثبت کرده است.

با این وجود، جنسن هوانگ، مدیرعامل انویدیا، همچنان تأکید می‌کند که تقاضا برای زیرساخت‌های ابری هوش مصنوعی فراتر از حد انتظار و بسیار بالا است. انویدیا یکی از حامیان اصلی این شرکت‌های ابری تخصصی نظیر CoreWeave، Nebius، Iren و Lambda به شمار می‌رود.

نکته دیگری که ماسک در پستی جداگانه مطرح کرد، این بود که صنعت فناوری به‌زودی با حجم عظیمی از توان پردازشی بلاتکلیف و سرگردان در مراکز داده نیمه‌کاره مواجه خواهد شد.

منظور ماسک از پردازش سرگردان، تراشه‌ها و سرورهای آماده‌ای است که خریداری شده‌اند اما به دلیل مجهز نبودن زیرساخت‌ها یا کمبود شبکه برق در مراکز داده، امکان راه‌اندازی و استفاده از آنها وجود ندارد.

گزارش‌های اخیر نیز این چالش را تأیید می‌کنند؛ به‌عنوان نمونه، بخش خدمات ابری آمازون (AWS) در آستانه تحویل گرفتن رک‌های سرور GB300 انویدیا به ارزش ۵ میلیارد دلار است، اما این شرکت در مراکز داده فعلی خود انرژی الکتریکی کافی برای روشن کردن آنها در اختیار ندارد. در نتیجه، آمازون ناچار است این سخت‌افزارهای گران‌قیمت را تا زمان آماده‌سازی زیرساخت‌های برق در انبارها نگهداری کند.

توسعه مراکز داده نیز با موانع اساسی روبه‌رو شده است. طبق برآورد مؤسسه تحقیقاتی Bernstein Research، تنها حدود ۳۵ درصد از ظرفیت پیش‌بینی‌شده برای مراکز داده جدید در ایالات متحده ساخته و عملیاتی خواهد شد.

این گزارش پیش‌بینی می‌کند که غول‌های فناوری نظیر آمازون، گوگل، متا و مایکروسافت، به‌واسطه سال‌ها تجربه در احداث و مدیریت مراکز داده، احتمالاً پروژه‌های برنامه‌ریزی‌شده خود را با موفقیت به سرانجام خواهند رساند.

اما طبق ارزیابی این مؤسسه پژوهشی، بازیگران تازه‌واردی که تعهداتی نجومی برای ساخت دیتاسنتر داده‌اند؛ مانند شرکت متعلق به کوین اولری که وعده ایجاد ظرفیت ۱۵ گیگاواتی را مطرح کرده، صرفاً درگیر طرح‌های کاذب و تبلیغاتی روی کاغذ هستند و احتمال تحقق پروژه‌های آنها بسیار ناچیز است.

البته در بحبوحه این بازنگری در صنعت هوش مصنوعی، مشکلات تنها به شرکت‌های ابری محدود نمی‌شود؛ استارتاپ‌های نوپای توسعه مدل (Neolabs) نیز با چالش‌های مشابهی دست‌به‌گریبان هستند. این آزمایشگاه‌ها استارتاپ‌های مستقلی نظیر Thinking Machines Lab به مدیریت میرا موراتی، مدیر ارشد فناوری پیشین OpenAI، و استارتاپ Safe Superintelligence به بنیان‌گذاری ایلیا سوتسکور، از هم‌بنیان‌گذاران OpenAI، هستند. این استارتاپ‌ها با وجود جذب سرمایه‌های کلان، در رقابتی بسیار سنگین با غول‌های خط مقدم هوش مصنوعی نظیر OpenAI و Anthropic قرار دارند.

برخی از فعالان سرمایه‌گذاری خطرپذیر نیز هشدار می‌دهند که پیرامون این استارتاپ‌های مدل‌سازی هوش مصنوعی هیاهوی رسانه‌ای بیش از حد شکل گرفته و ورود به جمع سرمایه‌گذاران آنها به موضوعی بسیار پرریسک و مناقشه‌برانگیز تبدیل شده است.