اسکن ۴۹۹ دلاری بدن با هوش مصنوعی؛ شرط‌بندی هم‌بنیان‌گذار اسپاتیفای روی استارتاپ Neko Health

حدود دو دهه پیش، دانیل اک (Daniel Ek) مردم را متقاعد کرد تا برای شنیدن موسیقی‌هایی که پیش‌تر رایگان دانلود می‌کردند، هزینه بپردازند. اکنون هم‌بنیان‌گذار اسپاتیفای از کاربران می‌خواهد ۴۹۹ دلار بپردازند تا وضعیت سلامت بدن خود را با دقتی کم‌نظیر مشاهده کنند.

استارتاپ Neko Health که دانیل اک در سال ۲۰۱۸ هم‌بنیان‌گذار آن بود، در ۲۴ سپتامبر نخستین کلینیک خود در آمریکا را در شهر نیویورک افتتاح کرد. پیش از بازگشایی رسمی این مرکز، بیش از ۵۰ هزار شهروند نیویورکی در صف انتظار ثبت‌نام کردند و شرکت اعلام کرد که در سراسر جهان، افزون بر ۳۵۰ هزار نفر برای دریافت نوبت اسکن یا پیوستن به صف انتظار نام‌نویسی کرده‌اند.

این ویزیت یک‌ساعته شامل آزمایش خونی با ارزیابی ۵۳ شاخص زیستی، ثبت بیش از ۶ هزار تصویر بسیار باکیفیت از سطح پوست، بررسی جامع سلامت قلب و گردش خون و هم‌چنین آزمون سنجش قدرت مچ دست است. در این فرایند، سامانه‌های هوش مصنوعی خال‌ها و عارضه‌های مشکوک پوستی را جهت بازبینی دقیق در اختیار پزشک متخصص قرار می‌دهند.

بیمه‌های درمانی هزینه این اسکن را پوشش نمی‌دهند، هرچند متقاضیان امکان پرداخت آن را از محل حساب‌های پس‌انداز سلامت دارند. دانیل اک اعلام کرده است که مقصدهای بعدی این استارتاپ شهرهای میامی و واشینگتن خواهند بود و ظرف یک تا دو سال آینده، شعبه‌های بیشتری در شهرهای مختلف راه‌اندازی می‌شود؛ اما تا آن زمان، حضور در فهرست انتظار محتمل‌ترین راه دسترسی برای عموم افراد است.

تب فراگیر پایش سلامت و سنجش زیستی

استارتاپ Neko Health قدم به بازار شلوغ ردیاب‌های سلامت گذاشته است؛ بازاری که سابقه چندان درخشانی در خلق موفقیت‌های تجاری پایدار ندارد. شرکت Fitbit نخستین ردیاب سلامتی خود را در سال ۲۰۰۹ به بازار آورد و در پی آن، شرکت Jawbone که زمانی ارزش آن به ۳ میلیارد دلار می‌رسید، در سال ۲۰۱۱ دستبند UP را عرضه کرد. با این حال، Jawbone در سال ۲۰۱۷ به پایان خط رسید و منحل شد و گوگل نیز بعداً Fitbit را با رقم ۲٫۱ میلیارد دلار تصاحب کرد.

با وجود تمام این فراز و فرودها، گجت‌های پوشیدنی هرگز از میدان به در نشدند؛ به‌طوری‌که یافته‌های یک پژوهش در سال ۲۰۲۴ در نشریه پزشکی JAMA نشان داد که ۴۰ درصد از مردم آمریکا از ردیاب‌های سلامت استفاده می‌کنند، چه این موضوع برای سازندگان سودآوری مدنظرشان را به ارمغان آورده باشد و چه نیاورده باشد.

حتی جدیدترین پروژه مجهز به هوش مصنوعی یعنی حلقه هوشمند Oura که ۵۰ شاخص سلامت را رصد می‌کند و از حمایت چهره‌هایی چون مارک بنیوف (Marc Benioff)، مدیرعامل شرکت Salesforce و مایکل دل (Michael Dell)، بنیان‌گذار شرکت دل بهره می‌برد، ماه گذشته ناچار شد عرضه عمومی سهام خود را به تعویق بیندازد. این شرکت علی‌رغم برخورداری از ۵٫۷ میلیون کاربر پرداختی، پس از برنامه‌ریزی اولیه برای ورود به بورس با ارزش‌گذاری نزدیک به ۱۵ میلیارد دلار، به عدم قطعیت در شرایط بازار اشاره کرد.

تجاری‌سازی آزمایش‌های تشخیصی حتی از گجت‌ها نیز چالش‌برانگیزتر بوده است. شرکت Theranos وعده انجام صدها آزمایش را تنها با یک قطره خون نوک انگشت داد و استارتاپ 23andMe مدعی تحلیل سلامت از روی نمونه بزاق شد، اما هر دو پروژه با شکستی بزرگ روبه‌رو شدند. شرکت‌های نوپا تلاش دوباره‌ای را آغاز کردند؛ استارتاپ Function Health با فروش سالانه بسته‌های آزمایش خون به قیمت ۳۶۵ دلار توانست در ماه ژوئیه به ۴۵۰ میلیون دلار سرمایه جدید برای توسعه کسب‌وکار دست یابد، در حالی که استارتاپ Superpower سالانه ۱۹۹ دلار برای ارزیابی بیش از ۱۰۰ نشانگر زیستی دریافت می‌کند.

گام بعدی، پایش یکپارچه تمام بدن بود. تصویربرداری‌های DEXA که نوعی سنجش با اشعه ایکس برای اندازه‌گیری دقیق درصد چربی، بافت عضلانی و تراکم استخوان هستند، حدود یک دهه است که در باشگاه‌ها و مراکز تشخیصی با قیمتی نزدیک به ۵۰ دلار توسط شرکت BodySpec عرضه می‌شوند. استارتاپ Prenuvo این مسیر را توسعه داد و اسکن ام‌آر‌آی کامل بدن را با قیمت ۲۴۹۹ دلار ارائه کرد؛ سرویسی که وقتی کیم کارداشیان در سال ۲۰۲۳ پستی پیرامون تجربه شخصی خود از آن منتشر کرد، توجه رسانه‌ای فراوانی برانگیخت. هرچند اسکن کلینیک Neko Health از نوع ام‌آر‌آی نیست، اما با قیمتی معادل یک‌پنجم آن در اختیار متقاضیان قرار می‌گیرد.

پاسخی ۴۹۹ دلاری به پرسشی متفاوت

دانیل اک در گفتگویی اعلام کرد که ساختار نظام درمانی آمریکا از ابتدا برای مقابله با بیماری‌های حاد و عفونی شکل گرفته است و در نتیجه، فقط هنگامی خدمات مالی ارائه می‌دهد که فرد عملاً بیمار شده باشد. او خاطرنشان کرد که وابستگی بیمه‌ها به کارفرمایان این بحران را تشدید کرده است، چراکه نیروی کار معمولاً هر چند سال یک‌بار شغل خود را تغییر می‌دهد؛ بنابراین هیچ نهاد بیمه‌گری تمایل ندارد روی برنامه‌های پیشگیرانه‌ای سرمایه‌گذاری کند که ثمره سلامت و بازگشت سرمایه آن ممکن است ۱۰ تا ۲۰ سال بعد ظاهر شود.

پاسخ استارتاپ Neko Health، کنار گذاشتن سامانه‌های بیمه‌ای و دریافت مستقیم هزینه از خود شهروندان بود. با وجود این، داده‌های ارائه‌شده توسط خود شرکت محدودیت‌های این ایده را آشکار می‌کند.

دانیل اک اشاره کرد که پس از انجام بیش از ۱۰۰ هزار اسکن، معلوم شد که نزدیک به یک درصد از مراجعان با یک بیماری ناشناخته و جدی مواجه بوده‌اند. هرچند این استارتاپ رقم مذکور را نشانه‌ای از موفقیت محصول خود برشمرد، اما واقعیت این است که شناسایی یک عارضه به‌خودی‌خود به معنای تضمین بهبود یا ارتقای سلامت فرد نخواهد بود.

البته در مواردی، همین جامعه یک‌درصدی فرصت زندگی دوباره یافتند. بنیان‌گذار اپلیکیشن آرامش‌بخش Calm عنوان کرد که این اسکن توانسته یک خال بدخیم را در پشت او شناسایی کند؛ مسلماً تشخیص زودهنگام سرطان پوست برای فردی که توانایی پرداخت هزینه ویزیت را دارد، موفقیتی چشمگیر و نجات‌بخش محسوب می‌شود.

با این حال، در پرونده‌های پیچیده‌تر، تشخیص اولیه تازه آغاز یک مسیر دشوار است. کلینیک Neko Health در آمریکا صرفاً فرایند غربالگری و بررسی بالینی اولیه را انجام می‌دهد، اما مراجعانی که نیازمند پیگیری تخصصی یا اقدامات درمانی باشند، ناچارند به سیستم‌های مرسوم درمانی مراجعه کنند. در حقیقت، پرداخت ۴۹۹ دلار تنها یک گام آغازین در ساختاری است که هزینه‌های سنگین درمانی بعدی آن می‌تواند این رقم اولیه را کاملاً تحت‌الشعاع قرار دهد.

معضل عمیق‌تر به مرحله بعد از انجام اسکن اختصاص دارد. بیماری‌های قلبی عروقی کماکان عامل اصلی مرگ‌ومیر در آمریکا به‌شمار می‌روند و شناسایی خطر ابتلا، صرفاً بخشی از پازل پیش‌گیری است. شهروندان نیازمند مراجعه مستمر به پزشک، تهیه داروهای مقرون‌به‌صرفه و برخورداری از امکانات و زمان مناسب جهت تغییر سبک زندگی هستند.

یک پزشک عمومی که در درمانگاه ویژه بیماران بی‌خانمان و کم‌بضاعت طبابت می‌کند، یادآور شد که هیچ‌یک از مراجعانش از ردیاب‌های سلامت استفاده نمی‌کنند. او به نیویورک تایمز توضیح داد که این داده‌ها فقط هنگامی کارایی دارند که شخص از قدرت مالی و توان عملی لازم جهت مداوا برخوردار باشد؛ در حالی که بسیاری از مردم در شرایطی چنان دور از کنترل زندگی می‌کنند که داشتن اطلاعات بیشتر درباره بیماری‌ها به‌تنهایی دردی از مشکلات آن‌ها درمان نخواهد کرد.

این همان نقطه‌ضعف بنیادینی است که جنبش ثبت داده‌های فردی همواره بدون توجه از کنار آن عبور می‌کند. سنجش پارامترهای بدن ساده‌ترین و ارزان‌ترین مرحله کار است، اما تداوم مراقبت‌های پزشکی، تهیه منظم دارو و استراحت برای بازیابی سلامت، درست برای اقشاری که نیازمندترین افراد جامعه به این خدمات هستند، عملاً دسترس‌ناپذیر باقی می‌ماند.