استفاده جنجالی Netflix از هوش مصنوعی؛ تقلیل صدای Gene Wilder به یک محصول دیجیتال در مسابقه Wonka

مسابقه واقعیت‌محور جدید Netflix با استفاده از صدای بازسازی‌شده Gene Wilder توسط هوش مصنوعی ElevenLabs و تعیین جایزه ۳ میلیون دلاری، داستان اخلاقی رولد دال را به یک قالب رقابتی و حذفی استاندارد تبدیل کرده است.

تفاوت را بلافاصله متوجه خواهید شد. صدا شبیه به Gene Wilder است، اما کمی غیرطبیعی به گوش می‌رسد؛ درست مانند آهنگ کاوری که توسط شخص دیگری از روی نسخه ضبط‌شده اصلی بازخوانی شده باشد. این دقیقاً همان حسی است که در مرکز مسابقه «Wonka's The Golden Ticket» محصول Netflix قرار دارد؛ برنامه‌ای که در تاریخ ۲۳ سپتامبر ۲۰۲۶ پخش خود را آغاز کرد.

دوازده برنده بلیت طلایی به همراه شرکای انتخابی خود، در طی ۹ قسمت در نسخه بازسازی‌شده کارخانه Wonka برای دریافت جایزه ۳ میلیون دلاری رقابت می‌کنند. با این حال، به نظر می‌رسد که داشتن مجوز قانونی، لزوماً به معنای اتخاذ یک تصمیم خلاقانه و درست نیست.

رودخانه‌های شکلاتی، راهروهای کوچک‌شونده و فانتزی‌های تجاری

طراحی تولید این مسابقه متعهدانه انجام شده، اما ایده اصلی آن به شکل نامحسوسی ماهیت واقعی برنامه را آشکار می‌کند.

بر اساس گزارش رسانه Variety، شرکت‌کنندگان در قالب تیم‌های دونفره در محیط‌هایی از جمله رودخانه شکلاتی، استودیوی Wonkavision، یک راهروی کوچک‌شونده و یک اتاق با تم عسل به رقابت می‌پردازند. قسمت پایانی این فصل نیز در دو بخش در تاریخ ۳۰ سپتامبر پخش خواهد شد.

جایزه ۳ میلیون دلاری به گونه‌ای ساختاریافته است که به شکل یک درآمد شش‌رقمی طی ۳۰ سال پرداخت می‌شود. در واقع، Netflix فراوانی و ثروت وعده‌داده‌شده Wonka را به چیزی شبیه به یک محصول مالی تبدیل کرده است.

مجوز صادر شده، اما ضرورت آن نامشخص است

خانواده این بازیگر با این اقدام موافقت کرده‌اند. این موضوع تنها جنبه قانونی را حل می‌کند، نه مسئله خلاقیت و هنر را.

شرکت Netflix با همکاری ElevenLabs و Eureka Productions و با مشارکت خانواده Wilder، صدای او را بازسازی کرد. بر اساس گزارش رسانه Deadline، کارن بی. وایلدر رسماً اعلام کرده است که از کمک به معرفی آثار همسر فقیدش به نسل جدید خوشحال است.

این مجوز کاملاً رسمی و واقعی بود و نشان می‌دهد که Netflix از نظر قانونی اجازه چه کاری را داشته است؛ اما هیچ تضمینی نمی‌دهد که چنین انتخابی به بهبود کیفیت سریال کمک کرده باشد.

نقد روزنامه Guardian به کیفیت غیرطبیعی و وهم‌آور این صدا اشاره کرده است. منتقدان استدلال می‌کنند که این بازسازی شاید به ویژگی‌های صوتی قابل‌شناسایی او نزدیک باشد، اما فاقد زمان‌بندی، خودانگیختگی و درک و تفسیر زنده است؛ همان عناصری که اجرای Wilder را از یک صدای معمولی متمایز می‌کرد.

وقتی یک اجرای هنری را تنها به بافت صوتی آن تقلیل می‌دهید و از آن در قالب یک مسابقه استفاده می‌کنید، در واقع به آن ادای احترام نکرده‌اید، بلکه صرفاً از آن کپی‌برداری کرده‌اید.

نگاهی به بستر گسترده‌تر این فناوری، نگرانی‌ها را تشدید می‌کند. طبق گزارش Variety، شرکت ElevenLabs پیش از این صداهای چهره‌های دیگری مانند جودی گارلند، برت رینولدز و مایکل کین را نیز بازسازی کرده است. این نمونه‌ها مسیر مشخصی را نشان می‌دهند: بازیگران فقید با هر قرارداد قانونی، در حال تبدیل شدن به دارایی‌های صوتی قابل لایسنس هستند.

کارخانه دال یک تله بود، Netflix آن را به یک دکور تبدیل کرد

حفظ ساختار حذفی بدون نگه داشتن پیام انتقادی، مفهوم داستان را وارونه می‌کند.

برنامه «Squid Game: The Challenge» نیز رویکرد مشابهی را پیش گرفت: استفاده از منبع اصلی که بر پایه یک رقابت بی‌رحمانه و تنبیهی بنا شده بود، حذف پیام انتقادی آن و فروش قالب مسابقه. در داستان اصلی دال، کارخانه Wonka به عنوان یک میدان آزمایش اخلاقی عمل می‌کند که طمع، حرص و شکست انسان‌ها را به تصویر می‌کشد.

اما در اینجا، کارخانه صرفاً پس‌زمینه‌ای برای اتحاد و رأی‌گیری‌های استراتژیک است. حفظ مکانیزم حذفی بدون در نظر گرفتن چالش‌های اخلاقی داستان، یک اقتباس محسوب نمی‌شود، بلکه تخریب آن است.

سوال اصلی که Netflix به آن پاسخ نداد

شبیه‌سازی با هوش مصنوعی یک قابلیت فنی است، اما همچنان به توجیه منطقی نیاز دارد.

سوال مهم‌تر این است که چرا تیم تولید به جای استفاده از یک صداپیشه زنده و توانمند، تصمیم به شبیه‌سازی صدای یک بازیگر فقید گرفته است. صرفاً وجود یک فناوری، دلیلی بر لزوم استفاده از آن نیست.

رویکرد خود Netflix این بازسازی را نوعی ادای احترام معرفی می‌کند و موافقت خانواده نیز کاملاً واقعی بوده است. اما پنهان کردن یک تصمیم تجاری و مبتنی بر هزینه در پوشش ادای احترام، این ابهام را برطرف نمی‌کند که آیا نتیجه نهایی واقعاً به نفع داستان، مخاطب یا میراث هنرمند بوده است یا خیر.

اسطوره Wonka در هسته اصلی خود، هشداری درباره استفاده از میان‌برها برای رسیدن به شگفتی است. برنامه‌ای که بر اساس حضور مصنوعی سلبریتی‌ها، نوستالژی تجاری و مکانیزم‌های حذفی ساخته شده، در واقع وارد کارخانه اصلی نشده است؛ بلکه ماکت آن را در بیرون ساخته و برای ورود به آن بلیت می‌فروشد.