ادعای جنجالی انویدیا: فقط ۶۰ درصد برق دیتاسنترها واقعاً خرج هوش مصنوعی می‌شود!

• انویدیا مدعی شده که از هر گیگاوات برق مصرفی در دیتاسنترهای هوش مصنوعی، فقط ۷۰ درصد آن واقعاً به پردازش هوش مصنوعی اختصاص پیدا می‌کند
• اتلاف انرژی بیش‌تر ناشی از سیستم‌های خنک‌کننده، شبکه توزیع برق، خرابی قطعات و ریستارت‌های ناخواسته است
• در حالی که قبلاً کمبود تراشه گلوگاه اصلی ظرفیت دیتاسنترها دانسته می‌شد، حالا اتصال به شبکه سراسری برق چالش شماره یک است

انویدیا می‌گوید دیتاسنترهای هوش مصنوعی آن‌طور که باید و شاید بهینه نیستند و مجموعه‌ای از مشکلات فیزیکی و سیستمی باعث می‌شوند بخش بزرگی از انرژی به جای پردازش مدل‌ها هدر برود. این دیدگاه که در رویداد سالانه شرکت سازنده دیتاسنتر ورتیو (Vertiv) در منطقه اروپا، خاورمیانه و آفریقا (EMEA) هم تأیید شد، مبنای همکاری‌های آتی این دو شرکت برای ساخت مراکزی پایدارتر و سبزتر خواهد بود.

شرکت‌های ورتیو و انویدیا از اوایل سال ۲۰۲۶ همکاری نزدیکی را برای طراحی مشترک نسل بعدی دیتاسنترها آغاز کرده‌اند؛ جایی که ورتیو وظیفه تأمین و مدیریت زیرساخت‌های برق و خنک‌سازی پردازنده‌های گرافیکی (GPU) انویدیا را بر عهده دارد.

در حال حاضر حداکثر ۷۰ درصد از برقی که از شبکه سراسری کشیده می‌شود به پردازش‌های هوش مصنوعی می‌رسد و ۳۰ درصد باقیمانده نشان‌دهنده ناکارآمدی و هدررفتی است که طراحی‌های بهینه‌سازی‌شده دیتاسنترهای آینده باید آن را کاهش دهند.

این حجم از هدررفت اصلاً بهینه نیست!

شاید وجود ناکارآمدی در دیتاسنترهای هوش مصنوعی چندان تعجب‌آور نباشد، اما ابعاد و مقیاس این اتلاف انرژی قطعاً شوکه‌کننده است. به گفته راد ایوانز (Rod Evans)، معاون ارشد بخش ابررایانه‌ها، زیرساخت ابری و هوش مصنوعی انویدیا در منطقه EMEA، این هدررفت ۳۰ درصدی (و در مواردی حتی ۴۰ درصدی) از مشکلات زیرساختی و سیستمی سرچشمه می‌گیرد.

در یک دیتاسنتر عظیم یک‌گیگاواتی، حدود ۲۰ درصد از کل برق در مسیر سیستم‌های خنک‌کننده، توزیع نامناسب جریان و تبدیل ولتاژ دود می‌شود و به هوا می‌رود. علاوه بر این، ۱۰ درصد دیگر هم به خاطر کانفیگ اشتباه رک‌ها، نقص‌های فنی سخت‌افزاری و ریستارت‌های مکرر سرور‌ها عملاً تلف می‌شود.

ایوانز در این باره می‌گوید: «شما شاید قراردادی برای دریافت ۱۰۰ مگاوات برق امضا کنید، اما در عمل هیچ‌وقت چنین توانی را تحویل نمی‌گیرید. اگر خیلی شانس بیاورید، نهایتاً ۹۳ مگاوات دریافت می‌کنید و در ساعات اوج مصرف در طول روز، این رقم از این هم کم‌تر می‌شود.»

با این حال، انویدیا معتقد است که می‌توان بخشی از این هدررفت ۳۰ درصدی (که در برخی مراکز حتی به ۴۰ درصد هم می‌رسد) را دوباره زنده کرد و به چرخه بازگرداند. ایوانز توضیح می‌دهد: «دیتاسنترها در واقع برای تحمل اوج بار مصرفی و قطعی‌های ناگهانی برق طراحی شده‌اند، نه برای مصرف روتین و روزمره‌شان.» این یعنی می‌توان ظرفیت‌های دست‌نخورده را فعال کرد و با بازنگری در سیستم‌های توزیع برق و خنک‌سازی، به بهترین و بهینه‌ترین کانفیگ ممکن رسید.

گلوگاه‌های تأمین برق؛ وقتی کابل‌ها از تراشه‌ها عقب می‌مانند

راد ایوانز تأکید می‌کند که انویدیا و ورتیو در حال برنامه‌ریزی برای ساخت مراکزی بسیار بهینه‌تر و پایدارتر هستند: «ما در کنار هم می‌خواهیم دیتاسنترهای هوش مصنوعی پایداری بسازیم که در آن‌ها هدف، بلعیدن بیش‌ترین برق ممکن نیست؛ بلکه می‌خواهیم از تک‌تک وات‌های مصرفی، نهایت راندمان را بیرون بکشیم.»

یکی از مهم‌ترین نکاتی که در این نشست خبری مطرح شد، تغییر ماهیت بحران دیتاسنترهاست؛ امروزه چالش اصلی دیگر کمبود پردازنده‌ها و کارت‌های گرافیک نیست، بلکه کمبود مستقیم برق است. این گلوگاه‌ها باعث شده‌اند مراکز با کمبود شدید انرژی مواجه شوند؛ تا جایی که برخی دیتاسنترها برای دریافت برق متناسب با ظرفیت سرورهایشان، باید چندین سال آزگار در صف انتظار بمانند.

مکان جغرافیایی دیتاسنتر هم نقش پررنگی در این بحران دارد. پل رایان (Paul Ryan)، رئیس منطقه EMEA در شرکت ورتیو، در این رابطه وضعیت عجیبی را توصیف می‌کند: «در بعضی مناطق برق کافی وجود دارد اما مجوزی به شما نمی‌دهند. در برخی نقاط دیگر، مجوز ساخت بلافاصله صادر می‌شود، اما برقی در کار نیست! و گاهی هم هر دو را در اختیار دارید، اما لوکیشن آن‌قدر دورافتاده و صعب‌العبور است که انتقال تجهیزات سنگین به آنجا شبیه یک کابوس واقعی است.»